mánadagur 26. oktober 2015síða 10

Mánadagur 26. oktober 2015 · Nr. 123 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 VIÐMERKINGAR Zakarias Wang Tað frøddi meg al­ mikið, at Eirikur Lud­vigsen í Álaborg hevði viðmerkingar í Sosialinum til mína grein um fólka­at­kvøðuna 14. september 1946. Tað er ikki á hvørjum degi, ein dansk­ur løg­frøði­ngur tekur hetta svarta blað­ið í søgu Dan­markar upp á tung­una. Tíverri er greinin ikki serliga væl frágingin. Hann leggur fyri við at siga, at á fólkaatkvøðuni bar til at atkvøða ja ella nei fyri stjórnar­ uppskotinum. So var ikki. Á atkvøðuseðlinum vóru tveir møguleikar. Annaðhvørt skuldi atkvøðast fyri stjórnar­upp­skot­in­ um, og hin møguleikin var at at­ kvøða fyri loysing. So sigur hann, at uppskotið um loysing var vegleiðandi. Men hann tekur ikki ta avleiðing av hes­um, at atkvøðan um stjórnar­ upp­skotið harvið somuleiðis var veg­leiðandi. Heldur ikki nevnir hann, at professarin dr. juris Alf Ross í apríl 1946 hevði skrivað til stjórnarskráarnevndina, at polit­ iskt var í einum demokrat­isk­um samfelag eingin munur á veg­ leiðandi og avgerandi fólkaatkvøðu. Løgfrøðingur sigur, at fólka­ atkvøðan av røttum varð annuller­ að. Tað hevði sjálvandi verið áhuga­ vert at hoyrt frá einum løgfrøðingi, hvørjar rættarreglur heimila annul­ lering av eini fólkaatkvøðu. Men her er tøgn. Hann sigur, at loysingarflokk­ urin eftir valið í 1946 fekk 25% av tingmonnunum. Tingmenninir vóru 20, og 25% ella fjórðingurin av 20 er sum kunnugt 5. Men loysingarflokkurin Fólkaflokkurin fekk sambært almenna valúrslit­ unum 8 menn valdar. Tá Eirikur fer at umrøða friðarsáttmálan í Kiel, avdúkar hann, at hann tosar um nakað sum hann ikki hevur forstand uppá. Hóast hann sigur seg hava lisið sáttmálan, sigur hann, at Føroyar ikki eru nevndar í honum. Hann hevur tí eftir øllum at døma lopið um fjórðu grein í sáttmálanum, sum sigur, at Svøríki skal hava alt Noreg, men at Grønland, Føroyar og Ísland eru frátiknar. Hann kann tí ikki hava lisið ta viðgerð, hesin spurningur fekk í rættarmálinum í Haag 1933. Tað var Orwell, sum segði í síni bók 1984, at valdshavar liva høgt uppá, at óvitska er megi. Tað er hetta sum hesin løgfrøðingurin hevur tikið til sín. Í einum heimi, har har ein og hvør unglingi kann finna fram til veruleikan, ber ikki altið til at hjálpa valdsharrunum við at duva upp á reseptina, Orwell gav. Ludvigsen og 14. september 1946 Majbritt Mohr forkvinna í Heilsurøktarafelagnum Heilsurøktara­fe­ lag­ið harmast við­ gerði­na, ið málið um starvssetanina í økis­tænastuni í Sandoy hevur fing­ ið. Funn­ist verður at, at leiðarin ikki er sjúkra­røktar­frøðingur men heilsu­røktari. Eftir okkara tykki er málið illa lýst - millum annað tí kringvarpið ikki hevur upplýst, at helvtin av settu økisleiðarunum í Føroyum als ikki er sjúkrarøktarfrøðingar, men hevur aðrar útbúgvingar. Fyrsta januar í ár yvirtóku komm­unurnar eldraøkið frá land­in­um. Í hesum sambandi vórðu átta økis­samstørv stovn­ að: Suður­oy, Sandoy, Vágar, Norð­ur­oyggjar, VEKS, Fugla­ fjarð­ar- og Eyst­ur­kommuna, Skála­ fjarð­ar­sam­starvið og Tórs­havn­ar komm­una. Í fýra út av hesum átta kommunalu samstørvunum eru sjúkrarøktarfrøðingar settir sum leiðarar. Í hinum eru leiðarar við øðrum fakligum førleikum settir. Forkvinnan hjá føroyskum sjúkra­røktarfrøðingum førdi í tíð­ ind­unum í gjár fram, at sjúkra­ røktar­frøðingar kunnu koma at standa í eini tvístøðu, tá per­ sónur við lægri útbúgving enn tær, er leiðari - hetta orsakað av loyali­tetsskyldu! At hugsa, at ein heilsu­røktari, sum er leið­ ari, skal kunna finna uppá at geva ein­um sjúkra­røktar­frøð­ingi ordrar til at útføra okkurt, sum kann gera, at autorisatiónin hjá sjúkrarøktarfrøðinginum kem­ur í vanda, er óseriøst og ljótt. Slíkt sáar ógrund­aðan iva um leiðslu­ før­l­eikarnar hjá øllum á eldra­ økinum, ið ikki eru sjúkrarøktar­ frøð­ingar. Somuleiðis er hetta tekin upp á manglandi vitan um fakligu førleikarnar hjá heilsu­ røkt­arum, sum annars eisini hava autorisatión. Í úttalilsi fyri Skopunar komm­ unu leggur Bjørn á Heygum, advo­ katur, dent á, at persónligir og fak­ ligir førleikar eru samanhildnir so­leiðis, at tað eru samlaðu kvali­ fika­tiónirnar, sum hava verið av­ gerandi fyri, hvør bleiv settur í starv. Tí kann ein starvssetan av einum persóni við sonevndari »lægri fakligari kompentencu« saktans forsvarast við støði í áðurnevndu samlaðu førleikum at vera leiðari á einum stovni. Heilsurøktarafelagið ivast ikki í, at Randarsól Kristiansdóttir er væl skikkað til starvið sum økisleiðari í Sandoyar sýslu. Vónandi fær hon nú frið at skína. Latið heilsurøktaran fáa frið at arbeiða Jógvan Skorheim Formaður nýtt Sjálvstýri Nýtt Sjálvstýri hev­ ur í dag lagt eitt upp­ skot fyri løg­tingið, sum kann frítaka grønar hitaskipanir fyri MVG. Talan er um eitt lógarbroytingaruppskot í lógini um meirvirðisgjald, og hetta er eitt týdningarmikið fet á kósini ímóti eini grønari framtíð í Føroyum. Seinastu tíðina hava vit hoyrt nógv góð tíðindi frá SEV um grøna orku í Føroyum, og hetta uppskotið er í beinleiðis tráð við visjónina um einar grønari Føroyar í framtíðini. – Tað hevur stóran týdning fyri samfelagið, bæði í Føroyum og øllum heiminum, at vit stemba eftir eini grønari framtíð, tá ið tað kemur til orkunýtslu, sigur Jógv­ an Skorheim, formaður í Nýtt Sjálvstýri og leggur afturat, at hendan lógarbroytingin ger tað nógv lættari og bíligari hjá før­ oyingum at velja grønar hita­skip­ anir framum olju í framtíðini. Í viðmerkingunum til upp­ skot­ið skriva løgtingslimirnir eitt nú, at tað er ein sannroynd, at heim­urin stendur yvirfyri risa­ stór­ari avbjóðing, tá tað kemur til orkunýtslu. Fyri at tryggja kom­ andi ættarliðum eina góða og reina framtíð, er neyðugt hjá verandi ættarliðum at seta ítøkilig átøk í verk fyri at minka um útlátið av veðurlagsgassum. Hetta er galdandi fyri Føroyar og fyri restina av heiminum. Í 2009 samtykti Løgtingið at skerja føroyska útlátið av veður­lags­ gassum. Tá varð dentur millum annað lagdur á, at Føroyar vilja fíggjarliga stuðla og skunda undir menning, royndir og uppsetan av alternativum orkuskipanum. Orku­ skipanir, ið byggja á varandi orku­ keldur, og sum kunnu gagnnýtast heima ella úti í heimi. Hóast hetta var niðurstøðan, er lítið og einki hent á hesum øki síðani. ­ Men nú taka vit eitt týðandi stig á vegnum, við at framseta hetta uppskotið. Grønar hitaskipanir skulu gerast bíligari Tíðindaskriv frá MBF Á eykaaðalfundi 21. oktober hevur Meginfelag teirra, ið bera brek gjørt broytingar í viðtøkum fe­ lagsins. Á aðalfundi í mai 2015 varð navnið á felagnum broytt frá Meg­ in­felag teirra brekaðu í Føroyum til Meginfelag teirra, ið bera brek í Føroyum – stytt MBF. Hetta varð gjørt fyri at tillaga navnið eftir teimum málsligu broytingunum, sum orðið “brek” hevur verið fyri seinastu árini. T.d. eru tey, ið bera brek ikki longur brekað. Nýggja orðingin vísir á, at fólk bera brek, og eru ikki brek, sum fyrra orð­ ingin leggur upp til. Í nøkur ár hevur starvsnevndin í MBF tosað um at broyta viðtøkur felagsins soleiðis, at tær gerast meira tíðarhóskandi. Serliga er tað orsaka av, at bygnaðurin í MBF seinastu árini er broyttur. Nú var tíðin so komin at gera hesar broytingar. Ein av nýggju broytingunum er, at teir fýra bólkarnir, sum fyrr hava verið grundarlagið fyri, hvussu starvsnevndarlimir verða valdir, eru tiknir av. Starvs­ nevndarlimirnir skulu nú vera úr fýra ymiskum feløgum, og við broytingini verður tað lættari hjá einstøku limafeløgunum at peika á og avgera, hvønn tey ynskja at um­boða seg í starvsnevndini. Onnur broyting er, at for­ kvinnan/-maðurin á komandi aðal­fundi í apríl verður vald/ ur fyri trý ár í mun til tvey ár. Tíðarskeiðið verður longt við tí grund­geving, at tvey ár er rætti­ liga stutt tíð hjá forkvinnu/- manni at seta seg inn í fleirtáttaðu av­bjóð­ingarnar á brekøkinum. Við hesum verður longri tíð og harvið eisini friður at arbeiða. Aðrar broytingar eru, at dag­ ligi leiðarin nú er aðalskrivari, og eisini er greiðari staðfest, hvat starvs­nevndin ger, og hvør upp­ gáv­an hjá skrivstovuni er. Broyttu viðtøkurnar liggja nú inni á mbf.fo Broytingar í viðtøkunum hjá MBF