hósdagur 29. oktober 2015síða 13

Fríggjadagur 30. oktober 2015 sosialurin 125 13 Temasíðurnar í Vikuskiftis Sosialinum hesaferð viðgera barnsburðarfarloyvi og teir fordómar, sum føroyingar merkja á hesum øki. Føroyskir pápar setast ikki heima Hagtøl benda á, at einans annarhvør føroyskur pápi fer í barsilfarloyvi, og at teir sum fara, eru sjáldan longri enn tær fyrstu fýra vikurnar Hallur av Rana Í verandi barsilsskipan trýtur tað ikki við møguleikum hjá páp­um at nýføðingum at fara í barsil­farloyvi. Men hóast um­ støðurnar eru til tað, so benda hag­tøl­ ini á, at føroyskir pápar taka ikki av møgu­leikanum. Sambært galdandi lóg, so eru fýra vikar av barsilsfarloyvi við løn settar av til pápan. Pápin hevur tó møgu­ leik­an at geva mammuni tvær av teim­um vikunum, so at hon kann verða longri hjá barninum við løn. Harnæst, so fáa mamman og pápin tjúgu vikur barsilsfarloyvið við løn, ið tey kunnu býta millum sín, sum tey nú einaferð ynskja. Sostatt kann ein pápi fara í barsils­ farloyvi í heilar 24 vikur. Ikki longur enn fýra vikur Hagtøl frá Taks, ið Miðlahúsið hevur fingið innlit í, vísa tó eina rættiliga greiða mynd. Pápar eru sjáldan longri í barsilsfarloyvi enn fýra vikur. Talva 1 er eitt yvirlit, ið vísur hvussu leingi pápar hava verið í barsils­farloyvi seinastu fimm árini. Hædd skal takast fyri, at tølini fyri 2015 einans dekka ein part av árinum. Síðani 2010 hava flestu pápar, ið eru farnir í barsilsfarloyvi, tikið mill­ um tríggjar og fýra vikur frá arbeið­ inum. Eitt sindur færri velja at vera heima í tvær vikur, og geva sostatt mammuni hinar vikurnar. Nakrir heilt fáir pápar fara í barsils­farloyvi longri enn tær fýra vikur, ið eru tilskilaðar teimum, og taka ein part av teimum tjúgu vik­ unum, ið teir býta við mammuna. Umleið helvtin brúka sína kvotu Um hugt verður eftir somu tølunum í prosentum, so sæst, at av teimum pápum, ið fara í barsilsfarloyvi, so hevur tað seinastu árini verið gott helvtin, ið eru á barsil í 15 til 28 dagar, meðan talið av teimum, ið eru longri í barsilsfarloyvi, liggur vanliga um tíggju prosent og lægri. Helmingurin fer aldrin á barsil Tølini hjá Taks taka tó ikki hædd fyri, at tað ikki eru allir menn, ið fara í barsilsfarloyvi. Orsøkirnar til tað kunnu vera ymiskar, t.d. kann tað hjá nøkrum foreldrum verða ein ov stórur fíggjarligur missur, um bæði for­eldrini eru heima, meðan t.d. sjó­ menn ikki hava somu møguleikar at taka tvær vikur frí. Tað hevur ikki eydnast at fingið hagtølini fyri hvussu nógvir pápar kunnu fara í barsilsfarloyvi, so í staðin verða tølini hjá Hagstovu Føroya yvir hvussu nógv børn vórðu fødd í Føroyum seinastu árini brúkt. Tølini geva eina nøkulunda mynd yvir hvussu nógvir pápar kundu fari í barsilsfarloyvi hesi árini. Ymisk fyrivarni Tað eru tó nakrir vansar við teimum tølunum, ið hædd skal takast fyri. Tølini endurspegla bara talið av føddum børnum, og tekur til dømis ikki hædd fyri, at nøkur børn eru tvíburar, at ikki allar kvinnur upplýsa hvør pápin er við barnsburð, og at tølini hjá Taks írokna eisini tey for­ eld­ur, ið fáa barsilspening, tá tey ætt­leiða. Talan er um faktorar, ið kunnu ávirka báðar vegir, men eru so mikið smáir, at tað ikki ger stóra munin í heildarmyndini. Gongur skeiva vegin: Um hugt verður eftir talvu 3, so sæst, at tað er meira enn helmingurin av øll­um pápum, ið slett ikki fara í barsils­farloyvi. Seinastu fimm árini, var tað í 2010, at flest pápar fóru í barsilsfarloyvi. Síðani er talið minka til eini 45 pro­ sent. So sjálvt um helmingurin av teimum pápum, ið taka barsils­far­ loyvi, brúka sínar fýra vikur, so benda hagtølini eisini á, at helmingurin av øllum pápum, lata vera við yvirhøvur at fara í barsilsfarloyvi. Tølini staðfesta eisini, at hóast Javn­støðunevndin hevur roynt at broytt hugburðin hjá pápum um barsils­farloyvi, so hevur tað enn ikki eydn­ast at fingið fleiri pápar at fara í barsils­farloyvi. hallur@sosialurin.fo Hóast um­støðurnar eru til tað, so benda hag­tøl­ini á, at føroyskir pápar taka ikki av møguleikanum, at fara í barsils­farloyvi Modellmynd