hósdagur 5. november 2015síða 18

Fríggjadagur 6. november 2015 sosialurin 128 18 Familjudagur í Pálshøll Leygardagin er Føroya fyrstu langhylur karmur um eitt familjutiltak við hoppiborgum til børnini, massagu til tey vaksnu og pitsa og øðrum til matna aftaná. Tiltakið byrjar klokkan 10.00 leygarmogrun. kostráð Rannvá Øssursdóttir, kostfrøðingur Matarskipan á dagstovnum Hetta hendir um vikuskiftið... Tað er lættari at skapa góðar karmar fyri máltíðina, tá børnini eru samlaði um eina felags máltíð. Tá børnini eta eina felags máltíð eggja tey hvønn annan til at vera forvitin og til at tora, at royna nýggjar rávørur og rættir. Tá máltíðin verð­ur gjørd inní dragandi og hugnalig, har tað er góð tíð til at eta og har tað verður tosa um tað, ið etið verður, so mennist matardirvi og mat­ar­dannelsi hjá børnunum. Við einari matarskipan á dag­ stovnunum verður tosað meira um matin. Mat­ ur­in skal rættast runt, og børnini koma hvørjum øðr­um við. Tey hava eina felags uppliving og kunnu tosa um, hvussu maturin smakkar. Dagstovnurin á Argjum Í farnu viku var eg á vitjan á Dagstovninum á Argjum. Har hava tey drúgvar royndir við mat­ ar­skip­an, ið hevur virkað tey seinastu mongu ár­ini. Her sleppa foreldur nemliga frá at smyrja matpakkar til børnini, tí fimm dagar um vikuna verð­ur borðreitt við leskiligum mati. Eg prátaði við Nainu, sum arbeiðir í køkinum. Hon greiður frá hennara hugburði til mat, og hvussu umráðandi tað er fyri hana, at maturin, ið borð­reiddur verður, sær leskiligur út, er heilsu­ góð­ur og fjølbroyttur samstundis sum hann mett­ar. Hon leggur seg eftir at borðreiða við heilsu­góð­um viðskera – eitt nú verður borðreitt við fiski og fiskaviðskera dagliga. Fiskur, so sum laks­ur, toskur, knettir, fiskafrikadellur og fiska­ við­skeri, so sum fiskapylsa, makrel í tomatsós, toska­rogn og sild verður nýtt dagliga. Hvønn dag verður borðreitt við fýra ymiskum sløgum av við­skera og rugbreyði, og broytist matarskráin somu­leiðis hvønn dag. Henda dagin eg var og vitjaði, var ovnbakaður laks­ur á skránni. Afturvið vóru eplir, bleytstoktur leyk­ur, trý sløg av rótfruktum og rugbreyð. “Nummi, laks!” Eg var so heppin, at sleppa at eygleiða hesi fittu børn­ini meðan tey ótu. Tað fyrsta, ið eg beit merki í var hvussu ófør børnini vóru at eta og ikki minst at royna leskiligu rótfruktirnar, ið stóðu frammanfyri teimum. Tað var somuleiðis eyð­sæð, at laskur var nakað, ið tey eru von at eta, tí har var einki “ýlakk, hattar dámar mær ikki!” og “hvat er hattar fyri nakað?”. Eisni var stuttligt at hoyra vøggu­stovubørn útala orðið “laks”, og for­telja hvussu deiligt tað er, at tey fáa laks uppá breyð í dag. Á vøggustovuni fortelja tey m.a., at børn­ini eta tað, ið verður borðreitt. Tey uppliva somu­leiðis ikki at børnini eru kræsin. “Børnini eru ikki kræsin” At basa kræsni hjá børnum kemur ikki av sær sjálv­um. Tað er ein stór uppgáva hjá bæði náms­ frøð­ing­um og hjálparfólkum at duga at seta orð á mat­in, hvørjum hann smakkar av, hvussu hann sær út og hvaðani hann kemur. Ístaðinfyri at nýta orðið “kræsni”, nýt so heldur orðið “mat­ ar­dirvi”, og tosa við børnini um hvussu djørv tey eru, tá tey tora at royna nýggjar matvørur. Her spælur námsfrøðin ein stóran leiklut og tá ið máltíðin verður nýtt sum eitt námsfrøðiligt am­boð, so kann hon geva børnunum nógv. Tað, at børn­ini sjálvi sleppa at velja hvat tey vilja hava upp á breyð, sleppa at smyrja á breyðið og hava møgu­leika at royna fjølbroyttan mat kann geva teim­um førleikar, ið tey kunnu fáa stóra gleði av seinni í lívinum. Góðir matarvanar, vitan um heilsu­góðan mat, góðir borð- og etivanar, at hjálpa hvørj­um øðrum og at uppliva máltíðina, sum eina hugna­liga løtu saman við øðrum eru alt jalig ár­in av ein­ari tílíkari matarskipan. mangt og hvat Bukkakokk í Sirkus Fríggjakvøldið kl 18.00 setur Sirkus gongd á eitt nýtt, afturvendandi tiltak. Bukkakokk kallast tað og snýr seg um, at Sirkus annanhvønn fríggjadag bukka ein kokk, ein matelskara av onkrum slag, at borðreiða ein specialitet ala seg sjálvan. Ein specialitet, sum tú annars ikki fært í býnum. Pop-up matgerð og kokkagleði fyri bíligan penga. Kokkurin til fyrsta tiltakið eitur Ingilín D. Strøm. Ingilín fer at borðreiða við "knallgrønum spinat crépes, ið eru eins sunnar, sum tær ljóða, og smakka hamrandi væl". Saman við teimum vera ræstir søteplafalaflar við strokum av súrligari tahini sauce og frísku kryddurtunum koriander, myntu og chili. Umframt hetta bryggjar Ingilín heimagjørt ingiferbrús. Matgleði... Nainu’sa skúlarugbreyð • 50 g ger • 3 dl lunkað vatn • 2 súsk. olja • ½ tsk. salt • 2 súsk. myrkan siropp • 200 g rugmjøl • á leið 250 g hveitimjøl At pensla: Eitt sindur av olju og 2 súsk. sesamfræ Framferðarháttur: Rør gerina út í lunkaða vatni. Koyr olju, salt, siropp og rugmjøl í. Koyr hveitimjøl í so við og við, og elt til eitt smidligt deiggj. Rullað deiggið til eina pylsu og deil í uml. 18 stykkir. Forma stykkini til smá skúlabreyð, og lat tey heva á leið 30 minuttir. Penslað skúlabreyðini við olju, stroy sesamfræ útyvir. Bakað í ovninum á 200 hitastigum í 15 minuttir – mitt í ovninum. Preiðið hesaferð: Myndirnar vísa tríggjar ymiskar matarskráir. Eg haldi, at hesar matarskráir vísa sera væl, at tað ikki nýtist at borðreiðast við einum stórum sjálvtøkuborði fyri at bjóða børnunum heilsugóðan mat, ið bæði er fjølbroyttur og sum mettar.