mánadagur 9. november 2015síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 9. november 2015 · Nr. 129 MIðlaR Her er uppskotið, sum nýggja samgongan hevur slept Uppskot til løgtingslóg um stuðul til privata miðlar § 1. Stuðul til privatar fjøl­miðl­ar sbrt. hesi lóg kann eft­ir skrivligari umsókn til Mentamálaráðið latast prent­að­ um fjølmiðli, loft­born­um fjølmiðli ella net­miðli, har hesir virka sum tíðindamiðil. Stuð­ul­in kann latast sum út­breiðslu­stuðul og sum red­ak­ sjóns­stuðul, sbr. tó §§ 2 og 3. Stk. 2. Útbreiðslustuðul verð­ ur latin tíðindamiðli sum stuðul til bein­leiðis skjal­prógvaðar útreiðslur av blað­útbering og rakstri av sendi­ neti í tann mun, at út­breiðsl­an í stór­ an mun við­vík­ur framleiddum og rit­stjórnaðum til­fari, sum er lagað til fólk­ið í Føroyum, og sum lýsir føroysk sam­fe­lags­við­ur­skifti, ella útlendsk við­ur­skifti úr einum føroyskum sjón­ ar­horni. Stk. 3. Red­ak­sjóns­stuð­ul verð­ur lat­in til bein­leið­is skjal­prógv­að­ar løn­ar­út­reiðslur, ið standast av ein­ari redaksjón, sum í stór­an mun fram­ leiðir og rit­stjórnar tilfar, sum er lag­ að til fólkið í Føroyum, og sum lýsir føroysk sam­fe­lags­við­urskifti, ella út­ lendsk viðurskifti úr ein­um før­oysk­ um sjón­ar­horni. Stk. 4. Landsstýrismaðurin kunn­ar almenningin um møgu­leik­an at søkja um stuð­ul og ásetir freist fyri at søkja um stuðul. Lands­stýr­is­maðurin ger serligt oyðu­blað til umsókn av stuðli sbrt. hesi lóg. Stk. 5. Stuðul sbrt. hesi lóg kann bert verða latin fyri eitt álmanakkaár í senn. Treytir fyri stuðli § 2. Stuðul sbrt. hesi lóg kann ikki latast fjøl­miðlum, hvørs ogn­ar­skap­ur heilt ella lutvíst er al­mennur. Stuðul kann har­umframt ikki latast løg­ frøðiligum persónum, hvørs samlaði rakstur við 50% ella meiri er fíggj­að­ ur av almennum stuðli, harímillum av lóg­ar­heim­il­að­um inntøkufíggjaðum virk­semi. § 3. Stuðul sbrt. § 1 er treyt­að­ur av, at fjølmiðilin í mest­an mun sjálv­ støðugt ber fram journalistiskt við­ gjørt tilfar. Tíðindi, sum í stóran mun bera brá av endurtøkum av eitt nú gerandishendingum ella við­merk­ing­ um til kjak, verða ikki mett sum sjálv­ støð­ugt journalistiskt við­gjørt tilfar. Stk. 2. Umframt treyt­ina fyri stuðli sbrt. stk. 1 er stuð­ul­in treytaður av, at fjøl­miðilin 1) er ein sjálvstøðugur mið­il við ein­um ábyrgdarhavandi blað­stjóra ella ritstjóra, 2) umframt blaðstjóran ella rit­ stjór­an í minsta lagi hevur eitt árs­ verk á redaksjónini, 3) ikki er fíggjaður við 50% ella meiri frá arbeiðsgevarafelagsskapi, arb­eiðstakarafelagsskapi ella øðrum vinnu­greinafelag og 4) hevur tíðindainnihald, sum í stór­an mun er ritstjórnað tilfar við eitt nú greinum av serliga politiskum, sam­felagsligum ella mentanarligum slag og viðgerðum av aktuellum fjøl­ miðla­tilfari. Stk. 3. Umframt tær í stk. 1 og 2 nevndu treytir skal prentaður fjøl­ mið­il fyri at fáa útbreiðslustuðul í stóran mun vera landsfevnandi, og fjølmiðilin skal gevast út minst eina­ ferð um vikuna. Stk. 4. Umframt tær í stk. 1 og 2 nevndu treytir skal loftborin fjøl­ miðil fyri at fáa útbreiðslustuðul hava lógligt atgeingi til sendinet, sum røkkur í minsta lagi til 50% av lands­ ins íbúgvum. Stk. 5. Útbreiðslustuðul og red­ak­ sjóns­stuðul kann í mesta lagi vera 40% av teimum í § 1, stk. 2 og 3 nevndu út­reiðslunum árið fyri, at umsóknin er latin Mentamálaráðnum, tó kann stuð­ulsupphæddin í hægsta lagi vera kr. 200.000,00 til blaðútbering, 150.000,00 kr. til sendinet og kr. 500.000,00 fyri redaksjónsstuðul, sbr. § 9. § 4. Umsøkjari skal saman við um­ sókn­ini skjalprógva, at treytirnar fyri stuðli sbrt. §§ 2 og 3, og at treytir sbrt. reglum við heimild í hesi lóg, eru lokn­ar. Stk. 2. Landsstýrismaðurin verð­ur heimilaður við kunngerð at áseta nærri reglur um, nær ein fjøl­miðil er at meta sum ein sjálv­ støð­ugur miðil sbrt. § 3, stk. 2, nr. 1, útrokningargrundarlag fyri út­reiðsl­ um sbrt. § 1, stk. 2 og 3, krøv til um­ sóknina, útgjald av stuðli, roknskap, grannskoðan, treytir og útgjald av stuðli annars. Miðlastuðulsnevndin § 5. Landsstýrismaðurin setir eina Miðla­stuðulsnevnd at gera sær til­ mæli um, hvør umsøkjari kann fáa stuð­ul, og hvussu nógvan stuðul ein fjøl­miðil kann fáa. Stk. 2. Miðlastuðulsnevndin verður til­nevnd av landsstýrismanninum eft­ir tveimum tilmælum frá Fe­lag­ num Føroysk Miðlafólk sum umboð fyri føroyska miðlaheimim, og einum til­mæli frá Fróðskaparsetri Før­oya. Fyri hvønn lim verður valdur til­taks­ lim­ur eftir somu reglum. Stk. 3. Limir og tiltakslimir verða vald­ir fyri trý ár og kunnu í mesta lagi sita í tvey skeið á rað. Stk. 4. Nevndin skipar seg sjálv. Er nevndin ikki samd um val av for­ manni, velur landsstýrismaðurin, hvør av teimum trimum vanligu lim­ un­um skal vera formaður. § 6. Miðlastuðulsnevndin er við­ tøkufør, tá ið allir limir eru møtt­ir. Miðlastuðulsnevndin velur skriv­ara millum limir sínar at gera fund­ar­frá­ greiðing. Stk. 2. Formaðurin ger fundarskrá og kallar nevndina skrivliga inn til fund­ar til at viðgera umsóknir og at gera tilmæli til landsstýrismannin í sein­asta lagi eina viku eftir, at freistin sbrt. § 1, stk. 4 er farin. Stk. 3. Fundarskráir, fund­ar­frá­ greið­ingar, tilmæli v.m. skulu latast lands­stýrismanninum í seinasta lagi seks vikur eftir, at freistin at søkja stuð­ul er farin. § 7. Eftir tilmæli frá Miðla­stuð­uls­ nevndini tekur landsstýrismaðurin endaliga avgerð innan fyrisitingina. Útrokningargrundarlagið § 8. Stuðul sbrt. hesi lóg verður rokn­ að­ur í mun til játtanina til enda­málið á fíggjarlógini og tær saml­aðu árligu útreiðslurnar sbrt. § 1, stk. 2 og 3. Nevndu útreiðslur verða gjørdar upp við støði í áteknaða rokn­skap­ in­um undanfarna roknskaparár. Lands­stýrismaðurin ásetir, hvussu saml­aða játtanini til endamálið á fíggj­ar­lógini verður býtt millum ávika­vist útbreiðslustuðul til blað­út­ ber­ing, útbreiðslustuðul til sendinet um­framt redaksjónsstuðul. Roknskapur og eftirlit § 9. Stuðulsmóttakari skal í sambandi við umsóknina lata inn roknskap við átekning frá grannskoðara fyri skjal­ prógv­aðar útreiðslur sbrt. hesi lóg fyri undanfarna roknskaparár. Stk. 2. Stuðulsumsøkjari skal upp­ lýsa um øll viðurskifti, sum kunnu elva til, at stuðulsgrundarlagið verður lækk­að. Stk. 3. Mentamálaráðið kann krevja stuðulsgrundarlagið ná­greini­ lig­ari lýst og krevja innlit í skjøl hes­ um viðvíkjandi. Stk. 4. Landsstýrismaðurin kann krevja stuðul heilt ella lutvíst rind­að­ an aftur, um fjølmiðil í sambandi við um­sókn sína hevur givið skeivar ella vill­leiðandi upplýsingar, ella fjølmiðil í sama sambandi hevur tagt burtur týð­andi upplýsingar, ella fjølmiðil Gildiskoma § 10. Henda løgtingslóg kemur í gildi dag­in eftir, at hon er kunngjørd, og hev­ur virknað frá 1. januar 2015 fyri út­reiðslur í 2014. um Og tí kann málið síggjast øðrvísi. – Um man vil sleppa undan smags­dómarum, sum skulu av­gera hvør fær stuðul og ikki, og ov tøttum sambandi mill­um politikarar og miðlar, so kann man eisini halda um verandi uppskot, og so­ leið­is hava onkran stuðul til miðlarnar, inntil funnið verð­ur útav hvussu ein slík stuð­uls­skipan fungerar best, vís­ur Øssur á. Lýsingar og spøl úr KVF "Sendingin er stuðla av". Hes­ in setningur verður mangan sagd­ur í útvarpinum hjá Kring­varpinum. Eisini hoyra og síggja vit hvønn dag lýsingar í útvarpi og sjónvarpi, hóast KVF er fastur inventarur á fíggj­ ar­lógini, og er okkara Pub­ lic Service stovnur. Og júst tað, at okkara public ser­vice stovnur fær fígging á fíggj­ arlógini og umvegis lýs­ing­ ar­inntøkur, er í sær sjálvum ein andsøgn. – Stendur tað til mín, so taka vit allar lýsingar og spøl burt­ur úr Kringvarpinum, sig­ur Øssur Winthereig. Hann vísur tó á, at í sjón­ varpinum er støðan ein onnur, tí KVF hevur ein­asta sjónvarpsmiðil í land­inum, og sostatt er hesin miðla­ pallur ikki í kapping við aðrar miðlar. Eisini er eyð­ sæð, at vit hava eina spír­andi filmsvinnu í Før­oy­um, og tey, sum fáast við sjón­varps­ lýs­ingar, hava ongan annan pall at vísa sínar lýsingar. Men verri er við útvarpinum. – At útvarpið skal hava spons­or­er­að­ar sendingar, vinn­ing­ar, sum tey hava fing­ið ella lýsingar, tað gevur onga meining, sigur Øssur Winth­er­eig. Eftir hansara tykki er tað tí umráðandi, at eitt upp­skot um stuðul til priv­atu miðlarnar kemur í sama viðfangi sum eitt lógaruppskot, sum bann­ar lýsingarinntøku í út­varp­in­ um. – Tú kanst gott siga, at tað er uppgávan hjá tí al­ menna at tryggja sterkar miðl­ar. Men tað gevur ikki meining at gera eina stuð­ uls­skipan til privatar miðl­ ar, samstundis sum vit hava eina stuðulsskipan til Kring­ varpið umvegis teirra rætti at selja lýsingar. So hesi viðurskiftini eiga at fylgj­ast at, heldur Øssur Winth­er­eig. barbara@sosialurin.fo