mánadagur 9. november 2015síða 8

Mánadagur 9. november 2015 · Nr. 129 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Nýggja samgongan skal loysa fleiri stórmál áðrenn javnvág fæst á fíggjarlógini fyri 2016 politikkur Mánadagin verður broyt­ ing­aruppskotið til nýggju fíggj­arlógina fyri 2016 borin fíggjarnevndini í Løg­ting­in­ um. Um vikuskiftið og hesa vikuna verða fyrst og fremst samgongufólk kunn­að um tær broytingar, sum lands­ stýr­ið kemur við, men vænt­ andi fær al­menn­ing­ur­in eis­ ini nakað at vita í dag ella í morg­in. Samgongan hevur risa­ stór mál, sum skulu loys­ ast, skal tað eydnast henni at fáa javnvág á fíggj­ar­ lóg­ini og at halda ein part av vallyftunum, sum sam­ gongu­flokkarnir komu við und­an løgtingsvalinum 1. sept­ember. Samgongan hevur sagt, at lág- og meðalinntøkurnar fáa ein skattalætta longu 1. januar. Hetta verður helst einasta broytingin í sjálv­ um inntøkuskattinum, tí sam­gongan hevur eisini sagt, at tey sum fingu gagn av flatskattinum ikki skulu ótt­ast fyri at teirra skattur hækk­ar. Við framskrivingunum í fíggj­arlógaruppskotinum, sum var lagt fyri tingið 30. september var eitt hall uppá 140 milljónir krónur, men tá vóru ikki vanligar løn­ar­ hækk­ingar tiknar við. Verður hetta hildið saman við lovaða skattalættanum, so gevur fíggjarlógin eitt hall nærindis 400 milljónum krón­um. Hesin peningurin skal so finnast onkra aðra­staðni – annaðhvørt við hægri inntøkum ella við spar­ing­ um, skal fíggjarlógin hava javn­vág millum inntøkur og út­reiðslur. Tilfeingisgjøldini Hjá teimum báðum størru sam­gonguflokkunum, Javn­ að­ar­flokkinum og Tjóðveldi, hev­ur tað alla tíðina ligið í luft­ini, at vinnan skal gjalda meira. Serliga verður hugs­að um fiskivinnuna og alivinnuna, sum eru til­feing­ is­vinnur. Vinnan bíðar spent eftir, hvat fer at henda, tí í fyrstu at­løgu verður ikki talan um at skipa fiskivinnuna av nýggj­um. Í fyrstu atløgu snýr tað seg um at fáa pening í lands­ kass­an og áleggja vinn­uni eitt hægri gjald. Ætlanin er at gera broyt­ ing­ar í fiskivinnuni at koma í gildi 1. januar 2018, men enn er nevndin, sum skal fyri­ reika broytingarnar, ikki sett. Tað vil siga, at við einari fíggj­arlóg, sum fer at virka 1. januar 2016 skulu inntøkur og sparingar gerast við gald­ andi lóg um vinnuligan fiski­ skap. Gitast kann, at talan verð­ ur um at leggja hægri gjøld á – fyrst og fremst upp­sjóv­ar­ fisk­in, men eisini annan fisk og møguliga á alivinnuna. Svongu børnini Fyrsta málið, sum sam­gong­ an er komin í rasshaft av, er mál­ið um at veita børnum hjá fíggjarliga hart sperdum fam­iljum ein fíggjarligan stuð­ul. Teir flokkar, sum manna sam­gonguna nú, løgdu í mai eitt uppskot fram, sum skuldi loysa hendan trup­ ul­leikan, tí hann var sera átroðk­andi. Málið fall. Síðani eru flokkarnir komn­ir í samgongu, men enn hevur tað ikki eydnast at finna eina loysn, so hesin styrk­ur verður veittur. Landsstýriskvinnan í al­ manna­málum hevur boðað frá, at sjálv lógin um hendan styrk ikki fær virknað í ár. Stór mál at loysa áðrenn fíggjarlógin kann fara at virka Fólk hava undrast á, hvussu frið­arligt tað hevur verið á po­litiska vígvøllinum síðani val­ið 1. september, og síðani sam­gongan varð skipað um hálv­an september. Men tveir mánaðir skulu til í minsta lagi, tá ið ein full­ komu­liga nýggj samgonga tek­ur við valdinum eftir eitt val og serliga tá ið fyrsta ar­ b­eiðs­upp­gávan er at gera nýggja fíggj­arlóg fyri kom­ andi ár. Í næstu viku kemur broyt­ ingin fram til tað fram­skriv­ aða fíggj­ar­lóg­ar­upp­skot, sum var lagt fram seinast í september. Tað uppskotið var ein fram­skriv­ing av tí fíggjarlóg, sum er gald­andi fyri 2015, men har vóru ongar politiskar broyt­ing­ar gjørdar í. Fíggjarlógin er í veru­ leik­anum tað, sum almennir mynd­ugleikar hava at stýra eftir. Ongar útreiðslur og ong­ar inntøkur hjá lands­ kass­anum kunnu gjaldast um tað ikki stendur á fíggj­ arlógini – ella í serligum føri á eini eykajáttanarlóg. Nú hevur samgongan so ar­beitt við einum broyt­ing­ ar­uppskoti, sum skal vera grund­arlag undir rakstrinum av Føroyum í 2016. Landsstýrið hevur hig­ ar­til hildið kortini sera tætt at kroppinum og hevur ikki vilj­að sagt, hvat innihaldið er í fíggj­arlógini. Hetta ber sjálvandi til í eina tíð, meðan semja verður fing­in í lag um, hvussu hetta skal gerast millum sam­ gongu­leið­ararnar. Men parlamentariska grund­ar­lag­ið undir lands­ stýr­in­um – sjálv samgongan – skal sjálvandi góðtaka upp­skotið, tí landsstýrið fær onki gjøgnum tingið sjálvt. Tingbólkarnir hjá teimum trimum sam­gongu­flokk­ un­um mugu taka undir við upp­skotinum, skal tað gerast veru­leiki. Tí hava flokkarnir nú lat­ ið tingbólkunum vitan um, hvørjar broytingar sam­gong­ an vil hava framdar í fíggj­ar­ lóg­ini fyri 2016. Fyrsta framskrivingin og skattalættin til lág- og með­ al­lønt vísa eitt hall á fíggj­ arlógini uppá á leið 400 millj­ ónir krónur. Hetta hall skal burtur, tí flokk­arnir, sum nú manna sam­gonguna hava sagt, at hall­ið skal burtur í 2016. Tað segði gamla sam­gong­ an, og tann samgongan, sum tók við eftir valið, hevur als ikki slept málinum um at sleppa av við hallið á fíggj­ar­ lóg­ini í 2016. Útmelding í dag Vikuskiftið er brúkt til at kunna tingfólk um, hvat ætl­ an­in er við broyt­ing­ar­upp­ skot­inum til fíggj­arlóg­ina og hvussu sam­gong­an ætl­ar at stýra Føroyum gjøgn­um 2016. Men sjálvt um tingfókini nú so smátt eru kunnað, so er avtala gjørd um, at hvør ting­ lim­ur ikki fer út í sínum lagi enn við, hvørj­ar broyt­ing­ar henda á fíggj­ar­lóg­ini. Hinvegin hava tingfólk mælt landsstýrisfólkunum til at byrja at kunna um, hvørj­ar broytingar standa fremst­ar. Tí samstundis sum fíggj­ ar­lóg­in verður tilrættað til kom­andi ár, so er eisini neyð­ ugt at broyta og gera nýggjar fylgi­lógir, so samsvar verður mill­um fíggjarlógina og tær lóg­ir, sum eru karmar um lív­ ið í samfelagnum. Tí koma væntandi tey fyrstu útspølini um broyt­ ing­arnar frá sam­gong­uni í dag ella í morgin. Meðani tað hevur verið ómetaliga friðarligt á politiska vígvøllinum síðani valið, so kemur gongd á politiska arbeiðið nú Nú kemur útspælið frá nýggju samgonguni Flokkarnir lata nú tingbólkunum vitan um, hvørjar broytingar sam­gong­an vil hava framdar í fíggj­ar­lóg­ini fyri 2016