mánadagur 9. november 2015síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 9. november 2015 · Nr. 129 politikkur Tað var ein stór uppgáva at leggja á ein politikara, fyri fyrstu ferð bæði at vera ráð­ harri við sosialmálum og við kirkjumálum – um­framt sum fyrsti mannligi ráð­harri eisini at taka sær av javn­ støðu. Men hetta gjørdist ábyrgd­in hjá radikala pol­it­ ik­aranum, Manu Saa­reen, í seinastu stjór­ini í Dan­mark hjá Javn­að­ar­flokk­in­um og Radikalu. Nú hevur fyrrverandi ráð­harrin skriva eina bók, sum kemur í handlarnar hós­ dagin. Bókin eitur “Manu”. Í henni skrivar hann um, hvussu torført tað er hjá ráðharrum at koma ígjøgnum hjá em­bæt­is­verk­ inum um so er, at talan er um mál ella loysnir, sum ikki hava verið viðgjørdar áðr­enn saman við em­bæt­is­ verk­inum. Hann hevur eitt klárt dømi. Bert tríggjar vikur eft­ ir at hann setti seg í ráð­ harra­stólin, fekk hann vitj­ an á skrivstovuni av fleiri toppembætisfólkum úr kirkjumálaráðnum. Fremstur av em­bæt­is­fólk­ unum var sjálvur að­al­stjórin: – Manu, tað ber ikki til at fáa øll tey homo­seksu­ ellu gift. Ger tú tað, so ert tú liðugur í politikki. Embætisfólkini koma við boðskapinum, hó­ast tað í nýggja stjór­ar­grund­ ar­lagnum stendur, at allir lim­ir í fólkakirkjuni eiga at sleppa at giftast – uttan mun til hvørja seksuella leið tey velja. Hetta fær nýsetta ráð­ harran til at halda fast í upp­ skotinum. Hann boðar em­bæt­is­fólk­ unum frá, at hann held­ur fast um uppskotið og gevur teimum ein tíma at koma aftur við ein­ari loysn, annars máttu part­ar­nir fara hvør til sítt. Manu Sareen brúkar dømi til at vísa, hvussu tor­ført tað er sum nýggj­ur ráðharri at koma við broytingum, sum em­bæt­is­verkið ikki er við uppá – ella ikki heldur at und­ir­tøka er fyri. Við donsku politisku heima­síðuna, Altinget, sig­ ur Manu Sareen, at hetta er eitt gott dømi um, at ein sum ráðharri viðhvørt noyð­ist at sláa nevan í borð­ið. Forsætisráðið og fíggj­ ar­mála­ráðið stýra Aðrir danskir ráðharrar taka undir við, at tað við­hvørt er torført at fáa em­bæt­i­s­verkið at makka rætt. Tað eru greið bond mill­ um starvsfólkini í mið­fyri­ sit­ingini. Ovast á tindinum eru tey, sum arbeiða í for­sæt­ is­málaráðnum og í fíggj­ar­ mála­ráðnum. Ráðharrarnir siga, at serliga millum að­al­stjór­ar­ nar er tætt sam­band. Em­ bætisfólk í smærru ráð­un­ um brúka ikki nógva orku at loysa mál, um tey halda, at broyt­ingarnar ikki eru væl­ sæddar í fíggj­ar­mála­ráð­num og for­sæt­is­mála­ráð­num. Standa veik Manu Sareen sigur, at ein sum einsamallur ráð­harri ofta hevur tor­ført at klára seg móti em­bæt­is­verk­in­um. Hann vísir á, at sum ráð­ harri við sosialmálum er tú uppi ímóti 400 em­bæt­ isfólkum, sum hvør er ser­ frøðingur á sínum øki. Hann heldur ein loysn er, at politikararnir hava síni egnu embætisfólk við sær, so tað verður lætt­ari at gera politiskar broyt­ing­ar. Men hóast at em­bæt­ is­verkið hugsar meira um seg sjálvan enn um pol­it­ ik­ararnar, so sigur bæði Manu Sareen og aðrir fyrr­ ver­andi ráðharrar, at tá ið nev­in er sligin í borðið, so er embætisverkið bæði dugna­ ligt og loyalt. – Tá ið eg hevði kjakast við embætisfólkini og giv­ ið míni boð, tá arbeiddu tey bæði skjótt og væl. Tá fóru tey “all in”, sigur Manu Sare­ en við Altinget. Tungt at dansa við embætisverkinum Fyrrverandi danski ráðharrin, Manu Sareen, kemur við nýggjari bók í hesi vikuni, har hann greiðir frá, hvussu tungt tað kann vera at arbeiða saman við embætisverkinum Fyrisitingin stýrir í stóran mun landinum Politikararnir eru ofta undirlagdir viljanum hjá fyrisitingini, skulu tey hava mál gjøgnum embætisverkið Fyrrverandi danski ráð­ harr­in, Manu Sareen úr Radi­kala flokkinum, hev­ ur skrivað eina bók um danska embætisverkið og hvussu torført tað ofta er hjá politikarum at fáa mál gjøgn­um fyrisitingina. Bókin kemur út hósdagin Frágreiðingin hjá danska ráð­harranum kann lesast om­an­fyri og hon líkist nógv tí sum hendir í føroysku mið­fyri­sitingini. Sosialurin hevur tosað við fleiri fyrrverandi ráð­ harr­ar, sum vátta, at mun­ ur­in er lít­il og ongin millum tað, sum danski ráðharrin um­røður í sín­ari bók – og so tað sum hend­ir í Føroyum. Tey siga, at ofta er tað eins og miðfyrisitingin er ein politiskur flokkur, tí fæst ikki undirtøka í mið­ fyri­sit­ing­ini fyri einum máli, so er tað torført at fáa ígjøgn­um pol­it­isku skipan­ ina. – Hinvegin er tað so­ leið­is, at ynskir tú sum pol­it­ikari at fremja onkrar broyt­ingar, sum fyrisitingin tek­ur undir við, so kanst tú undr­ast á, hvussu skjótt eitt mál kann ger­ast klárt at leggja fyri ting­ið, sum ein teirra sigur. Forðingar Fyrrverandi føroysku lands­stýr­is­fólkini siga, at snýr tað seg um mál, sum fyri­sit­ingin ikki heldur eiga at koma til við­gerðar í ting­ in­um, so duga tey ómetaliga væl at draga hesi mál út, so onki hendir. Hesin framferðarháttur ger, at landsstýrisfólkini noyð­ast at geva beinleiðis tæn­astu­boð ella tað sum lík­ist, fyri at fáa mál gjørd klár. Grundleggjandi verður sagt – eisini í donsku mið­ fyri­sit­ing­ini – at hetta verð­ ur gjørt fyri at verja ráð­ harr­ar, so tey ikki koma illa fyri við møgu­lig­um broyt­ ing­um, sum fáa avleiðingar, sum tey ikki kenna til. Politikararnir vilja hin­ veg­in halda, at mið­fyri­sit­ ing­in á sín hátt rekur poli­ tikk og heldur hevur valt at verja hvønn annan heldur enn ráðharrarnar. Í Føroyum er mið­fyri­sit­ ingin ikki serliga stór og tey fólk, sum einaferð hava valt at arbeiða innan fyri­sit­ing­ ina, verða ofta sitandi har. Við­hvørt skifta tey sess­ir, men tey eru framvegis part­ ar av einum fakbólki, sum verj­ir hvønn annan. Í Danmark verður sagt, at tað eru embætisfólkini í for­sæt­isráðnum og fíggj­ar­ mála­ráðnum, sum seta kós­ ina. Hesi kós fylgir so restin í miðfyristingini, uttan so at tey fáa beinleiðis boð frá ráð­harr­unum. – Sum eg havi hoyrt um við­ur­skiftini í donsku mið­ fyri­stingini, so kann eg siga, at viðurskiftini í Før­oy­um líkj­ast ómetaliga nógv, sigur ein fyrrverandi lands­stýr­is­ mað­ur.