hósdagur 12. november 2015síða 31

Fríggjadagur 13. november 2015 sosialurin 131 31 Tað verður ikki soleiðis, at flotin skal kollveltast eftir einum degi, men hinvegin er neyðugt at gera eina skipan, har broytingar og til­lag­ingar koma við tíðini. Til tað krevst, at politiski myndugleikin setir eina ávísa kós, sum skipanin so kann halda seg til. Samgonguskjalið sigur m.a., at »alt skal í land.« Sum soleiðis verður vinnan ikki tann, sum skal ganga á odda fyri broytingum. Tó vita vit, at vinnan eisini ger týdn­ ingarmiklar royndir við eitt nú at gagnnýta alt tilfeingið. Hin­ vegin siga royndirnar, at enn er tor­ført at skapa eina lønandi vinnu burtur úr eitt nú slógvi og inn­vølum. Tað er eisini ymiskt, hvussu ymisku partarnir í vinnuni megna at fremja broytingar. Eingin ivi er tó um, at hesin táttur fær týdning í framtíðini. Landið skal stuðla og eggja til áhald­andi gransking og menning, í samráði við tey, sum longu fáast við hetta. Soleiðis kann vinn­an menn­ast og gerast meira fjøl­ táttað. post@sosialurin.fo Veðurlagsbroytingar Vinnan og veðurlag Samrøða við Herálv Joensen, stjóra í Reiðara­ felagnum ©AMAP 1000 1500 2000 es estimated Long-term trend in proxy records Summer temperatures from Arctic weather station data Year AD Føroyski fiskiflotin fær ofta ákoyr­ ing­ar fyri ikki at gera nóg mikið fyri at laga seg til eitt nú spurningin um at minka útlátið. Reiðarafelagið er ein lítil felagsskapur og arbeiðir ikki bein­leiðis við veðurlagsspurning­- um. Einstøk feløg og skip hava gjørt ávísar umhvørvisligar tillagingar. Dýra oljan hevur gjørt, at tað hevur verið neyðugt at minka um olju­nýtsl­ una, sum so aftur minkar um saml­ aða útlátið. Nú tilfeingið tykist minka hjá fleiri, fer vinnan so í størri mun at gagn­ nýta allan fongin? – Nakrar royndir hava verið gjørdar at gagnnýta allan fiskin, men eingin størri broyting er farin fram. Sam­ gongu­skjalið nevnir hugtakið »Alt í land«, men hetta verður helst ein størri av­bjóðing. Enn vísa tær royndir, ið hava verið gjørdar, at hetta skapar meira ar­beiði, men ikki eyka vinning. Tað er helst rætt, at landsstýrið gongur á odda við slíkum ætlanum. Fyri flotan er rættiliga ymiskt, hvussu skipa­bólkarnir hava møguleika fyri ella ráð at gera viðkomandi royndir. Tað er fyrst og fremst neyðugt, at rakst­urin má kunna bera seg. Eigur vinnan at fyrireika seg til veðurlagsbroytingar? – Vit vita, at broytingar fara fram; at hitin veksur, uppsjóvarfiskur sum sild og makrelur trívast væl her, meðan minni hevur verið av botn­ fiski. Vinnan dugir væl at finna loysn­ ir, tá ymiskar avbjóðingar stinga seg upp. Tað ber kanska til at siga, at júst hesi evnini at loysa avbjóðingar eru virðis­mikil, tá framtíðar loysnir verða lagdar til rættis. Tað er greitt, at møguligar ný­ skipan­ir ikki vinna nakað, um átøkini raka vinnuna soleiðis, at hon missir bú­skap­arliga fótafesti. – Tað er fyrst og fremst neyðugt, at raksturin má kunna bera seg, sigur Herálvur Joensen Voxpop Linda Klett – Nei – Eg haldi, at nakað broyting verður nokk, og tað sum verður, kemur at verða til tað betra, so sum betri veður, vaksandi ferðavinna o.a. Jóna Mortensen – Ja – Eg rokni við, at globalar broytingar eisini fara at merkjast her. Veðurlagið verður ógvusligari, fiskastovnar ávirkast, flyta kanska burtur, eins og umhvørvið yvir­ høvur verður meira óstøðugt. Brandur Nólsoy – Nei – Eg vænti nakrar broytingar, men ikki álvarsligar. Tá okkurt broytist kemur væntandi okkurt annað í staðin, soleiðis at ein javnvág verður hóast alt. Ár e.Kr. Langtíðar mátingar Summarhiti máldur á arktiskum veðurstøðum Arctic Monitoring and Assessment Programme Arctic Climate Issues 2011 »Hvat nú, um alt er nakað tvætl, og vit skapa ein betri heim til onga nyttu?« • Egna orkuframleiðslu • Varðveita regnskógirnar • Burðardyggt • Grønt virksemi • Endurnýtsla • Reint vatnn, luft • Heilsugóð børn • Og so framvegis... Fiskimála­ráðið fer at varpa ljós á gransking og menning, sigur Høgni Hoydal Heldur tú, at veðurlags­ broytingar fara at fáa álvarslig árin fyri Føroyar í framtíðini? Hví – hví ikki? post@sosialurin.fo Mynd: Álvur Haraldsen