týsdagur 10. august 2004síða 7

12 Nr. 149 - 10. august 2004 Nr. 149 - 10. august 2004 13 Stórhendingin í farnu viku var fríggjadagin, tá kunn- gjørt var, at einans 32.000 fólk vóru sett í starv í USA í juli. Tíðindini komu sum ein veruligur smeitur fyri fíggjarmarknaðirnar, tí væntað var eitt tal á 240.000. Marknaðirnir ávirkaðust ógvusligt og beint eftir kunngerðina lækkaði t.d. danska 10-ára rentan úr 4,29% í 4,19%, dollarin viknaði um 1,7% og partabrøv lækkaðu. Eftir at ávísar búskapar- ligar uppgerðir vóru vána- ligar fyrr í summar, er spurningur settur við, um amerikanski búskapurin er uppsteðgaður. Greitt er, at hetta er ov tíðliga at siga nakað um enn. Hóast flestu búskapartøl úr USA í sein- astuni eru vorðin bjørt aft- ur, og tí benda á, at væl stendur til í USA, hevur nevnda arbeiðsmarknaðar- frágreiðing tó størstu árin á marknaðirnar í løtuni. Vánaliga frágreiðingin kann fáa amerikanska tjóð- bankan at endurskoða teirra tillaging av rentustøðinum soleiðis, at hetta nú fer at hækka við lægri ferð. Fyrsta ábending um eina broytta tillaging kann koma týskvøldið, tá amerikanski tjóðbankin (FED) hevur rentufund. Tá fer FED væntandi at hækka rentuna úr 1,25% í 1,50%, orsakað av prísvakstrartrýstinum, men nú er vorðið óvist, um rentan, sum áður væntað, verður hækkað aftur í sep- tembur. Tíðindafundurin hjá FED týskvøldið verður tí sera týðandi fyri, hvussu serliga styttru lánsbrøvini fara at hátta sær í næstum. Eftir vánaligu frágreið- ingina, er oljuprísurin kom- in enn meira í andglettin. Oljan hevur dagliga sett nýtt prísmet, men seinastu dagarnar hava vit, sum nak- að nýtt, eisini sæð lækkandi oljuprís. Hetta kann tulkast, sum at prísurin, í øllum før- um fyribils, hevur nátt loftinum; prísurin kann kortini hækka meira. Hend- ir hetta, kann oljan ávirka búskaparframgongdina í heiminum og sostatt eisini gongdina á láns- og parta- brøvunum. Enn bendur tó alt á, at rentustigið sum heild, sum frálíður er hækkandi og at rentuhækkingartillagingin í USA fer at halda áfram. Fyrsta evropiska rentu- hækkingin verður tó fram- vegis ikki at síggja fyrr enn um ársskiftið. Er USA uppsteðgað? Vika 33, 2004 www.kaupthing.fo NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Ídag fyllir Mia á Heygum áttati ár. Hon varð borðin í heim í Vestmanna hin 10. august 1924 og hevur búð í heimbygdini øll hesi árini. Foreldrini vóru Maria Hummeland og Hálvdan Haldansen. Sum ung tænti hon hjá apotekaranum í Havn, hetta var stríðsárini, og tá gekk hon eisini á hús- arhaldsskúla í høvuðsstað- num. Komin norður aftur til heimbygdina arbeiddi hon í Klæðnabúðini. Nakað væl eftir stríðslok hittust tey bæði Brynjolfur á Heygum, sonur hin navnfræma Ólav á Heygum, og gingu tey saman í hjúnalag í 1953. Brynjolfur hevði egið virk- ið og tá fór Mia at taka sær av húsinum burturav. Tey bæði eiga tvey børn, sum bæði eru alkend í Føroyum. Bjørn á Heygum advokat, samfelagsrevsara og fyrr- verandi politikkara og songlerkin Rúnu á Heyg- um. Mia kom at sita einsa- møll tá ið maðurin doyði hin 19. juli 1986. Mia hev- ur verið ein dugnalig kona og hevur røkt starvið sum húsmóðir, mamma og omma fyrimyndarliga. Og í Føroyum man hon best vera kend fyri at svimja á vánni í Vestmanna at kalla hvønn dag, eitt ítriv sum byrjaði í 1961, av heilsuávum, og seinri gjørdist ein góður vani. Sjónvrpið gjørdi eitt innslag um hetta fyri nøkr- um árum síðani og tað eru tað mong sum minnast og taka til. Tað hevur verið stimbrandi at kent eina so positiva, glaða og viðeiri- liga kvinnu, ið bara er við tí góða orðinum. Blíðskapur- in er altíð í hásæti og sták- anin øgilig tá ið komið verður á gátt. Hon fylgir væl við í tí sum fyriferst í samfelagnum og hevur sína meiningar um øll lívsins viðurskifti, eisini um poli- tikk. Og tað er onki yvir at dylja, at í politikki hava hon og sonurin ikki altíð drigið eina línu. Hon liggur uttarlagað á fullveldis- vonginum. Ongin, sum ikki veit tað frammanundan, hevði hildið, at hon nú fer um kappaaldur. Hennara ungdómliga sinni ger, at hon tosar við ungdómar, sum var hon um sama ald- ur. Í vikuni sum fór, legði hon av landinum við Norr- ønu, og nú hon fyllir runt, er hon á veg í bivreið av eysturlandinum og vestur eftir Íslandi saman við næstu fjølskyldu síni. Mia eigur 5 ommubørn. Hjarta- liga tillukku við degnum. tj Mia á Heygum áttati Dagurin Laurentius. Lavrasmessa: Laurentius var ein av teimum best kendu halgimonnum í Norðurlongum. Hann var prestur og skattmeistari hjá pávanum Sixtusi II. Í árinum 258 varð hann tikin og illa píndur; m.a. verður sagt frá, at hann var stoktur á eini rist og skuldi rópa, áðrenn hann andaðist: “Nú er stokt hesumegin. Vendið nú steikini.” Kend er eisini halgisøga um, at hann við hjálp frá trøllinum Finn eftir einari nátt bygdi dómkirkjuna í Lund. Hjálparmaðurin hevði kravt í løn sól og mána og Lavrasar eygu blá, men hann gitti navnið á trøllinum og fekk vald á tí. Í einari føroyskari vísu um hesa halgisøgu verður m.a. sungið: Grát ikki, grát ikki lítil kind, í morgin kemur faðir tín Finn bæði við sól og mána og eygunum í Lavras í Lund. Navnið er latín og merkir hin lavrberjakrýndi. Leygarkvøldið 7. august var eitt heilt serligt kvøld í føroyskari tónleikasøgu, tá ein av heimsins mætastu operasangarinnum, Kiri Te Kanawa, sang fyri fullsettum sali í Norðurlandahúsinum ORÐ OG MYNDIR Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Tað er ikki á hvørjum degi, at vit í Føroyum fáa vitjan av heimskendum persón- um. Men tey, sum leygar- kvøldið vóru til konsertina hjá Kiri Te Kanawa í Norð- urlandahúsinum, upplivdu hæddarpunktið í skránni hjá Listastevnu Føroya 2004, tá heimskenda sang- kvinnan bergtók áhoyrar- arnar við síni avbera vøkru sopranrødd. Fyri nógv av teimum, sum sjálvi syngja, man Kiri Te Kanawa vera ein av stóru fyrimyndunum. Navnframi klaverspælar- in Julian Reynolds og Kiri Te Kanawa framførdu meistarliga og harmoner- aðu sera væl. Julian Reyn- olds, sum í mong ár hevur samstarvað við Kiri, er føddur í London og býr í Spanien, hann er giftur við eini operasangarindu. 60 ára gamla Kiri Te Kanawa hevur eina fantast- iska rødd, hon skifti skjótt millum lágar og heilt høgar tónar, uttan at tað sást á henni, hon virkaði full- komiliga avslappað, og á ein charmerandi hátt berg- tók hon áhoyrarnar. Hon sang úr verkum hjá Handel, Vivaldi, Mozart, Strauss, Berlioz og øðrum. Kiri Te Kanawa setur stór krøv til umhvørvið, sum hýsir framførslum hennara. Alt skal vera í besta standi, ljóðgóðskan í salinum skal vera perfekt. Eingin skal kunna siga, at sangfram- førslurnar kundu verið betri. Norðurlandahúsið livdi fult upp til hesi krøv. Sangkvinnan er fødd í Ný Sælandi í 1944. Sum 20 ára gomul hevði hon longu vunnið fleiri virðislønir í heimlandinum, men stóra gjøgnumbrotið kom fyrst í 70-unum, nøkur ár eftir at hon var flutt til London, har hon fekk stjørnustatus sum sangari á Royal Opera House, Covent Garden. Hon sang t.d. í St. Paul´s dómkirkjuni í 1981, tá Charles krúnprinsur og Diana prinsessa vórðu vígd. Í ferðalagnum, sum kom til Føroya fríggjadagin og fór av landinum sunnudag- in, vóru umframt Kiri Te Kanawa og klaverspælarin Julian Reynolds, Susanne Kristiansen úr Danmark og Nick Grace sum vanliga er tourmanager hjá stórum musikalum í London. Tey vóru øll sera væl nøgd við túrin í Føroyum. Kiri Te Kanawa: Konsert í heimsklassa á listastevnuni Kiri Te Kanawa á veg út úr Norðurlandahúsinum saman við ferðaleiðaranum Nick Grace eftir konsertina leygarkvøldið. Her takkar 12 ára gamla havnargentan Maria Heinesen henni fyri konsertina 12 ára gamla Maria Heinesen, sum sjálv spælir violin, var ein av teimum heilt fáu, sum fingu høvi at heilsa upp á heimskendu sangkvinnuna. Her er Maria saman við foreldrunum Jakku og Káru Heinesen Privatbilførarin Ole Valle syrgdi fyri tryggum flutningi av heimskendu sangkvinnuni, meðan hon var í Føroyum Okkara heimligu sangstjørnur Gunnvør Poulsen, Joanna Johansen og Berghild Poulsen, sum allar syngja við í Havnarkórinum og Tarira, hjá Sunleifi Rasmussen og Ólavi Hátún, søgdu, at konsertin var allar pengarnar verd Brøðurnir Ólavur og Jóannes á Váli, sum báðir fáast nógv við sang og tónleik, vóru væl nøgdir við konsertina Ein onnur kend sangrødd, Kári av Reyni, segði eftir konsertina, at hetta var ein av hansara størstu sanguppliv- ingum – ein ógloymandi konsert C M Y K 13 12