mánadagur 16. november 2015síða 60

vika 47 • 16. november 2015 28 Ókeypis lýsingarblað TEMA Bókajól Vilmund Jacobsen C hristian Fróði Djurhuus, sum er ætt­aður úr Hósvík, hevur skrivað yrk­ingasavnið, sum hann kallar “Úti í hag­anum meðan skýming dettur úr vind­eyganum”. Tað er forlagið Sprot­in, sum er útgevari av savninum. Í fororðunum til yrkingasavnið sig­ ur høvundurin, at hetta er hansara triðja savn við yrkingum, og hann ásann­ar, at savnið, sum nú er komið, er skriv­að í eini endurbúgvingarprosess til tað betra, sum hann málber seg. Christian Fróði vísir á, at nakrar av yrkingunum bera dám av tí, hann róp­ ar persónligar samtalur, feldar niður á pappír. – Men, eg haldi, at hesar yrkingar hava sítt rætta pláss her. Høvundurin sigur, at hann í mong ár hevur stríðst ein stundum sera ein­sam­an bardaga við seg sjálvan og hev­ur, sum mong eisini vita, stríðst við eina sálarsjúku, nevnd skisofreni ella hug­klovningur, um tú vilt rópa tað so. – At skriva hevur verið eitt sera frí­ gev­andi amboð til at hjálpa mær at mál­bera tað, sum eg ikki havi megnað at málbera á munnligan hátt. Og høvundurin leggur aftrat: – Eg havi nevnt fyri mongum av mín­um vinum, sum eisini skriva yrk­ ing­ar, at hitt religiøsa hevur skert mítt skriv­liga hugflog. Men, hetta skal ikki mis­skiljast, tí eg havi eisini skrivað fleiri sálmar og sangir, sum ikki standa í hes­um savni, og sum eg persónliga eri serstakliga glaður fyri. Christian Fróði vísir á, at hann hev­ ur upplivað ein sálarligan ágang, bæði inn­an­ífrá og uttanífrá, og einastu ráð­ ini hava verið at yrkt meg burtur úr ágang­inum. Hann sigur, at nakrar av yrking­un­ um í savninum eru týddar úr skandi­ nav­isk­um málum, men passa eftir hans­ara tykki inn í hetta savn. – Tær lýsa á ein hátt, hvat mær dám­ar at lesa, og hvat tað er, sum gev­ur mær íblástur til at skriva. Tær skandi­nav­isku yrkingarnar eru ikki við­ merktar sum umsettar. Høvundurin vísir á orðatakið, at “duld eru døpul mein”, og endar við hes­um orðum: – Men, vónandi eru hesar yrkingar, sum nú eru komnar í innbundna út­ gávu, ikki alt ov mystiskar fyri teg sum les­ur, sigur Christian Fróði Djurhuus um sítt egna yrkingasavn. Vilmund Jacobsen Bókadeild Føroya Lærarafelags hevur av og á - eftir áheitan - givið út bøkur til ung vaksin. Søgurnar í teimum báð­ um stuttsøgusøvnunum, sum forlagið gev­ur út í ár, eru frálíkar, nútímans stutt­søg­ur, ið lesarar hava saknað. - Ingun Christensen og Arnbjørn Ó. Dalsgarð hava skrivað hvør sítt stutt­ søgu­savn, ætlað ungum í mið­náms­ skúla­aldri og vaksnum. Søvnini eita ávíka­vist Skuggamyndir og So hon star­ir inn í veggin. Bókadeild Føroya Lærarafelags vís­ir á, at hetta eru nútímans stutt­ søgur, har evnini eru tikin úr ger­and­ is­deg­num, soleiðis sum vit øll kenna hann. So hon starir inn í veggin Tilveran kann eta teg upp, um tú ikki tek­ur røttu avgerðirnar ella leggur á ann­an bógv. Men, hvørjar avgerðir eru tær røttu? – Arnbjørn hevur skrivað 12 ógvu­ liga forvitnisligar tekstir, har hann spæl­ir sær við skrivikynstrið. Søgurnar í savn­inum seta fokus á spurningar, sum vit øll stríðast við, og vit sleppa at hyggja inn í menniskjasinnið, sum mang­an er torgreitt – ella ikki vil lata seg binda niður. Bókadeild Føroya Lærarafelag vísir á, at í stuttsøgusavninum eftir Arn­bjørn Ó. Dalsgarð fáa vit innlit í mann­in og dreingin - og í plágaðu manna­sálirnar. – Um tað trupla parlagið, har tey eru givin at tosa saman, har tey brúka nevarnar heldur enn orð, men eisini um parið, sum kryddar tilveruna við kyns­ligum spæli, um tann sum hjálp­ir tær fram á leið - og um ikki at elta sum fyri er slóðað. Samumtikið eitt savn, sum er gróðursett mitt í ger­ andis­degnum, her og nú. Skuggamyndir Bókadeild Føroya Lærarafelags vísir á, at meðan søgurnar hjá Arnbirni standa meira hvør sær, flættast søg­ ur­nar hjá Inguni Christensen inn í hvørja aðra og vísa, at vit so ella so hava ávirkan hvør á annan. Í teimum níggju stuttsøgunum letur høvundurin fólk siga sína søgu, soleiðis at vit sum les­arar hóma skuggamyndirnar aftan fyri tey. – Vit hitta unga dreingin, sum alla tíð­ina kennir hvøssu eygnakøstini frá for­eldrunum; kvinnuna í reyða regn­ frakkanum, sum fer til arbeiðis í lín­ búðini við eymum handliði; mannin við yvirskegginum, sum ikki longur vil dylja, hvør og hvat hann er; myrk­ hærdu gentuna, sum ikki finnur fóta­ festi ímillum væntanir og krøv; tann brúnoygda unga mannin, ið kenn­ir gráu eyguni á síðumanninum í buss­ inum at vera óunnilig; gomlu lær­ar­ inn­una, ið mátar og vigar ferðafólkini í buss­inum; gamla mannin, sum trúliga vitj­ar konu sína á ellisheiminum, og ungu mammuna, sum stríðist við at fáa gerandisdagin at hanga saman, legg­ur Bókadeild Føroya Lærarafelags aftr­at. Tvey nýggj og forvitnislig stuttsøgusøvn Saknur hevur leingi verið á nýggjum føroyskum stuttsøgum til ung vaksin, men nú eru tvey spildurnýggj og viðkomandi stuttsøgusøvn komin út – Eg havi upplivað ein sálarligan ágang, bæði innanífrá og uttanífrá, og einastu ráðini hava verið at yrkt meg burtur úr áganginum. Tað hevur verið sera frígerandi at skriva, sigur Christian Fróði Djurhuus, sum í mong ár hevur stríðst við sálarsjúku Havi stríðst ein einsaman bardaga við meg sjálvan Hetta er triðja yrkingasavnið hjá Christiani Fróði Djurhuus. – Vónandi eru yrkingarnar ikki alt ov mystiskar fyri teg sum lesur, sigur hann Mynd: Vilmund Jacobsen Arnbjørn Ó. Dalsgarð, sum eisini er bókavørður og cand. mag í filosofi, hevur skrivað 12 forvitnisligar tekstir, har hann spælir sær við skrivikynstrið Ingun Christensen hevur altíð dámað væl at skrivað; hon gjørdi sína fyrstu yrking sum tólv ára gomul og setti lag til. Seinastu árini er hon av álvara farin í gongd við at skriva og dámar ógvuliga væl at sameina hugflog og orðaspæl í kreativari skriving