hósdagur 19. november 2015síða 19

Fríggjadagur 20. november 2015 sosialurin 134 19 granskarin Tóku 100 myndir av einari vomb Fólkalívsfrøðingurin Robert Jo­ en­sen gjørdi frá 1950árunum eitt stórt innsavningarbeiði, har hann skrá­setti hugtøk og orð og lýsti siðir og manna­gongdir í samband við seyð. Gransk­ingina gav hann út í fleiri smá­um bókum. Fyri fýra árum síð­an fór Jonhard Mikkelsen, stjóri í Sprot­anum, undir at skipa tilfarið av nýggj­ um, og seinastu tvey-trý árini hev­ ur Sonja Kjølbro, grafikari, arbeitt við at sniðgeva bókina. – Bókin hevur ligið á teldu­ skíggj­an­um so leingi, at tað kenn­ ist løgið, at hon nú er liðug, sigur Sonja Kjølbro.. Hon er einasti fasti grafikari hjá Sprot­an­um og umbrýtur allar tær á leið 30 bøk­ur­ nar, sum Sprotin gevur út um árið. – Ætlanin var ikki at geva eina so stóra bók út, men verkætlanin vaks skjótt, tí tað er so nógv góðs í tekst­in­um. Smálomb sum modellir Myndirnar í bókini eru øðrvísi enn í øðr­um bókum um seyð. Nógvar mynd­ir eru heilt stórar og fylla heil­ar síð­ur, og nógvar myndir vísa stak­lutir í seyði sum var talan um lista­verk. Í part­inum um seyðalitir eru litir og skort­ar víst við fittum smá­lombum. – Tað var Jonhard, sum fann upp á, at vit skuldu brúka smá­ lomb. Eg hevði leingi roynt at funn­ið eina loysn, eg vildi hava vakr­ar, ruddiligar myndir og var far­in at umhugsa málningar, tá Jonhard ein várdag ringdi og segði, at hann hevði gingið túr í Vestmanna og sæð nøkur smá­ lomb, og sjálvandi skuldu vit brúka tey. Eyðbjørn Jacobsen hevur tik­ ið mynd­ir­nar av lombunum. Og mynda­tøk­ur­nar skuldu ganga skjótt fyri seg, tí lombini eru bara lítil nakrar fáar vik­ur. – Lomb eru livandi og ófriðarlig, men Eyðbjørn hevur dugað væl at fáa lomb­ini í kassan. Lombini skuldu vera skjóm­ut, skjórut, gjørð­ut, vørmut, drop­ut o.s.fr. Til síðst manglaðu vit bara ein skort, og so hoyrdu vit um eitt lamb í Múla og lupu avstað. Og fingu tað í myndatólið og í bókina. Vombin, sum ikki vildi við Í upprunabókunum hjá Roberti Jo­en­sen vóru tekningar av krovi við nágreiniligum lista yvir nøvn á ymiskum staklutum. Í nýggju bók­ini hevur Archibald Black gjørt vatn­lits­myndir av krovi og ym­iskum stykkj­um. – Vit gjørdu eina roynd at foto­ gra­f­era eitt sundurskorið krov, men tað var alt ov trupult at fáa tað at síggja rætt út, so vit bóðu Archa mála í staðin. Hann er bæði bóndi og lista­maður og er komin ser­stakliga væl frá arbeiðnum, staðfestir Sonja Kjøl­bro. – Robert Joensen er ruddiligur og greiður í sínum teksti, og tí vildi eg hava eitt ruddiligt snið og reinar myndir. Men tað er eitt skit­ið arbeiði at fletta seyð. Fjósið hjá Archibald Black, sum er við í bókini, er tó eitt und­an­tak í so máta. – Vit tóku nógvar myndir, og aft­an­fyri hvørja mynd í bókini eru kanka eini hálvtrýss, sum ikki kundu brúk­ast. Og viðhvørt máttu vit bara upp­geva at fáa eina góða foto­mynd. Eg haldi, at vit tóku hundr­að myndir av einari kliptari vomb, men vit fingu tað bara ikki at rigga. Vombin vildi ikki síggja út, sum vit vildu, so tað end­aði við ein­ari tekning. Hvat er tú stoltast um í bókini? – Eg haldi, at vit kunnu vera stolt av heildini. At teksturin hjá Roberti er komin til sín rætt í einari stórari bók, at føroyski seyðurin tekur seg so væl út á mattum pappíri, og at eitt lít­ið føroyskt forlag kann geva eina so flotta bók út. Nýggja Seyðabókin við teksti eftir Robert Joensen er higartil størsta bók, sum Sprotin hevur givið út. Tað sigur Sonja Kjølbro, grafikari í Sprotanum, sum hevur sniðgivið nýggju bókina. fingu ræst kjøt einaferð um árið, tað var á brúdleypsdegnum hjá mammu og pápa, tann 31. november. Ger­and­ is­dagar fingu vit fisk og grind, og skerpi­kjøtið vardi leingi. Pápi plagdi at sláa tað á borðið, og so skuldu vit eta motturnar, sum duttu úr. Tær skuldu dyppast í fløt og etast, tí tær vóru fullar í vitaminum, segði hann. Magna Thomassen smílist, tá hon greiðir frá. – Pápi bleiv ikki ríkur av at skriva. Hann fekk viðurkenningar og heiður, men nakra serliga inntøku góvu bøk­ ur­nar ikki. Tað var dýrt at prenta bøk­ ur tá. Eg minnist, at beint eftir at eg var útlærd, brúkti eg meginpartin av løn­ini tað fyrsta árið til at gjalda lán, sum hann hevði tikið til at prenta eina lítla bók. – Men hann gjørdi tað ikki fyri løn­ina. Hann sá virði í vitanini, og hó­ast onkur kanska helt, at tað var óneyð­ugt at skriva alt hetta niður, so vóru fleiri áhugað í at hjálpa honum. Tað var ikki altíð, at bøndurnir vistu nøvn­ini, sum hann leitaði eftir. Og so spurdu teir hvønn annan: Tú, Robert spurdi meg um hatta, veitst tú tað? Og so líðandi fekk hann savnað vit­ an­ina og fest hana á blað. Og nú er alt til­farið um seyðin komin í eina bók. Tað hevði dámt honum.