hósdagur 19. november 2015síða 24

Fríggjadagur 20. november 2015 sosialurin 134 24 Framtíðar Føroyar og Altjóða gransking gevur eina greiða ábending um, at útlát av vakstrarhúsgassum vaksa alsamt. Staðfest verður eisini, at ein týðandi orsøk til veðurlags­ broytingar er útlát frá mannavirksemi At leggja um til ein grønan búskap er ikki bert neyðugt fyri at forða niðurlaðan av vistskipanum. Tað er eisini avgerandi fyri at varðveita og styrkja um kappingarførið hjá landinum. Tá Føroyar luttóku á Arctic Circle ráðstevnuni í Reykjavík, var endamálið at visa á teir møgu­leik­ ar,sum okkara land kann bjóða í Norð­ur­atlantshavi. Eisini SEV vísti á, hvussu Føroyar eru í fremstu røð, tá tað ræður um umhvørvi og grøna orku. Tað er náttúrligt fyri einum landi sum Føroyar at taka veð­ur­lags­ broytingar í álvara. Vit liva av nátt­ úr­liga tilfeingi okkara. Før­oy­ar taka und­ir við tí altjóða sam­starv­in­um, sum arbeiðir fyri at tálma vakstr­ar­ hús­gassi. Her fara Føroyar tó enn longri, tá vit siga, at øll orkan á landi skal vera grøn longu í 2030. Hetta er ein týdn­ ing­ar­mikil málsetningur. Politiska skipanin fer at nýta møgu­leik­arnar at skapa karmar, sum vera grønu orkunýtsluni til frama. Eitt nú arbeiðir landsstýrið við eini reglu­gerð, sum sigur, at hús, ið verða bygd eftir 2018, skulu vera olju-frí. Tað merk­ir, at øll orkan, sum verður nýtt í hús­in­um, skal vera grøn. Landsstýrið fer at arbeiða burt­ur­ av við líknandi málsetningum á ser­ lig­um arbeiðsdegi í desembur saman við eitt nú SEV. Endamálið er at tryggja nýskapandi og burðardyggar skip­an­ir. Altjóða samstarv Landsstýrið virkar fyri, at Føroyar lut­taka virknar í øllum viðkomandi sam­starvi. Hetta ber ikki altíð gera, tá vit ikki veru sjálvstøðugt land. Tó prógva eitt nú altjóða fiski­veiði­sam­ ráð­ingarnar, at Føroyar hava verulig­ ar møguleikar at vinna seg fram sum viðurkendur partur í altjóða sam­ starvi. Tá nú Føroyar ikki eru limir í hvørki ES ella EBS merkir tað, at vit hava avmarkaðan møguleika at ávirka. Hin­veg­in verður arbeitt fyri at vinna Før­oyum fullan limaskap í Norð­ur­landaráðnum umframt í EFTA, WTO og IOC. Í sambandi við veður­lags­sam­ ráð­ing­ar hava Føroyar arbeitt fram móti málum, sum spurdust burtur úr KOP15 í Keypmannahavn í 2009. Síð­ani hava vit tó sett enn størri mál fyri eitt nú 2030. Hóast summi mál ikki verða rokkin heilt, so merkir tað sum oftast, at nógv verður avrikað hó­ast alt. Útnorður og Arktis Føroyar luttaka virknar í Arktiska Ráð­num, hóast vit formiliga eru part­ur av donsku sendinevndini. Enda­málið er at vera ein viðkomandi og konstruktivur partur av virk­sem­ in­um. Eitt nú vilja vit verja nýggjar veiði­møguleikar í Arktis. Landsstýrið virkar somuleiðis fyri eini felags útnorðurtilgongd í sam­ starvi við Norðurnoreg. Endamálið er at skapa ein sterkan norðuratlants- fe­lags­skap, sum arbeiðir fyri felags áhuga­málum. Eisini skulu Føroyar fyrireika seg at gerast tænastudepil fyri skipa­ ferðslu her um leiðir. Longu nú er nógv ferðsla, men enn fáa Føroyar ov lít­ið burtur úr. Landsstýrið fer at gera íløg­ur í átøk, sum kunnu vera við til at fyri­reika okkum at menna eina slíka vinnu – ikki minst tá hugsað verður um eina virknari útnyrðingsleið í fram­tíð­ini. Vandi í vælferð Um hesar ætlanir gerast veruleiki, merkir tað eisini, at meira virksemi førir til meira burturkast og útlát. Tað er ein avbjóðing, sum vit mugu taka í álvara. Málið er, at okkara fiskifloti verð­ ur minni dálkandi. Sama er galdandi fyri aðrar skipabólkar. Men tað er sam­stundis greitt, at okkum vantar loysn­ir og tøkni, sum kann tryggja burð­ar­dygga og reina fiski- og skipa­ vinnu. Tað er kostnaðarmikið at granska og menna slíkar loysnir, men eg trúgvi, tað fer at koma. Tá skulu Før­oyar vera til reiðar at taka ímóti nýggju tøknini. Sum ein liður í til­ gongd­ini hevur landsstýrið játtað pening til bæði gransking og til Fróð­ skap­ar­setrið. Vit vita, at fiskakeyparar løna selj­ ar­um, sum kunnu vísa á, at vinnan bygg­ir á burðardygga og grøna fram­ leiðslu. Og her skulu Føroyar sjálv­ andi vera í fremstu røð. Føroyar í fremstu røð Útnorður í broyting Samrøða við Aksel Vilhelmsson Johannesen, løgmann Samrøða við Bill Justinussen, fyrrverandi formann og forseta í Útnorðurráðnum Heimurin hevur stóran áhuga fyri nátt­úruni og náttúrutilfeingið í útnorðurøkjum. Eisini veð­ur­lags­ broytingarnar gera, at altjóða sam­ fe­lag­ið ynskir at taka lut í bæði um­ sit­ing og gagnnýtslu av okkara parti av heiminum. Í løtuni síggja vit, hvussu Før­oy­ ar, Ísland og Grønland gera avtalur við umheimin, sum sjálvandi gagna áhugamálum hjá hvørjum landi sær, men ikki altíð økið sum heild. Tað merkir stundum, at út­norð­ur­ lond verða sett upp ímóti hvørjum øðr­um, og er tað tá lættari hjá eitt nú ES at samráða seg fram til fræg­ astu fyrimunirnar. Tí skulu útnorðurlond í størri mun møta umheimin á ein sam­ skip­að­an hátt. Tá vildi talan verið um eitt sterkt, stórt og ríkt øki, sum kundi sett dagsskránna betri og hild­ið fast um felags krøv. Tað er ein spurn­ingur um politiskan vilja og sam­skip­an, har londini semjast um ávís øki, har felags fyrimunur verð­ur settur fremst. Hvat megnar Útnorðurráðið Styrk­in hjá Útnorðurráðnum er lut­fals­liga stóra umboðanin av Tað er náttúrligt fyri einum landi sum Føroyar at taka veðurlagsbroytingar í álvara, sigur Aksel V. Johannesen. Stýring og samstarv – ábyrgd og skyldur Seinni partur Lagt til rættis: Annelien ramakers og ernst olsen Gransking