hósdagur 19. november 2015síða 27

Fríggjadagur 20. november 2015 sosialurin 134 27 stríðið í Sýria, men ikki fyri at niður­ berja IS. Endamálið er at tryggja sína strategisku hernaðarligu støðu, at­gongd­ina til Miðjarðarhavið, og tí stuðlar Russland Assad í sýriska kríg­ num, sigur Gunnar Fermann. Fyri USA er støðan eitt sindur meiri torgreidd, men kjarnin er, at IS í mangan mun er ein viðleikari hjá USA. Bæði í stríðnum móti Assad og móti shiastjórnunum í økinum hava USA og IS samanfallandi áhuga- mál. – IS stríðir stríðið hjá vestur­heim­ inum móti Assad. Vesturheimurin vil hava einaræðisharran burtur. Trupul­ leikin er, at søgan vísir okkum, at tað bara førir til ruðuleika. Arabiska várið er deytt, eingin trýr upp á demokrati í miðeystri longur. USA vann kríggið í Irak, men tapti friðin, teir vunnu kríggið í Afganistan, men taptu frið­in, teir vunnu kríggið í Libya, men taptu friðin. Tað, sum er hent í Irak er, at ein sjiamuslimsk stjórn er kom­in til valdið, við tøttum tilknýti til Iran. USA hevur goldið við sveitta, blóði og tárum fyri at vinna irakiska fólk­inum frælsi, og nú venda tey sær til leið­ aran av Ás Óndskaparinnar. Tá gerst sunni­muslimska IS eitt hent tól hjá USA fyri at tykta stjórnina í Bagdad, vísir Gunnar Fermann á. Alt í alt, so hava russar eina orsøk til at stríðast ímóti IS og øðrum upp­ reistrar­bólkum í Sýria, og tí eydnast teirra herferð, meðan USA nýtir IS sum ein part av síni stra­teg­isku ætl­ an í økinum. Tí má USA ansa sær, at teir ikki skaða IS ov nógv, sam­stundis sum teir mugu geva vestur­heim­in­um ta fatan, at teir gera tað, teir kunnu, fyri at oyðileggja yvir­gangs­felags­ skapin. Gunnar Fermann væntar tó, at Evropa nú fer at spæla ein størri leik­ lut. Flóttafólkakreppan leggur stórt trýst á evropisku stjórnirnar og fleiri stjórnar­leiðarar hava nú alment sagt, at ein­asta varandi loysnin er at skapa frið í Mið­eystri. Tað er Evropa, sum rindar prísin fyri flóttafólkini. Sera fá teirra fara vestur um hav, og USA er tí lítið ávirk­ að av flóttafólkastreyminum. Tískil tekur amerikanska stjórnin ikki atlit at hesum. Evropisku stjórnirnar eru hin­vegin undir trýstið frá sínum egnu borgarum um at finna eina loysn. Frakland hyggur eystureftir Gunnar Fermann heldur, at yvir­ gangs­atsóknin fríggjadagin kann leiða til, at Frakland fer at tala USA harð­ari í móti í NATO og kanska enntá fer at byggja eina brúgv yvir til Russ­lands. – Nú má Frankaríki gera okkurt, og teir hava sum so størri frælsi at handla í Miðeystri. USA er sera bundið av sín­um práti um Ás Óndskaparinnar, men Frakland er ikki líka upptikið av hesum og hava heldur ikki altíð gjørt, sum amerikanarar siga. Frankaríki kann heilt víst byrja eitt samstarv við Russland um stríðið móti IS og hetta fer at vikna um støðuna hjá USA, serliga í Sýriastríðnum, men møgu­ liga eisini í Miðeystri sum heild, sigur Gunnar Fermann, og minnir á, at Frakland og Russland eru ein gomul hernaðarlig samgonga. – Tað sigur seg sjálvt, at støðan hjá Frankaríki má broytast, tá fransmenn liggja deyðir í gøtunum í París. Um Frakland nú fer at spæla ein størri leiklut og kanska skeita móti Russ­ landi, vænti eg, at sannlíkindini fyri, at stórveldini kunnu semjast um eina ætlan, gerast størri. Russar eru ikki meiri tengdir at Assad enn so, at um teir fáa lyfti um at varðveita at­ gongdina til Miðjarðarhavið, eiga teir at vera til at tosa við, sigur Gunnar Fermann. danjal@sosialurin.fo Gunnar Fermann undirvísir í uttanríkispolitikki á NTNU, lærda háskúlanum í Trónd­heimi. Hann hevur ser­ ligan kunnleika innan altjóða viður­skifti og uttan­ríkis­politikk. Hann hevur skrivað eina langa røð av vísindaligum greinum og fleir bøkur um uttan­ríkis­ politikk. Mynd: Reuters