hósdagur 19. november 2015síða 28

Fríggjadagur 20. november 2015 sosialurin 134 28 Ein nýggj stjórnarskipanin vil greiða politiska landslagið Blokkpolitikkur: Í einari tíðargrein fyri rættiliga langari tíð síðan róði eg framundir, at vit í Før­oyum eins og í londunum rundan um okkum fingu meira blokkpolitikk. Hetta vildi geva veljaranum ein møgu­leika at meta betur um, hvat hann fekk fyri atkvøðuna, um hann nú atkvøddi fyri tí reyða ella bláa blokk­inum. Hetta fall, sum vera man, ikki í góða jørð allastaðni, tí tað eru jú flokkar, sum liva væl av, at okk­ara politiska landslag er so grugg­ut, og at samgongur kunnu skip­ast upp á nógvar ymiskar mát­ar. Vit hava jú gjøgnum tíðirnar havt nógv sløg av sam­gongum alt frá heimastýris­ sam­gongu, sjálv­stýr­is­sam­gongu, fullveldissamgongu, borg­ar­liga/ vinstravenda samgongu, reint borgarliga samgongu og til nú eina rættiliga vinstravenda samgongu. Tað er júst ríkisrættarliga støða okk­ara, sum ger, at vit hava tveir pol­it­isk­ar ásir, meðan flest øll onnur lond bert hava tann eina ásan millum høgru og vinstru. Um vit samanbera við danskan politikk, so svarar okkara fløkta støða til, at Eindarlistin og Danski Fólka­flokk­ur­in hildu møguleikanum opn­um fyri at fara í stjórnarsamstarv, og tað er jú heilt óhugsandi. Eg minnist aftur á, hvussu nógv vit í Javnaðarflokkinum stúrdu fyri, at eitt valstríð bert fór at snúgva seg um loysing ella samband. Tá duttu vit niður ímillum stólarnar. Hin vegin, so vistu vit fullvæl, at ser­liga Sambandsflokkurin og Tjóð­veldi altíð vildu hava henda spurn­ing so frammaliga sum gjørligt í val­ stríðnum. Polariseringin millum loys­ing og samband hevur eisini ofta ver­ið partur av valstríðum, og serliga týði­liga sóu vit tað í 1998. Men eins ofta, so er hesin spurningurin eisini dott­in niðurímillum, sum eitt nú við sein­asta valstríð, har málið als ikki var frammi. Við einum góðum vilja kann ein skilja, at eitt nú Tjóðveldi ikki er so feg­ið um ov týðiligan blokkpolitikk. Ein samgonga sum henda, sum nú er, ber jú ikki á mál við teirra fremsta máli um loysing. Men av ein­ari ella aðr­ari orsøk, so halda tey í Tjóð­veldi, at loysingin ikki nærkast utt­an sam­an við Fólkaflokkinum. Gud­ar­nir skulu vita hví, at so er, tí søg­an átti at sagt teimum nakað heilt annað. Báð­ir hesir flokkar hava ann­ars lítið til fe­lags í øllum vanligum sam­fe­lags­ligum poli­ tikki. Men tó valdi Tjóðveldi við seinasta val at hava hurðina á klemm til Fólkaflokkin, men als ikki til Sambandsflokkin, hóast Tjóð­veldi hevur munandi meira til fe­lags við Sambandsflokkin enn við Fólkaflokkin, tá tað snýr seg um skip­an av vælferðini í samfelagnum. Hin vegin, so hevur formaðurin fyri Javnaðarflokkinum týðiliga sagt, at hann ikki ynskir samgongu við Fólkaflokkin. Hetta er ein greið og eis­ini djørv útmelding við greiðum boð­skapi um, at flokkurin ynskir at reka ein vinstravendan politikk, sum einki hevur til felags við tann poli­tikk, sum Fólkaflokkurin stendur fyri. Ríkisrættarligi spurningurin er hjá Javnaðarflokkinum meira sek­und­ erur, meðan hann hjá Tjóðveldi og Sambandinum er í fremstu røð. So leingi vit ikki hava avgreitt stjórnarskipanina, so vil spurningurin um loysing kontra samband hanga í luft­ini, og vit fara framhaldandi at fáa sam­gongur, har flokkarnir stórt sæð bara hava eittans mál í felag nevniliga ant­ in samband ella loysing. Restin av poli­tikk­inum verður so ein vavstur og sam­an­kók av politiskum hugsjónum og áhugamálum. Stjórnarskipanin: Arbeiðið við føroyskari grundlóg fór í gongd undir fullveldissamgonguni. Minn­ist so væl tann dagin, tá hesin ungi og framfýsni landsstýrismaðurin trein inn í tingsalin, og at allar lampur í ting­ sal­inum tendraðu í somu løtu. Eisini minnast flest okkara, at ein ávísur mótstøðumaður í øð­ini á tingsins røðarapalli skræddi upp­ skot­ið sundur, tí uppskotið var ein bein­leið­is liður í fullveldistøkuni. Men uttan mun til alt hetta, og utt­an mun til, hvat endamálið hjá tásitandi samgongu var, so fingu vit sett hol á eitt arbeiði við einari føroyskari grundlóg ella stjórnarskipan. Jóan Pauli Joensen, pro­fessari varð settur sum formaður og Kári á Rógvi, sáli sum skrivari. Vit høvdu ótrúliga nógvar gevandi fundir, har vit meira ella minni rannsakaðu okk­um sjálvi og samfelagið alt. Skal eg siga mína erliga hugsan, so var hetta arb­eiðið, hóast siktið upprunaliga var ein liður í fullveldisætlanini, sera gev­andi og ríkandi. Vit fingu góðar og djúp­ar samrøður um grundleggjandi við­ur­skifti í okkara landi. Vit løgdu landið alt undir lupp, og tað gav okkum utt­an iva eina nógv greiðari og betri fat­an av Tíðargrein Eg kenni meg rættiliga sannførdan um, at um vit fáa avgreitt spurningin um eina grundlóg ella eina nýggja stjórnarskipan við einari fólkaatkvøðu, tá fáa vit eisini ruddað slóð fyri einum greiðari politiskum landslagi. Fløkjan, vit nú kenna, har togað verður í allar ættir móti vinstru og høgru og móti loysing og samband, verður greiðari, tá Føroya fólk einaferð med alla hevur avgreitt okkara egnu stjórnarskipan. Ein stjórnarskipan, sum greitt sigur, at avgerðin um støðu Føroya í framtíðina bert liggur hjá føroyska fólkinum og ongum fremmandum myndugleika.Tá kann vónandi meira orka leggjast í at reka ein meira siðbundnan og hugjsónarligan greiðan politikk.