hósdagur 26. november 2015síða 14

Fríggjadagur 27. november 2015 sosialurin 137 14 tema Harðskapur móti kvinnum Hallur av Rana A t altjóða dagurin móti harðskapi móti kvinnum, ið verður hildin 25. november á hvørjum ári, er ein aktuellur dagur fyri før­oy­ ingar, vitna tíverri álvarsomu hag­ tøl­ini frá Kvinnuhúsinum um. Í 2014 fekk Kvinnuhúsið 539 fráboðanir um kvinnur, ið vóru fyri harðskapi. Burtur­úr teimum fráboðanum vóru tað seytjan kvinnur og tólv børn, ið nýttu møguleikan at gista í Kvinnu­ hús­inum. Fyri flestu kann talið virka óveru­ liga høgt. Hóast talan ikki er um 539 einstakar kvinnur, so er talan uttan iva um rættiliga nógvar kvinn­ur í føroyska samfelagnum, ið hava upp­ livað harðskap av onkrum slag í teirra lívi. Ein teirra, ið hevur havt samband við fleiri av hesum kvinnum, er Súsanna Skaale, sum seinastu níggju árini hevur arbeitt við kvinn­um, ið hava verið í harðligum parløgum, og hevur síðani 2012 verið knýtt at Kvinnuhúsinum sum sálar­frøð­ingur. Í 2013 gav hon bókina »Um bara hann sló meg« út, har fleiri kvinnur dul­ nevnt deila teirra søgur, um hvussu tað var at liva í harðligum parløgum. – Mínar royndir eru, at ymisleikin tekur ein á bóli. Man møtir kvinnum, ið man aldrin trúði endaðu í einum harðligum parlagi. Tað er eingin mun­ ur millum lærdar og ólærdar, gamlar og ungar ella ríkar og fátækar. Tað er eingin stætt, ið sleppur undan harð­ skapi í parløgum, sigur Súsanna Skaale í eini áminning um, at trupul­ leikin kann raka allar kvinnur. Súsanna Skaale vísir eisini á, at harðskapur er so nógv meira enn bara tann likamligi parturin, ið fólk oftani hugsa um, tá tey hoyra um harðskap í parlagi. – Tann likamligi harðskapurin er ikki tað ringasta. Tað er tann sálar­ ligi harðskapurin, tað at verða niður­ brotin so líðandi, ið tekur harðast upp á kvinnur. Eg plagi at líkna tað við, tá man sleppur einum froski á eina glóð­heita plátu. Hann loypir upp frá beinan­vegin, tí hann følir hitan. Men um man leggur hann á eina kalda plátu og letur hann standa í frið og náð­um, meðan man koyrir hitan frá, so hokn­ar hann spakuliga undir hita­ num. Hann missur sína kraft. – Dømi er sigandi fyri hvat eg havi lært frá kvinnum, ið hava verið út fyri harðskapi. Tær yppa allar øksl, tá eg spyrji um tann likamliga harðskapin, tí tað er tann sálarligi harðskapurin, ið setir spor. Hetta, at alla tíðina vera bang­in og kenna seg ótrygga, er ikki nakað, ið bara hvørvur aftur. Fimm sløg av harðskapi Umframt tann likamliga og sálarliga harðskapin so finnast tað trý onnur sløg av harðskapi, ið kunnu eyðkenna eitt parlag. – Tað finst ein altjóða nýtt lýsing av harðskapi, har sagt verður, at tann finnast fimm ymisk sløg av harð­ skapi. Fyrst er tann sálarligi harð­ skap­urin. Hann er eyðkendur við, at makin hóttir og roynir at stýra kvinn­ uni, og at kvinnan verður avbyrgd og niður­gjørd. – Síðani er tað kynsligur harð­skap­ ur, ið er tá kvinnan verður tvingað til kynsligt samband ella gerðir, ið hon sjálv ikki ynskir. – Triðja slagið er fíggjarligur harð­ skapur, har kvinnan ikki sjálv hevur stýr yvir síni fíggjarviðurskiftir. – Likamligi harðskapur er fjórða slagið, og tann, ið fólk hugsa fyrst um, fysiskur harðskapur. – At enda er tann materielli harð­ skapurin, har ting verða brotin og kast­aði við. Tað kann vera innbúgv, klæðir og bilar, ið verða brotin í illsinni. Súsanna Skaale Fyri tað fyrsta, so snýr harðskapur seg nógv um makt, hetta at stýra sínum maka. Tað handl­ ar eisini lut­víst um, at ikki kenna seg trygg­an. Fólk, ið ikki kenna seg trygg, mugu skifta álit út við kensl­una at hava stýr á sínum maka« Týdningarmikið at vit tora at blanda okkum – Tað er tann sálarligi harðskapurin, tað at verða niðurbrotin so líðandi, ið tekur harðast upp á kvinnur. Eg plagi at líkna tað við, tá man sleppur ein frosk á eina glóðheita plátu. Hann loypir upp frá beinanvegin, tí hann følir hitan. Men um man leggur hann á eina kalda plátu og letur hann standa í frið og náðum, meðan man koyrir hitan frá, so hoknar hann spakuliga undir hitanum. Hann missur sína kraft, sigur Súsanna Skaale, ið sum sálarfrøðingur hevur drúgvar royndir at tosa við kvinnur, ið hava verið í harðligum parløgum Framhald á næstu síðu modellmynd