hósdagur 26. november 2015síða 17

Fríggjadagur 27. november 2015 sosialurin 137 17 Ikki komin á mál Amnesty Hóast flestu okkara ivaleyst binda Amnesty saman við arbeiði ímóti deyðarevsing og píning av krígsfangum, hava tey eisini arbeitt við átøkum, sum hava verið meira grundað í føroyska samfelagnum. – Seinastu fimm árini er nógv hent á økinum, men fer at henda framyvir, spyr Katrin á Neystabø, aðalskrivari í Amnesty International, Føroya Deild Tjóðhild Patursson A t steðga harskapi mót­ vegis kvinnum, er eitt at høvuðs­málunum. Amnesty Føroyadeild byrj­aði longu í 2005 at arbeiða við verkætlanini »Steðgið harðskapi móti kvinnum«. Seinni bleiv heitið broytt til »Mín kroppur míni rættindi«. – Hetta var eitt av altjóða átøk­ unum hjá Amnesty International, og nevndin valdi at raðfesta hetta til eitt av høvuðsmálunum fyri Amnesty Føroya Deild. Hóast hagtølini mangla, so siga tølini frá Kvinnuhúsinum okk­ um, at harðskapur móti kvinnum eis­ini er ein samfelagstrupulleiki í Føroy­um, og tí valdi nevndin at ar­ beiða við hesum evni lokalt. Málið var at fáa eina heildarætlan at basa harð­ skapi móti kvinnum. Í samstarvi við m.a. Kvinnuhúsið og Barnabata fingu vit evnið á politiska dagskrá, sigur Katrin á Neystabø, aðalskrivari hjá Amnesty Føroyadeild. Arbeiddu hart fyri at fáa heildarætlan Á altjóða degnum móti harðskapi móti kvinnum, 25. novembur 2010, skipaði Amnesty fyri pallborðfundi, við tí endamáli at fáa harðskap mót­ vegis kvinnum á politiska dagsskrá. Flokks­formenn fyri allar flokkar sótu við pallborðið, og semja var um, at harðskapur mótvegis kvinnum var ein trupulleiki í Føroyum, og at okk­urt mátti gerast. Amnesty setti undir­skriftainnsavnan ígongd við kravi um at fáa eina heildarætlan at steðga harðskapi móti kvinnum. – Formenninir skrivaðu und­ir hetta sama kvøldið, sigur Katrin á Neystabø. Kravið í undir­skrifta­inn­ savn­anini var at síggja ítøkilig úrslit áðrenn Altjóða Kvinnurættindadagin 8. mars árið eftir – júst 102 dagar seinni. – Tey ringdu til okkara frá Vinnu­ málaráðnum vikuna eftir, og spurdu, hvat floksformenninir høvdu bundið seg til, og Vinnumálaráðið setti síðani ein arbeiðsbólk, og árið eftir, 8. mars 2011, bleiv heildarætlanin løgd fram, for­telur Katrin á Neystabø. Ítøkiliga úrslitið var heildar­ ætlanin at basa harðskapi í nær­sam­ bond­um og parløgum og átakið Sig Frá, sum varð skipað í 18 punktum. Elin Winther Poulsen bleiv sett at sam­skipa átakið. Av týdningi at arbeiðið heldur fram Nógv er komið burturúr, um tú spyrt Katrina á Neystabø. Eitt nú hev­ur Kvinnuhúsið fingið pening til sála­ frøðing, tolk og neyðsynjarvørur til tær kvinnurnar, sum hava tørv á tí. – Men nú er fimm ára skeiðið skjótt av, og hvat hendir so?, spyr Katrin á Neystabø. Á altjóða deg­ num móti harðskapi móti kvinn­um í hesi vikuni, var tiltak í Post­hús­kjall­ ara­num, sum Sig Frá, Kvinnu­húsið og Amnesty skipaðu fyri. Tá lovaði Eyðgunn Samuelsen, land­stýris­ kvinnu í almannamálum, at arbeiðið skuldi eftirmetast, men at tað var av týdn­ingi, at arbeiðið helt fram. – Hetta gleðast vit um at hoyra, tí vit halda sjálvsagt, at tað er av al­ stórum týdningi, at arbeiðið, sum er sett ígongd, heldur fram og verður ment víðari. Tað eru fleiri øki, sum enn ikki hava fingið neyðugu rað­ festing. T.d. ein virðilig móttøka til harð­skaptsrakt og neyðtøkuoffur á lands­sjúkrahúsinum, og so má brádliga avgerðin, sum fall beint fyri jól 2013, um at niðurleggja Sjálv­hjálp­ ina endurskoðast, heldur Katrin á Neystabø. Avleiðingin av avtøkuni er, at einki stað er tøkt til at vísa monnum og pørum á til at fáa fakliga vegleiðing. Veg­leiðingin var ókeypis og óheft politiskt og átrúnaðarligt. Hagtøl mangla Aðalskrivarin, Katrin á Neystabø, vísir eisini á, at stórur tørvur er á betri hagtølum. Vit hava sjálvsagt tølini frá Kvinnuhúsinum, men tað eru bert tøl yvir tær kvinnurnar, ið seta seg í samband við Kvinnuhúsið. Tað er torført at brúka tøl frá politinum, tí at bólkingarnar av harðskapi og øðr­ um brotum eru ov breiðar, og gera tað trupult at greina út harðskap mót­vegis kvinnum. – Tøl frá Amnesty International vísa á, at triðja hvør kvinna er úti fyri harðskapi í sínum lívi. Um vit saman­ bera tølini hjá Kvinnuhúsinum við líknandi tøl í teimum londunum, sum vit vanliga samanbera okkum við, er einki sum bendir á, at støðan er nakað frægari her hjá okkum enn í granna­ londunum, sigur Katrin, og leggur afturat, at øll londini rundanum okk­ um hava fastar skipanir fyri at minka um harðskap ímóti kvinnum, og at tað mugu Føroyar eisini hava. Hesi seinastu fimm árini, ið Sig Frá-verk­ ætlanin hevur verið í gongd, er nógv hent, og tí vónar hon, at lyftið frá Eyðgunn Samuelsen heldur – eisini eftir næstu fíggjarlóg. Neyðtøkutilburðir mugu eisni raðfestast Á tiltakinum á Altjóða degnum móti harðskapi móti kvinnum segði Løg­ maður frá ætlaðunum hjá samgong­ uni, ið snúgva seg um at basa harð­ skapi. – Tað var avgjørt gleðiligt at hoyra, at samgongan longu nú hevur ein lista yvir broytingar, sum skulu ger­ast í revsilógini, tá tað kemur til neyðtøkur, og eina nýggja lóg um »stalking«, sigur Katrin. Amnesty fekk eisini høvi at spyrja Løgmann, um samgongan er sinn­að at hyggja nærri eftir øðrum viðurskiftum og mannagongdum, sum skulu tryggja rættarstøðuna hjá neyð­tøkuofrum í Føroyum. T.d. møguleikin at fáa nøktandi kanningar á Lands­sjúkrahúsinum, áðrenn mann meldar ein neyðtøkutilburð. – Hetta var Løgmaður opin yvir­ fyri, og tí eru vónirnar góðar um, at vit fara at síggja neyðugar batar í nærm­astu framtíð, sigur Katrin á Neystabø, aðalskrivari hjá Amnesty Føroya­deild, at enda. post@sosialurin.fo Myndir: Tjóðhild Patursson