hósdagur 10. desember 2015síða 18

FRÍGGJADAGUR 11. DESEMBER 2015 SOSIALURIN 143 18 TEMA »Elting« TORFØRT AT DØMA ELTAN MORTAN ØSTERØ H óast fólk venda sær til løgregluna viðvíkjandi eltan, kann løgreglan ikki handhevja lógir, sum ítøkiliga snúgva seg um eltan. Mariann Reinert, SSP-samskipari hjá føroysku løgregluni, vísir tó á, at løgreglan kann handhevja aðrar lógir í slíkum førum. – Løgfrøðiliga er »stalking« ikki eitt lógarbrot, tí eingin lóggáva er á økinum. Hinvegin kann ein stalkari hava brotið aðrar lógir. Talan kann vera um ólógligt tvang, blygnðar­ skemd, ella at gernings­maðurin brotið grund­lógar­tryggjað rættindi hjá ofrinum um persónligt frælsi, sigur Mariann. Løgreglan tekur sjálvandi áheit­ anir­nar frá fólki um eltan í álvara, men noyðist at halda seg til givnu løg­frøðiligu karmarnar. – Árliga fáa vit nakrar fráboðanir um »stalking«, men tað er eitt ógvu­ liga breitt fenomen, og tískil er ringt at seta fingurin á tað. Møguligt próv­tilfar kann siga okkum hvørt ein við­komandi áhaldandi verður for­fylgdur, og um brotsmaðurin so­leiðis hevur gjørt seg inn á ofri. Megin­reglan er sjálvandi, at eingin borgari skal kenna seg krenkaðan, ør­kymlaðan ella illa viðfarnan, sigur hon. Flestu fráboðanirnar um eltan í Føroyum koma frá kvinnum, men Mariann metir tað ikki vera einfalt at flokka allar gerningsmenninir undir eitt heiti. – Tað ber ikki til at skera allar stalkarar yvir ein kamb, men aftur­ vendandi motivatiónir kundu verið sjalusi, dominansur, lágt sjálvvirði, manipulatión ella sjúkligt forelskilsi. Gerningsmenninir kunnu bæði vera fyrrverandi par- ella hjúnafelagar, men vit hava eisini royndir við dul­ nevndum eltarum á netinum ella ella umvegis dulnevnd sms, sigur hon. Politiskur spurningur Ágangurin frá eltarunum kann vera ótrúliga tyngjandi fyri eitt møguligt offur, men føroysku revsirammurnar geva ikki løgregluni neyv amboð at arbeiða eftir, tá ið tað kemur til eltan. Tó ynskir Mariann ikki at gera við­ merkingar til tørvin á eini nýggjari lóg­gávu. – Tað er ein politiskur spurningur at fáa nýggja lóggávu setta í verk – vit halda okkum til galdandi lógir. Sum er, kann ofri kann fáa eitt tilhald móti persóninum, ið stalkar seg. Áðrenn vit kunnu seta eitt tilhald í verk, skal viðkomandi tó hava gjørt stalkar­ anum greitt, at hon ella hann ikki ynskir samband við stalkaran, sigur Mariann Reinert. Føroyska løgreglutilhaldið kann vera galdandi upp til fimm ár, men vanliga verður eitt lægri áramál sett at byrja við. Brýtur gerningsmaðurin til­haldið, kann viðkomandi fáa bøtur ella fongsuls­revsing. Revsingin gerst harðari eftir alt eftir umstøðum fyri broti, og í serligum førum kann gernings­maðurin fáa upp til tvey ára fongsuls­revsing. »Stalking« er ikki greitt lýst í føroyskari lóggávu, og tískil noyðist løgreglan at finna onnur lógar­ brot hjá eltaranum, til tess at døma teir SAVNSMYND Týskland ■ Eltarar kunnu fáa upp til trý ára fongsulsrevsing. Frakland ■ Eitt ára fongsulsrevsing umframt bót upp til 100.000 kr. Stórabretland ■ Upp til seks mánaðar fongsulsrevsing, men verður lógarbundnað forboðið móti at seta seg í samband við ofri brotið, kann fongsulsrevsingin herðast upp til fimm ár. Danmark ■ Eltarar kunnu fáa lógarbundið forboð móti at seta seg í samband við ofri, sum er galdandi upp til fimm ár. Verður løgreglubannið brotið, kann eltarin fáa bót ella fongsulsrevsing. Ráð til fólk fyri eltan ■ Skriva niður og goym dagfestingar, tá ið gerningsmaðurin hevur tikið samband við teg á onkran hátt – eisini hóast tað kann vera torført at prógva seinni. ■ Fá ein annan at hjálpa tær við at savnað saman próvtilfar. Vinfólkini vilja fegin veita tær hjálp. ■ Vita eftir, hvørt telefonin hjá tær kann banda samrøður ella fá tær eina appu, ið loyvir tær at banda samrøður á telefonini. Banda síðani samrøðurnar og møguligar hóttanir frá gerningsmanninum. ■ Lat vera við at svara eltaranum aftur á telefonini ella á netinum, og lat sum luft, bert tú eyga við eltaran á gøtuni. ■ Ert tú í iva um hvat tú kanst gera, ber til at finna greiðar vegleiðingar á netinum, ella við at seta seg í samband við Kvinnuhúsið. ■ Kennir tú teg hótta/n eftir lívinum, skalt tú seta teg í samband við løgregluna beinanvegin. Lóggáva í øðrum londum