mánadagur 21. desember 2015síða 12

Mánadagur 21. desember 2015 · Nr. 147 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 HUGLEIÐINGAR Minnir úr Ansastovu Frits Johannesen Kristinamostir var tann seinasta av systkj­unum í Ansa­stovu, sum varð borin út í juli í ár. Tað er mangt og mikið, sum rennur fram í hugan, tá ið ein heil ætt er farin undir steinin. Einki er so vist sum tað, at vit ein dag skulu hiðani frá, og nær hesin tími verður, vita vit ikki. Oyndarfjørður Tað var altíð hugnaligt at koma úr Fuglafirði til Oyndarfjarðar. Fórt tú um Skarðið ella um Fugla­fjarðar­ boðar, so var kenslan tann sama. Tú fórt til tín uppruna og vart altíð væl havdur av familju og vinum. Tann hvíti kirkjuskjøldurin stóð ristur í hugan og livdi sítt sæla lív millum allar hinar skjøldrarnar í bygdini. Fjøllini kring henda fjørð standa so heildarvovin og tosa sítt skaldakenda, stumma mál, ið hevur fjálgað um alt livandi bæði í lofti og vatni síðani landnámið . Kirkjuskjøldurin nemur við eygað, tá ið tú kemur inn eftir vágni. Krabbhylur, sum er í fjøruni dygst við, tekur ljósið úr hesum skjøldri til sín og er ein spegilsmynd, ið kastar ljósið aftur - serliga á fjøru. Hetta livir enn tann dag í dag í eygnakrókunum frá hesum døgum, tá ið Jaki á Polaris ella Barsskor kom við fólki og neyðsynjarvørum til bygdina. Tá var lívið meira skalda­kent á ein øðrvísi hátt, enn tað er í dag. Petur Klein og Eivind Peter­sen stóðu ytst á kaiini, tá ið tann fólksligi, brosandi Jaki kom við vør­um til Víka­hand­il­in og Hálv­mørks­handilin. Hetta var eis­ ini galdandi fyri Smyril og Pride. Tú kendi ongantíð á teimum, at teir vóru kappingarneytar, men vóru sinniligir og skynsamir í øll­um brøgdum. Sum smádrongur vart tú við í hesum roka. Petroliums­ tunn­urnar vóru hirdar á sjógvin og sleip­aðar t. d. inn í Kós við Kleina­bátinum. Petur Klein sat í skutinum og mælti, tá ið vit vóru setstir við árarnar: »Lat meg nú síggja, hvør ið sterkastur er av tykk­um!« So varð sparrað í, og allar kreftir lagdar í kropp, armar og bein. Petur Klein brosaði. Løn­in var ein skipskeks ella okkurt ann­ að undir góman, sum kræssaði væl. Onkun­tíð vart tú við til at rulla petroliums­tunnur av kaini inn í Hálv­mørk, og Eivind var eins og frynt­ligur sum Petur. Her var eingin munur. Hann var yngri og ein hjart­ans vinur. Tað er hann enn tann dag í dag. Hann hevur eina sera blídliga ond yvir sær, sum tú sum barn, ung­lingi, í mann­ dómsárum og nú, ellin stund­ar til, tókst varliga um. Í dag liggja allir hesir dreymar í tínum sinni sum mureldur á lívsins dyrgingarleið. Í Ansastovu Tá ið tú sum barn vitjaði í Oynd­ ar­firði, var tað eins og tíðin stóð still, og ikki at tala um, tá ið tú lá undir væðingini í Ansastovu, so hoyrdi tú hurðar í túninum ríkja á gomlum leikindum og mannamál. Oyndfirðingar tosaðu ikki, teir tal­aðu. Tað var ein slík tign yvir mál­in­um, at tú mátti lurta. Var tað regn, so kendist hesin hugni sum eitt lítið himmiríki í tíni barn­a­sál und­ir væð­ingini í Ansa­ stovu. Tóku hvann­garðs­brøðurnir í klink­una hjá Augustu, systrini, barn­dóms­heiminum, ja, so var tað næstan skriftin á vegginum hjá Hans Marius Ejdesgaard, tú hoyrdi fyri tær undir hirðingini í Ansa­stovu. Tað er bert ein góður favnur húsanna millum. Kepp­ arnir á teimum stóðu upp í rógv, og vindilin læt av sær til hesa føgru mynd í hesum skoti, har royk­urin undan vindlinum kíndi tak­skegg­ inum, vindeygum og karm­um og hjánaði burtur á tí hvíta kirkju­ skjøldr­inum við teimum grønu torn­lúkunum. Hetta umhvørvið var ikki ókent fyri øllum úr Ansastovu, í Hoyriksstovu og úti hjá Gustu. Hoyriksstova og Ansastova er ein lon. Fólk søgdu ikki nógv, men tú hoyrdi, at fólk vóru hand­an veggin, og einki túnatos flutti seg innanveggja. Eitt, sum ongan­tíð verður gloymt, er kúgvin í Hoy­riks­ stovu, sum stóð á sínum bási allan veturin og smábeljaðaði. Kúgv var í Ansastovu eisini, men undan fimmti árunum. Móðir plagdi at taka til, at tá ið Sigrid mostir varð borin í heim, setti kúgvin ein grinda­ bita í hálsin,.... »so vit vóru noydd at kíla(drepa) kúnna«. Tey fingu sær eina geit í staðin fyri eina tíð, og Mia mostir plagdi at siga frá, at hon mátti fara um Elduvíkslíð til bukkin, sum var í Elduvík. Tá bros­aði og smíltist Mia. Hvørt við sínar náðir. Hon doyði til jóla fyri fimm árum síðani. Hon hevði ver­ið hundrað ár í ár, um hon hevði livað. Mamma plagdi at taka til, tá ið hon fór út í hjallin eftir onkrum til nátturða um kvøldarnar.- Kyldin var so køld í kvøld, ella ein kaldur gjalur kom úr Skarðinum – ein javnur kaldur vindur. Hetta var ikki vanligt málbrúk í Fuglafirði. Sigrid mostir plagdi at sova inni hjá Elspu við lið sum smágenta. Hesi hús stóðu dygst við Ansastovu. Hon las hesa kvøldbøn, tá ið farið varð til hvíldar: Søde Gud, min engleskare, Alle dine små bevare. Ja, forlad min fader milde, Alt jeg gjorde, som var ilde. O, Jesu Krist, mit håb og trøst og min beskjærmer være, og hvad jeg har begæret. Frels mig fra al elendighed og giv mig den evige salighed, bøn hør mig , Jesu Krist Amen. Tað vóru eini fýra fimm, fólk í Ansa­stovu, 10 inni hjá Poul Martini, mor­bróður og Edil, og 10 inni á Skorpis­heyggi hjá Kristinumostur og Meinhardi. Tjúgu fimm fólk til­ s­amans. Nú er eingin í hesi ætt í bygdini. Tað er løgið at koma norð­ur um og vita sær, at øsku­kalt er undir hesum lonum. Abbi doyði 1953, Jo­ han Sofus, Ommba(ommubeiggi), doyði í 1960 og omma 1963. Undir hes­um bitum í Ansastovu ráddi rót­ føroysk, gomul mentan úr kirkju­ spíri í tinnugrót, flag og stein­settan garð. Meg minnist mangan at hava sitið skýming undir bitunum í Ansa­stovu og notið gott av kvirr­ uni. Hvør kvistur undir hesum bit­um hevði sína søgu , og vart tú farin undir fjaðrarnar og lást í kam­arinum inn frá køkinum og lurt­aði eftir tí, ið sagt varð, so vóru tað nakrir kvistar í hesum rúmi sum standa enn ljóslivandi fyri tær. Teir høvdu eitt so lívvakurt skap, ein skaldakendan, bíbilskan dám, at teir mintu nógv um bæði Ábra­ham, Ísak og Jákup í Gamla testa­menti... og so tær gomlu gent­ urnar í bygdini, t. d. Elsu í Húsi og Henriettu Høgnessen. Systrarnar úr Ansastovu