leygardagur 8. juli 2000síða 7

12 13 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 129 - 8. juli 2000 Nr. 129 - 8. juli 2000 gult cyan magenta svart gult cyan magenta svart Gó›u HIF-arar, næmingar og øll tit, sum eru komin saman her í dag at hei›ra teimum, sum fáa prógv — Hjartaliga tillukku. Eg minnist væl, tá eg sjálv fekk prógv frá mi›námsskúla. Hátí›arliga løtan, i› vit høvdu bí›a› eftir og sæ› fram ímóti seinastu árini. Tit hava nú seinastu tr‡ árini gjørt tykkum klár til stórar avbjó›ingar. Summi tykkara hava kanska longu tiki› avger› um at fara bein- lei›is út at arbei›a í vinnuni, me›an onnur tykkara fara ella umhugsa at fara ví›ari til hægri lesna›. Hvat tit enn velja, so eru avbjó›ingarnar stórar, tí framtí›arútlitini í okkara høvu›svinnum, bæ›i fiski - og alivinnuni, seta stór krøv til teirra, i› hava áræ›i at taka lut í ein- ari mi›vísari menning innan framlei›slu og gransking. Henda gongdin er ney›ug, skal føroysk fiski- og ali- vinna ver›a kappingarfør. Í hesum tí›um, tá tosi› um føroyskt fullveldi er í hæddini, ivist eg ikki í, at eisini tit hugsa um tykkara framtí›, og um hvør tykkara leiklutur ver›ur í framtí›ar Føroyum. Føroyska samfel- agi› er í dag eitt samfelag vi› lítlum arbei›sloysi, og møguleikarnir fyri at nema sær hægri útbúgving í Før- oyum og uttanlands eru gó›ir. Búskaparliga gongdin í høvu›svinnuni seinastu ár- ini hevur veri› gó›. Útflutn- ingsvir›i› á fiskavørum er økt, sjálvt um samla›a nøgdin, sum er virka›, er farin naka› ni›ur. Í alivinn- uni er gongdin sera positiv. Føroyska alivinnan hevur tvífalda› framlei›slunøgd- ina, og laksaprísirnir hava seinasta hálva ári› veri› methøgir. Hvørjar eru avbjó›- ingarnar? Seinastu árini hava vit sæ›, at føroyski fiskiídna›urin hevur ment seg til eina kappingarføra vinnu. Rá- vøruprísurin á flestu fiska- sløgum er hægri í Føroyum enn á útlendsku fiskamarkn- a›unum, og er hetta eitt tek- in uppá, at føroyska vinnan í framlei›su- og søluli›num hevur ein struktur, sum stimbrar kappingarføri›. Orsøkin til hesa positivu gongd er m.a., at í føroysku fiskivinnuni í dag arbei›a fleiri útbúgvin fólk enn nak- rantí›, og uttan iva finna tit, sum fáa prógv her í dag, eis- ini tykkara pláss í vinnuni og ver›a vi› til at taka tær avbjó›ingar, sum liggja fyri framman. Hyggja vit at tilgongdini til fiskastovnarnar, so er hendan ymisk ár undan ári, og føroyska vinnan má duga at tillaga seg knappligar broytingar í atgongdini eftir rávøru. Virkir mugu skjótt kunna leggja framlei›sluna um, eftir hvørjum tørvur nú er á, fyri at viga upp fyri náttúrufyribrigdunum. Somulei›is má føroyska fiski- og alivinnan leggja seg eftir at virka hávir›is- vørur, og rávøran má n‡tast betri, solei›is at størri partur av tilfeinginum ver›ur gagnn‡ttur í framlei›sluni. Hetta kann gerast vi› at menna a›rar framlei›slur burturúr tí partinum av fiskinum, sum í dag mangan hevur lægsta vir›i›, og sum í nógvum førum er ein tru- pulleiki og ein eyka kostn- a›ur hjá vinnuni. Framvegis í dag ver›ur stórur partur av fiskinum ikki gagnn‡ttur á besta hátt ella als ikki gagn- n‡ttur. Fyrr enn vit eru kom- in so langt, at alt, ta› veri seg høvd, garnar, livur og allur avskur›ur annars, ver›ur virka›, eru vit ikki komin á mál. Her liggja stórar og sera vitanar- og fíggjarliga krevjandi íløgur fyri framman, men ver›ur rætt atbori›, eru stórir møg- uleikar innan hetta øki. Framvegis er ta› eisini solei›is, at ein ov stórur partur av okkara fiski og ali- fiski fer óvi›gjørdur av landinum. Vit eiga sjálvsagt at seta okkum sum mál, at ein so stórur partur av fiski- num ver›ur li›ugt vi›gjørd- ur til brúkarar á meginlandi- num her í Føroyum, væl at merkja, um pengar eru í tí. Í framtí›ini hevur ta› eis- ini stóran t‡dning at leggja dent á gó›skust‡ring. Gó›s- kust‡ringin skal tryggja, at tær vørur, i› ver›a virka›ar, hava ta gó›sku, keyparin væntar, og ver›a virka›ar undir tryggum umstø›um, solei›is at heilsan hjá brúk- arunum ikki kemur í vanda. Automatisering av ar- bei›um á virkjunum ver›ur væntandi ein gongd, sum ikki slepst undan. Arbei›i› á fiska- og kryvjivirkjum er mangan tungt og einshátta›, og n‡ggj tøkni kemur alt meira inn á virkini og vil í framtí›ini avloysa tunga ar- bei›i› í vinnuni. Fiskivinnan fer at kappast vi› eina komandi oljuvinnu um arbei›smegina og hetta ver›ur ein av stóru avbjó›- ingunum, føroyska fiski- vinnan hevur í framtí›ini. Jú, víst er oljuvinnan spennandi, men oljan er eitt avmarka› tilfeingi, sum fyrr ella seinni fer at ganga und- an. Fiskivinnan og alivinn- an eru hinvegin vinnur, sum arbei›a vi› tilfeingi, sum endurn‡ggjar seg sjálvt. Ver›ur rætt fari› fram og duga vit at heysta burtur úr náttúruni á ein skynsaman hátt og annars at gagnn‡ta umhvørvi okkara skilagott, hava hesar vinnur stórar møguleikar. Innan hesar vinnur skulu tit virka og vera vi› til at skipa fyri. At enda vil eg lesa fyri tykkum yrkingina Barni›, bergi› og blómurnar. Karst- en Hoydal hevur yrkt: Vilt tú finna blómurnar, eingin annar eigur, gakk so djarvur huga tíns brøttu bjargalei›ir. Klívur tú og klintrast tú allar lei›ir finnur, upp og ni›ur inn og út størri fong tú finnur. Men, barn mítt, um blómur tú vilt vinna eingin eigur, mást tú klúgva huga tíns brøttu bjargalei›ir. Einafer› enn tillukku øll somul. Marita Rasmussen Fiskivinnuútbúgving gevur positiv úrslit Hetta seg›i Marita Rasmussen, samskipari hjá Ráfiskakeyparafelagnum, m.a. í rø›u síni til næmingarnar, sum hava tiki› hægri útbúgving í fiskivinnu (HIF) á Fiskivinnuskúlanum í Vestmanna í summar HIF næmingar, i› hava loki› prógv á Fiskivinnuskúlanum í Vestmanna í summar Sosialurin - 311820 Vágsbotnur P.O. Box 3166 110 Tórshavn Tel 318080 Fartel. 221314 Fax 317782 við nógvum góðum tilboðum! Í hesum sambandi lata vit alt frá ULDAHL til ÷20% Eisini hava vit: • Undirklæðir frá C.C.D.K. • Leðurjakkar/frakkar frá AÚLÚNA ÚTSØLA Á LOFTINUM Kaffistovan í Føroyahúsi- num ver›ur stongd frá 1. juli til 23. juli. Fyrstu vikuna av juli ver›ur vaska› upp og ni›ur, mála› o. a.. Si›ani ver›ur fari› í summarfrí. 24. juli letur kaffistovan uppaft- ur og tá ver›ur gjørt klárt til ólavsøkuna 28. og 29. juli, tá i› fitt av fólki plagar at koma inn á gólvi›, uppl‡sir lei›arin Martin Fjallstein. Um summari› er minni virksemi í húsinum enn vet- rarhálvuna. Fólk eru farin at fer›ast, onnur lesa til próv- tøku ella eru meira uttan- dura. Tó eydna›ist at enda vári› vi› fullsettum húsi› til jóansøkudansin, har teir væl umtóktu su›ringarnir í Re- vival spældu. Hesin bólkur- in hevur fingi› sera gó›a undirtøku seinastu árini. Mi›skei›is í juni var› skipa› fyri útfer› til eitt anna› føroyskt hús. Ta› eru tey gomlu húsini av Múla, sum standa á Frilandsmu- seet nor›an fyri Lyngby. Arni Thorsteinsson, sum ar- bei›ir á sta›num, greiddi fer›ali›num frá húsunum og gjørdi vart vi› tey serligu ey›kennini, sum eru í slík- um húsum. Lei›arin á Fri- landsmusset gav sær stundir at fylgjast vi›, so løtan hendan seinnapartin í royk- stovuni í ”Har Frammi” av Múla var bæ›i gó› og for- vitnislig. Ta› fer ikki at bera til at siga frá øllum tiltøkunum í vár, men eini tvey tr‡ onnur tiltøk kunna vera nevnd. Eitt var ta› framúr væl eydna›a tiltaki› ”William Heinesen 100 ár”. Hópin av fólki og eini átta frásøgufólk, sum l‡stu William og virki hans- ara. Fyrst í februar mána› skipa›i Nærvarpi› fyri dansi tvey kvøld vi› ”Teim- um av Kamarinum”. Ta › var mest sum ov miki› vi› fólki bæ›i kvøldini og lagi› av tí allar besta, me›an tey hálvtri›jahundra› fólkini tralla›u og sungu vi› ”Kamarinum”. Nærvarpi› ætla›i sær at fáa so miki› burturúr, at ka›alsamband fekst vi› húsi›. Ta› eydna›- ist til fulnar. Sí›ani apríl hava tey kunna sent bein- lei›is úr húsinum. Vín- veitslan 1. apríl var eisini betur manna› enn nakran- tí›. Ein slík veitsla er hvørt hálvár. Harafturímóti var hugurin til at spæla bingo linari í vár enn á›ur. Og eitt skei›, sum var lagt til rættis vi› knívsmí› og matger› fekk púrt onga undirtøku. Hvørt t‡skvøld er døg- ver›i vi› føroyskum mati, sum fólk kunna tekna seg til. Undirtøkan er rímuliga gó› og altí› best ta› sí›sta kvøldi›. Hvussu ver›ur vi› hesum eftir summarfrítí›ina er sera ivasamt, tí donsku myndugleikarnir for›a nú innflutningi av føroyskum fiskavørum av hesum slag. — Men roynt ver›ur at finna loysn á hesum, upp- l‡sir Martin, sum hevur roynt at fáa føroyskar myndugleikar at loysa mál- i›. Kortini er einki frætt ha›ani enn. Fleiri hava áhuga at hava rundan fø›ingardag, brúd- leyp ella okkurt slag av veitslu í húsinum, sum er sera vælegna› til slík tiltøk upp til eini 140 fólk. Í var og í summar hava tí veri› fleiri slík í húsinum, har fólk koma til búgvi› bor› og veitsluskr‡dd høli. Annan hvítusunnudag høvdu før- oysku rennararnir um Oyra- sund bi›i› sær innivist til morgunmat og døgver›a um kvøldi›. — Vit hava ikki gjørt naka› vi› ta›, men slík føroysk fer›aløg eru altí› væl komin at spyrja seg fyri. Umstø›urnar at hava fundir vi› mati eru eisini gó›ar hjá okkum, sigur lei›arin Leingi er ta› sum væl skal vera. Endiliga ver›ur sí›sta hond løgd á gar›in og øki› framman fyri Føroyahúsi›. Á ólavsøku 1997 var› Saga- biografurin sprongdur í luft- ina. Sí›ani hevur veri› griv- i›, drena› og bygt uttan um húsi›. Hetta hevur mangan veri› til nógvan ampa. Ser- stakliga hesi tvey sí›stu tvey árini, tá i› arbeitt hevur veri› í gar›inum millum húsini. Men hesa vikuna ver›ur steinsett aftur. - Ta › er hugaligt at vita sær, sigur lei›arin, at vit nú hava eini ”Føroyahúsi›”, sum eru snøgg innan og standa í ein- um snøggum og hugnalig- um umhvørvi. Tó ver›ur einki gjørt vi› gar›in sunn- an fyri húsini, aftanfyri sum onkur sigur, fyrr enn seinni. Ta› er bara at fegnast um, at okkara gestir hava veri› so tolnir alla hesa tí›, me›an mold og eyrur, stillagur og byggitilfar hevur ligi› hvørt um anna› á veg inn til hús- i›. Tøkk veri øllum fyri ta›. Nærvarpi›, MFS og kaffi- stovan í Føroyahúsinum eru stongd frá 1. juli. Rá›gev- ingin, ssum er í summarfrí, byrjar aftur 14. juli. Øll fel- øgini í húsinum hvíla eisini eini tveir — tríggjar mána›- ir hvørt summar. Føroyahúsi› bjó›ar øll- um, sum hava høvi, at koma inn á gólvi› um ólavsøkuna ella eftir 24. juli. Ólavsøku- skráin er ikki l‡st enn. Men kaffistovan er opin gerand- isdagar kl. 16 — 19. frá 1. septembur ver›ur kaffistov- an opin frá kl. 14 — 19. Er onkur í iva, ber til at fara inn á heimasí›una hjá Føroya- húsinum. Fyri stuttum er heimasí›an broytt og ver›ur útbygt so hvørt stundir eru. Ta› er bara at minnast nav- ni› á enskum: www.faroe- house.dk.. Føroyahúsi› ynskir øllum vi›skiftafólki, gestum og landsmonnum gott summar. Føroyahúsi› í Keypmannahavn í summarfrí Eftir gó›an jóansøkudans vi› Revival sum endabrestin á eini hendingaríkari várskrá letur Føroyahúsi› aftur og fer í summarfrí fram móti ólavsøku. Gomlu føroysku húsini ”Har frammi” av Múla, sum standa á Frilandsmuseet. Føroyahúsi› í Keypmannahavn, nú fasadan er li›ug.Frammanundan vóru húsini hvít, nú eru tey dimmblá vi› hvítum vindeygum.