mánadagur 4. januar 2016síða 8

Mánadagur 4. januar 2016 · Nr. 1 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 GREINING Politiska stríðið móti ársenda vísir enn eina ferð, at júst nú stendur politiska stríðið aftur um hvør skal ahava ágóðan av stóru samfelagsinntøkunum Árni Gregersen Við buldri og braki og við bert einari atkvøðu til avlops í flestu atkvøðugreiðslunum, eydnaðist at fáa eina fíggj­ar­ lóg samtykta fyri 2016. Sama var við teimum at­ knýttu lógunum, sum skulu tryggja at fíggjarlógin heldur og at inntøkur og útreiðslur javnviga. Talan er um fyrstu fíggj­ ar­lógina hjá nýggju sam­ gong­uni, sum var skipað eftir valið 1. september. Tað gekk skjótt hjá and­ støð­uni úr farna valskeiði at skipa samgongu. Javn­ aðar­flokkurin, Tjóðveldi og Framsókn avgjørdu at skipa landsstýri og longu hálvan september var klárt at fara til arbeiðis. Fyri samgonguna hevði so at siga alt seiansta val­ skeið verið eitt valstríð, men gjøgnum alt 2015 var før­oyskur politikkur merkt­ ur av, at val skuldi haldast í sein­asta lagi á heysti. Retorikkurin harnaði út á árið og fyri tey, sum fylgdu við sást skjótt, at tað neyvan fór at renna saman millum sam­gongu og andstøðu. Til tess var politikkurin ov ym­ isk­ur. Tí gjrødist valstríðið í veru­leikanum eitt stríð mill­ um tveir blokkar – ein borg­ ar­ligan og ein vinstrahallan saman við Framsókn. At býta virðini Politikkur snýr seg í stóran mun um at býta virðini í samfelagnum. At skipa fyri, hvør fær ágóðan av teimum virð­um, sum samfelagið hev­ ur. Politikkur og fólkaræði snýr seg eisini um at velja tey, sum skulu standa fyri hesum býti og snikka lógir til, so hetta verður framt eftir teimum áhugamálum, sum meirlutin av veljarunum hava. Hetta er einfalt sagt, men grundleggjandi eru fólka­ valdu politikkarnir ikki nógv øðr­vísi enn vanligir borg­ar­ar, sum eisini hava áhugamál. Tey røkja síni egnu áhugamál, men so sanniliga eisini áhugamálini hjá teimum, sum hava valt politik­ararnar á ting. Í Føroyum hevur tað víst seg seinnu árini, at tað er kom­in ein gjógv millum stór­ an part av veljarunum. Gjógvin gonur í breið­ astu merking millum tey, sum eru partur av “fram­ leiðslu­føroyum” og tey sum kunnu kallast fyri “um­sit­ ing­arføroyar”. Seinni parturin eru tey, sum fyri ikki so mongum árum síðani fingu ein stóran part av inntøkunum frá blokk­stuðlinum, men sum nú verða lønt av teimum peng­um, sum almennu Før­ oy­ar taka inn sum skattur og av­gjøld. Sjálvandi var tað soleiðis og er soleiðis, at bæði stóri blokkurin fyrr og skatta- og avgjaldsinntøkurnar nú, verða brúktar til at gjalda tæn­asturnar í vælferðar­ sam­felagnum, men sum tað kem­ur meira og meira fram í almenna kjakinum, so er hetta ein fatan, sum skapar gjónna. Í hinum partinum, “fram­ leiðslu­før­oyum” er ein upp­ fatan, sum sigur, at tað er av­gerandi neyð­ugt, at vinnu­ lívið hevur góðar treytir og kanna skapa arbeiðspláss og framburð. Um hetta verður skapt úr almennum tilfeingi ella fram­íhjárættindum, so met­ ir hesin parturin av Før­ oy­u­m, at skulu Føroyar hava eina framtíð, so má hesin parturin styrkjast og “umsitingarføroyar” mink­ ast. Hesin parturin heldur, at alt sum tað almenna tekur frá vinnuni, verður latið “um­ sitingarføroyum” og verður ikki brúkt skilagott. Broytingin Í seinasta valskeiði ráddi ein borgarlig samgongan fyri borgum. Hóast hendan samgonga í útgangsstøðinum meira tekur undir við sjón­ar­mið­ unum hjá “fram­leiðslu­før­ oy­um”, so ásannaði hon gjøgnum seinastu fýra árini, at neyðugt er at taka pening inn frá vinnuni, so tað fram­ vegis ber til at hava eitt væl­ virkandi samfelag. Meðan ein av flokkunum fór til val í 2011 við at siga, at onki tilfeingisgjald skuldi áleggjast vinnuni, so gjørdist hetta veruleiki í seinasta val­ skeiði. Nú er spurningurin tí ikki um tilfeingisgjald, men heldur um hvussu nógv og hvat er rímuligt. Generellu broytingarnar í samfelagnum hava gjørt, at skal samfelagið rekast á tí støði, vit kenna tað í dag, so er neyðugt, at vinn­an eisini letur part av vinn­ing­ inum til at gjalda fyri væl­ HVØR SKAL STÝRA VI »UMSITINGARFØROYA ELLA »FRAMLEIÐSLUF Samgongan hjá Aksel V. Johannesen, løgmanni, skal vísa gott politiskt hondverk, skulu breiðar politiskar semjur gerast í 2016 Eisini landsstýriskvinnan við fíggjarmálum, Kristina Háfoss, Tjóðveldi, bjóðar til politisktd samstarv og breiðar semjur í hesum árinum