týsdagur 12. januar 2016síða 60

4 Samtakblaðið Mikudagur 13. januar 2016 Jan Højgaard, formaður í Føroya Fiskimannafelag, kom víða um í síni formansfrágreiðing á landsfundinum. Hann gjørdi fitt burtur úr sáttmálasamráðingunum og nam eisini við fleiri faklig viðurskifti. Formansfrágreiðing: Formaðurin greiddi frá samráðingunum Størsta arbeiðsorkan hjá Fiski­manna­ felagnum í 2015 fór til sáttmála­sam­ ráðingarnar, og tær komu eisini fyrst fyri í formansfrágreiðingini, sum Jan Højgaard, felagsformaður, helt á lands­fund­inum. Tó at striltið gekk á onkrum økjum, legði hann dent á, at nøkur fet tann rætta vegin vórðu tikin, tá sáttmálin bleiv undirskrivaður 27. mai í fjør, og tók soleiðis samanum: • Millum annað fingu vit býtis­pro­ sentið hjá botnfiskatrolar­unum aftur á støðið fyri 2011, nevniliga 27 fyri bæði partrolarar og lemma­ trolarar. • Sáttmálaásetta býtisprosentið hjá frystilínuskipunum fór úr 37 upp í 40. • Fastmynstraðir menn fáa nú eitt ískoyti á 1500 krónur um árið til olju- og arbeiðsklæði. • Línugjaldið er strikað. • Dagískoytið hjá kokkunum er hækkað úr 50 í 75 krónur um dagin. • Skipsarbeiði verður nú lønt við handverkaraløn og samsvarandi yvir­tíðarløn. • Inntøkutapstryggingin er betrað so­leiðis, at hon tekur við frá 8. degi, sama hvussu leingi skipið er úr vinnu vegna brek (fyrr skuldi skipið vera minst 14 dagar úr vinnu). • Setanartreytirnar fyri avloysarar eru betraðar. • Og endiliga er 2. jóladagur nú sátt­málatryggjaður frídagur hjá heima­flotanum. Ikki til at vika Verri gekk við nótasáttmálanum, mátti for­maðurin ásanna, tí reiðararnir í tí bólkinum vóru við hansara orðum hvørki til at høgga ella stinga í og vildu ikki flyta seg ein millimetur á nøkr­um øki. – Teirra einasta argument er, at menn­inir við nótaskipunum tjena so væl, at teir hava ikki uppiborið lønar­ hækking. Snildisliga gloyma teir, at teirra reiðaríir hava havt risastóra vinnings­framgongd og tjena ørandi upp­hæddir. Eisini gloyma teir, at teirra tilverugrundarlag fyrst og fremst skyld­ast vælvild frá manningunum, sum í síni tí, tá hesin veiðubólkurin var í kreppu, sjálvbodnir fóru langt niður í løn – við tí greiða lyfti, at hýru­ pro­sentið skuldi uppaftur, tá tíðirnar gjørdust betri, segði Jan Højgaard. Hann greiddi síðani frá, at nevndin í Føroya Fiskimannafelag ikki hevði var samd um, hvussu langt felagið skuldi fara í stríðnum við nótaskipini. – Ein partur av nevndini var til reiðar at taka eitt verkfall um neyð­ ugt. Meirilutin helt tó, at vandin fyri at missa alt tað, sum vit hóast alt høvdu vunnið innaftur fyri restina av heima­ flot­anum, var ov stórur, um vit slitu sam­ráð­ingarnar upp á ósemjuna við nótaskipini. Tískil bleiv semja gjørd í endanum á mai, greiddi Jan Højgaard frá. Tilfeingisgjøld Sáttmálapartarnir hava gjørt av at eta ein bólk at arbeiða við at nútímansgera allan sáttmálabygnaðin, men tað er eitt arbeiði, ið fer at taka drúgva tíð, og formaðurin gjørdi greitt, at tað hevur skund at vinna sømdir á týð­ andi økjum, og at tað stríðið tískil ikki kann bíða eftir einum nýggjum sátt­ mála­bygnað. – Fyri mítt viðkomandi hev­ur tað sera høga raðfesting at loysa mann­ ingar­nar frá øllum rakstrar­útreiðslum hjá reiðaríunum, og eg ætli at leggja stóra orku í hetta arbeiðið, fái eg høvi til tess. Eisini eiga vit at leggja nógva orku í at fáa minstulønina upp og betra um tryggingarnar, nevndi hann sum dømi og fór seinni í dýpdina við síni áskoðan á tann patin av rakstrar­ útreiðslunum hjá reiðaríunum, sum er tilfeingisgjøld. – Tað hevur ongantíð verið ætlan­ in, at eitt gjald á vinnuna skal turkast av upp á starvsfólkið. Gjaldið er fyri til­feingið, sum reiðarin hevur rætt at fiska, og manningin hevur onga ávirk­ an á, hvussu hann fer við hesum rætt­ inum. Heldur ikki fær manningin eitt oyra, tá reiðarar selja síni rættindi víð­ ari til onkran annan. Tí mótmæltu vit eis­ini beinavegin, tá reiðarar byjaðu at taka gjaldið av óbýttum. – Havast skal eisini í huga, at Føroya Fiskimannafelag alla tíðina hevur mótmælt tilfeingisgjaldi sum heild, júst tí vit hava sæð fyri okkum, at hetta fór at vera ein rokning, sum bleiv send víðari til fiskimenninar. – At reiðarin við verandi praksis sparir tað, sum svarar til hýru­pro­ sent­ið, í tilfeingisgjøldum, er eisini ein bein­leiðis rakstrarstuðul. Reiðarin kann jú bara nýta hesar pengarnar, júst sum hann vil. Tað kann ikki vera ann­að enn hamrandi skeivt. Vit siga bums nei til at rinda lumma­pengar til reiðararnar, segði Jan Højgaard. Harðari revsing Hann gjørdi eisini fitt burtur úr strá­ mannavirksemi og útlendskum bak­ monn­um, ið leggja líka í lógir og reglur, sum galda í føroyskum sjóøki, og nevndi Anitu-málið sum dømi. – Tað skal vera okkara viðmæli, at um reiðarar ikki halda seg til sátt­mála­ ásetingar og til landsins lógir, so eiga teir í stundini at missa øll síni loyvi og rættindi, segði formaðurin í Fiski­ manna­felagnum. Samanhald loysir seg Eitt annað mál, ið fylti nógv, var Beinisvørð-málið, ið var eitt sigursmál hjá Føroya Fiskimannafelag, og sum Jan Højgaard brúkti sum dømi um, at saman­hald og samhaldsfesti loysir seg. Føroya Fiskimannafelag vann vegna manningina Beinisvørð-málið í Føroya Rætti, og reiðaríið varð dømt at rinda manningini tilsamans 1,8 millión­ir krónur fyri ov lítið goldnað hýru undir makrelfiskiskapinum í 2011 írokn­að rentur. – Beinisvørð-málið er dømi um eitt mál, har reiðari roynir at ganga uttanum galdandi sáttmála við uppá­ haldi um, at onnur avtala er gjørd. Tað gekk ikki hesaferð, tí menninir lótu seg ikki lumpa. – Men tað hendir alt ov ofta, at reið­ arar ganga á menn, fyri at gera eina av­talu uttan um manningarfeløgini, og tíverri sær hetta út til at eydnast til tíðir. – Menn hava í ávísum førum latið seg lokka við gyltum lyftum um fastan kjans og góða fortjenastu, men royndir­nar vísa, at lyftini ongan­tíð standa mát við veruleikan, og menn­ inir standa skjótt eftir á berum. Síðani er tað sum oftast Føroya Fiski­manna­ felag, sum stendur við upptakinum. – Her vil eg bert enn einaferð royna at tala til samvitskuna hjá monn­um og vísa á, at tað bara er við samhalds­festi og samanhaldi bæði umborð á tí ein­ staka skipinum og sum limir í Føroya Fiskimannafelag, at vit vinna okkara rættindi og sigrar. Og tað er eisini bara við sam­halds­ festi og samanhaldi at vit varðveita okk­ara vunnu rættindi, legði Jan Højgaard dent á. Tveir kandidatar dystast um for­ manssessin í Føroya Fiski­manna­ felag, nú verandi formansskeið er um at verða runnið. Sniálvur Røvilsberg úr Skopun, virkin fiskimaður og fyrr­ver­andi nevndarlimur í Føroya Fiski­manna­ felag, hevur bjóðað Jan Højgaard, sitandi formanni, av hesaferð. Jan Højgaard, sum er av Toftum, hevur verið felagsformaður seinastu trý skeiðini – síðani 1. februar 2007. Atkvøðuseðlarnir vóru sendir út til limirnar í Føroya Fiski­manna­ felag og stýrimenn og maskin­ menn, sum eisini hava valrætt, um hálvan desember, og skulu vera grannskoðarafelagnum Numo í hendi í seinasta lagi 30. januar. Atkvøðurnar verða upptaldar 31. januar, og valdi formaðurin tek­ ur við 1. februar, tá nýggja trý ára for­mans­skeiðið byrjar. Um onkur, sum hevur valrætt, av einhvørji orsøk ikki hevur fingið atkvøðuseðil, ræður um at venda sær til Fiskimannafelagið sum skjót­ast. Felagsskrivstovan syrgir síð­ani fyri, at atkvøðuseðil verður til­sendur. Felagsskrivstovan hevur tlf.nr 356 000. Formansval Seinasta freist at velja til formansvalið í Føroya Fiskimannafelag er 30. januar. Jan Højgaard stillar uppaftur, og Sniálvur Røvilsberg er mótvalevni. Jan Højgaard kom víða um í síni formansfrágreiðing. Sáttmálasamráðingarnar fyltu nógv, men eisini onnur viður­ skifti, eitt nú tilfeingisgjøld og samhalds­festi og samanhald fingu drúgva viðgerð.