hósdagur 11. februar 2016síða 13

FRÍGGJADAGUR 12. FEBRUAR 2016 SOSIALURIN 18 13 Ungdómar niður í 16-17 ár ynskja møguleikan at taka sæti á Løgtingi. miðnámsskúlanæmingar fáa ikki neyðturviliga undirvísing í sam­ felagsfrøði. Ein av for­treyt­unum fyri, at valaldurin skal lækkast, er at samfelagsfrøði verður sett á stovn sum egin lærugrein í fólka­ skúl­anum. Á tann hátt verða tey ungu betri skúlað innan samfelags­ viður­skifti og aldurin verður ikki altavgerandi fyri hvørt ein er egn­ aður at fara á val ella ikki. Tað er ikki sjálvsagt, at ein 18-25 ára gamal er treytaleyst betri fyri ella hevur størri innlit og áhuga fyri politiskum avgerðum og sam­ felags­viðurskiftum enn ein 16-17 ára gamal, sigur formaðurin fyri PolUng. Áhugin er manglar ikki Hákun Skoubo Dalsgaard metir, at ungdómurin hevur vaksandi áhuga fyri politikki, serliga undir og eftir løgtingsvalið í heyst. Ungfólk tóku lut í kjakinum uppundir valið og tey møta framvegis væl upp til polit­isku tiltøkini, sum vaksa í vavi. Harafturat hættaði løgtingsvalið seg soleiðis, at 22 ára gamli Bjarni Kárason Petersen og bert 19 ára gamla Kristina Clementsen fingu høvi at røkja tingsessir sum vara­ fólk. – Stór undirtøka hevur verið fyri politisku tiltøkunum hjá ung­ manna­feløgunum, og har eru fleiri, sum eru yngri enn tey 18 ár – tað kunnu vit bara taka sum eitt gott tekin. Valið lagaði seg eisini væl fyri tey ungu, nú vit hava sæð ung vara­fólk taka sæti á tingið – enntá yngsta tingfólki nakrantíð við Kristinu Clementsen. Tað letur eyguni hjá ungfólki upp fyri, at politikkur ikki bert er fyri tey eldru, men eisini kann virka fyri ungum áhugamálum. Við øðr­um orðum hevur politikkurin verið sum ein fótbóltsdystur, har mót­støðuliði er á odda 5-0, og hug­ urin at halda áfram at hyggja at dystinum fánar burtur. Nú ungu vara­fólkini eru sloppin framat, eru vit farin at nærkast einum javn­ leiki, og tað tykist økja um hugin at fylgja við aftur, sigur hann. Ung ávirkan Sambært tølum úr Hagstovuni vóru 1.400 16-17 ára gomul í Føroyum í 2015. Tað svarar til 100 fleiri fólk enn samlaða atkvøðutalið hjá Nýggj­um Sjálvstýrið á valdegnum, sum fekk tveir løgtingslimir. – Tølini tala fyri seg og var aldursmarki lægri, kundi ung­ dóm­urin helst ognað sær nøkur um­boð á tingi, um ungu veljararnir savnaðu seg um ung valevni. Møguliga vórðu fólk sum Kristina Heðins­dóttir Clementsen (fyri Tjóð­veldi, red.) og Bjarni Kárason Petersen (fyri Framsókn, red.) so­ statt fyrstvald heldur enn varafólk, um aldursmarki var 16 ár seinasta val, sigur Hákun. Sambært formanninum í PolUng, er ungdómurin longu ótrú­ liga vitandi um politikk, bæði her heima og úti úr heimi, og at loyva teim­um við kundi verið lønandi fyri ungdómin og samfelagið. – Eg verði oftani bilsin av hvussu nógva vitan politiskt virkni ung­dómurin hevur innan bæði føroysk og útlendsk viðurskifti. Hóast fleiri teirra undir verandi aldurs­marki eru væl við, tá ið tað kemur til kunnleika innan sam­ felags­viðurskifti, sleppa tey ikki veruliga upp í part. Tey vera sett uttan fyri aðra ávirkan enn kjak- lut­tøku, meðan tað øvuta kanska hevði kveikt og styrkt teirra áhuga fyri og luttøku á politiska pallinum, sigur formaðurin fyri PolUng. Sjónligari í førda politikkinum Hóast Hákun Skoubo Dalsgaard fegnast um, at átøk sum Ung­ dóms­tingi sjónligger ungdómin í politiska landslagnum og verður eitt høvi hjá teimum yngri at seta sítt politiska tev og áhugamál í sýnis­gluggan, metir hann at politikk­ararnir sleppa undan at taka tey heilt fyri fult. Tey ungu uttanfyri 18-ára aldurs­marki eru nevniliga ikki part­ur av einum møguligum velj­ ara­skara, og tí kunnu politikararnir onkursvegna loyva sær at leggja tey til viks. Fingu tey valrætt, er Hákun sannførdur um, at tey politik­ararnir vórðu noyddir at taka tey í størri álvara. – Skuldi tað verið soleiðis, at tey 16-17 ára gomlu fingu valrætt, høvdu politikkararnir heldur ikki sloppið undan at taka nýggja veljara­skaranum við í síni vallyfti, og tað hevði vónandi sæst aftur í førda politikkinum og tænt báðum pørtum. Áhugin fyri politikki millum tey yngru hevði heilt vist eis­ini vaksið, um tey sóu, at tey kundu ávirka føroyskt lógarsmíð, sigur hann. Ungdómstingið legði fram upp­ skot um fjølbroytt mál sum fostur­ tøku, ítróttarviðurskifti, undir­ sjóvar­tunnil og umhvørvismál, og for­mað­urin fyri PolUng væntar at líkn­andi mál kundu fingið meiri rúmd í Løgtinginum, um tey ungu vórðu meiri beinleiðis umboðað. – Eg kann sjálvandi ikki svara fyri allar føroyskar ungdómur um júst hvørji mál liggja okkum serliga nær. Men mál sum er viðkomandi fyri teirra gerandisdag og upptaka tey í frítíðini kunnu hugsast at tekkj­ast ungum. Helst høvdu mál sum frítíðartilboð, ítróttur og út­ búgving upptikið nýggja veljara­ skaran og flutt flestar atkvøður, sigur Hákun Skoubo Dalsgaard. MORTAN@SOSIALURIN.FO »Tað sigur seg sjálvt, at tað verður nógv meiri áhuga­ vert at fylgja við politikki, um man fær ávirkan á hann« 23 ár 21 ár 18 ár 16 ár Danmark 1953 1961 1978 Norra 1921 1956 1979 2011* Svøríki 1937 1946 1974 2000** Finland 1944 1972 2010** Ísland 1934 1970 Broytingar í valaldri * Til kommunuvalini í 2011 og 2015 setti norska stjórnin valaldurin niður á 16 ár í 20 kommunum sum eina royndarverkætlan. ** Svøríki og Finland hava 16 ára aldursmark til Kirkjuliðsráðsvalið. KELDA: DUF.DK MYND: ÁLVUR HARALDSEN