hósdagur 18. februar 2016síða 24

FRÍGGJADAGUR 19. FEBRUAR 2016 SOSIALURIN 21 24 Koda tryggjar føroyskum tónleikarum livibreyðið H etta er eitt kjak, sum verður tikið upp ferð eftir ferð, men ístaðin fyri eina skilagóða og ordiliga viðgerð, so er kjakið merkt av misskiljingum og hálv­ um sann­leik­um. Ákærum um, at Koda eru órímilig og leggja krøv á føroyskar fyri­tøkur, og taka peningin av land­inum. Hetta er ikki fairplay, tí Koda og eisini Gramex virka bert eftir landsins lógum, og umsita rætt­indini hjá m.ø. føroyskum tóna­smiðum og tónleikarum eftir gald­andi lóg um upphavsrætt. Tón­leikur er ikki bara nakað, sum gevur okkum stóra gleði í gerandis­deg­num. Tónleikur er ein vøra, ið onkur hevur framleitt, og sum tey eiga at fáa gjald fyri. Tá tónleikurin hjá einum tón­ leik­ara verður brúktur í einum handils­ligum høpi, um tað er á eini kon­sert, fyri at hugna um í ein­um handli ella eini café, ella fyri at gleða bú­fólk­ini á einum eldrasambýli, so er tað vøran hjá tónleikarum, sum verður brúkt, hon skapar gleði, hugna og ger, at fólk hava betur hug at vera har. Hetta eigur ikki at vera øðr­vísi enn at vit gjalda fyri streym, hita, kaffi og annað. Føroyska songkvinnan Greta Svabo Bech, er sera greið, tá hon hug­leiður um, neiliga hugburðin móti rættindum hjá tónleikarum: »Fólk hava ofta lyndi til at síggja eitt listafólk sum ein, ið hevur t.d. tón­leik sum ítriv. Tí hava tey ofta ringt við at skilja, hví tey skulu lata sam­sýning fyri hetta slag av arbeiði. Men hóast ar­beiðið er gjørt við kær­leika, so er hetta okkara livibreyð.« Greta Svabo Bech, Koda.fo Koda er ein alneyðugur við­ leikari hjá okkara tónleik­ar­um, og uttan KODA, vóru fáir tón­leikarar, sum tordu at fylgja dreym­inum um at liva av at gera tón­leik. Ein av okkara fremstu tónleik­ ar­um Benjamin Petersten vísir á koda.fo týdningin, sum Koda hevur fyri hann: »Kekkurin frá Koda hjálpir mær at liva av tónleiki. Var eg ikki limur í Koda, so var tað ómøguligt at fáa pening fyri míni rættindi. Felags­skapurin er sterkur, væl skip­aður og arbeiðir fyri at tryggja míni rættindi.« Benjamin Petersen, Koda.fo Tað er nemmiliga so einfalt, hvørki Koda ella Gramex er ikki nakar fíggindi, sum dregur pening av landinum. Koda um­ situr rætt­indini hjá føroyskum tón­leik­arum og rættindini hjá útlendskum tón­leik­arum, hvørs tónleikur verður brúktur í Føroyum. Hvørt ár kemur nógvur pen­ing­ur aftur til Føroyar við so­nevnda Koda gjaldinum, ið verð­ur deilt út til komponistar og tekst­høvundar, sum eru spældir í Føroyum, eitt nú í útvarpi ella á kon­sertum. Ynskir man, at størri partur av hes­um gjaldi skal fara til føroyskar tón­leik­arar, so má man spæla meira før­oyskan tón­leik og minni út­lendsk­an. Har­umframt hevur Koda ein mentanar­grunn, har 10% av inn­ tøk­unum verða latnar sum stuðul til tónleikarar og tiltøk. Men hví skulu vit brúka danska Koda? Duga føroyingar ikki sjálvir? Jú føroyingar duga væl sjálvir. Eg trúgvi fult og fast uppá, at før­ oy­ingar eiga at røkja flest møgu­ lig­ar uppgávur sjálvir. Menn­um­ sit­ingin av upp­havsrætti er eitt heims­um­fat­andi arbeiði, og upp­ lagt er, at hetta arbeiðið verður gjørt í sam­starvi við eitt størri øki enn tað føroyska. Koda ger eitt gott arbeiði og hevur longu flestu før­oysku tóna­smiðir á sínum lima­lista. Tí er hetta upp­lagda val­ið at samstarva við, eisini nú før­oy­ing­ar hava fingið sína egnu lóg um upp­havsrætt. Men kjakið um vit sjálvi eiga at umsita okkara upphavsrætt, er nú aftur aktuelt. Her eigur tað fyrst og fremst at snúgva seg um, hvussu nógv kemur inn, og hvussu nógv verður brúkt uppá um­sit­ing í løtuni, og kann hetta ger­ast líka bíliga og líka væl í før­ oysk­um høpi? Her er svarið greitt, tað ber ikki til uttan at út­gjaldið til lim­ir­nar gerst minni. Seinasta árið hevur Koda havt eitt umboð í Føroyum, sum hevur gjørt eitt stórt arbeiði fyri at fáa av­talur í lag við allar kundar, ið brúka tónleik í professionellum sam­bondum. Vit á Reinsarínum hava havt eitt sera gott samstarv við Pernille Rostgaard Olsen, og eg veit, at tónleikararnir, sum spæla á Reinsa­rínum eru glaðir fyri, at teir fáa tað gjald, sum teir hava rætt til, tá teir spæla hjá okkum. Tíðargrein Enn einaferð hevur kjak tikið seg upp, um hvørt føroyingar eiga at gjalda pening til Koda og Gramex, ella um man eigur at stovna sín egna stovn at umsita ognarrættin hjá føroyskum tónasmiðum Benjamin Petersen Fólk hava ofta lyndi til at síggja eitt listafólk sum ein, ið hevur t.d. tónleik sum ítriv. Tí hava tey ofta ringt við at skilja, hví tey skulu lata samsýning fyri hetta slag av arbeiði SAVNSMYND