mánadagur 22. februar 2016síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 22. februar 2016 · Nr. 22 SJÚKRAHÚSVERKIÐ Árni Gregersen Uttan mun til um føroyskir myndugleikar velja, at Føroyar skulu hava eitt nútímans heilsuverk við neyðugum førleikum – ella valt verður at lata før­ oyska heilsuverkið verða ein partur av einum størri heilsu­verki í einum av okk­ ara grannalondum, so fer tað at kosta nógvan pen­ ing og krevja nógv fólk við ymiskum førleikum. Ein stór nevnd, sum lands­sstýris­kvinnan við heilsu­málum, Sirið Sten­ berg hevur sett, skal gera eina menningarætlan fyri før­oyska sjúkrahús­verk­ið. Fyri at kunna gera eina slíka menningarætlan, so er eis­ini neyðugt at taka støðu til, hvussu stórt og væl­virkandi føroyska heilsu­verkið skal vera. Ein av hornasteinunum í menningararbeiðnum er, at vit framvegis skulu hava trý sjúkrahús í landinum. Landsjúkrahúsið skal fram­vegis vera megin­ sjúkra­húsið, men í arbeiðs­ setn­inginum hjá stóru nevnd­ini stendur, at vit eis­ini skulu hava sjúkrahús í Klaks­vík og á Tvøroyri. Tað vil siga, at nevnd­ in sleppur undan at taka støðu til um øll sjúkra­hús­ ini eru partar av heilsu­ verk­inum í fram­tíðini. Tey skulu heldur mæla til, hvat tey smærru sjúkra­ húsini skulu brúkast til. 50 læknar afturat Læknafelag Føroya er um­ boðað í nevndini, sum skal lata álit frá sær hálvan mai. Felagið hevur áðr­enn nevndin var sett innan­ hýsis arbeitt við spurn­ing­ inum um, hvussu lækn­ar í Føroyum síggja menn­ing­ ina í heilsu­verk­inum. Læknafelagið og limir tess vísa á, at í granna­lond­ um okkara verður lækna­ vísindin miðsavnað, so sum mest fæst burturúr tí vit­an og teimum førleikum, sum læknarnir hava. Felagið heldur, at okk­ um tørvar einar hálv­ hundrað læknar aftur­at í Føroyum og at heilsu­verk­ inum tørvar einar 350 milljónir afturat fyri at koma á støðið, sum er í granna­londum okkara. Í Føroyum er tað ikki ein meginregla at mið­ savna. Viðhvørt verða summ­ar kanningar og við­ gerðir tiknar heim, men oftast er hetta mest fyri at sleppa undan at gjalda fyri, at hetta verður gjørt aðra­ staðni. – Tað verður kallað heim­tøkur av kanning og viðgerð og vit vita væl, at sæð frá einum lækna­ frøð­iligum sjónarmiði, so hevði tað ofta verið betri, at funktiónin lá í eini størri sjúkrahúdeild uttan­lands. Hinvegin fær sjúkrahúsdeildin hækkað játtanina um heimtøka fer fram. So her gongur væl ofta peningur framum sjúklingin, segði Jákup Petersen í einum skrivi til ein læknafund. Í skrivininum finst Jákup Petersen, yvirlækni, eis­ini at, at so at siga onki eftir­lit er við, hvat hendir í heilsu­verkinum. Tað finst í dag ongin myndugleiki, sum hevr eyguni við, hvussu arbeitt verður og um dygdin er í lagi. – Sostatt er sjúklinga­ trygd í Føroyum ikki eksi­ ster­andi. Spurningurin er, um vit sum læknar kunnu liva við hesum. Svar­ið er sjálvandi nei, skriv­ar Jákup Petersen. Ongin støða Yvirlæknin hevði nøkur hvøss orð móti politikar­ unum, sum hann heldur ikki duga ella vilja taka støðu. Hann vísir á eina ætlan um, at nú skuldi sleppast undan dupultfunksjónum. Til dømis skuldi ortopædi ikki bæði vera í Havn og í Klaks­vík. Tað skuldi lands­stýris­ maðurin syrgja fyri. Tá ið málið var av­ greitt, var niðurstøðan, at vit skuldu hava ser­ við­gerð­inga bæði í Havn og Klaksvík, men eisini á Suður­oyar Sjúkrahúsi. Og fyri stuttum var tað sama við urologi. Tað endaði eisini við, at hend­ an viðgerðin skal vera eitt sindur á hvørjum av teim­ um trimum sjúkra­hús­ unum. – Tað er alneyðugt, at vit fáa óheftan heilsu­ frøði­ligan mynduleika inn ímillum politikarar og starvs­fólk/sjúkrahús, sum eftir kanning, eftirliti, góð­kenn­ing og við álítandi hag­tølum, kann koma við til­mæl­um, sum partarnir hava lættari við at taka undir við og sum gevur sjúk­lingunum ta trygd og dygd, teir hava rætt til, segði Jákup Petersen. arnig@sosialurin.fo Tað krevur nógvar læknar afturat við ymiskum førleikum, skulu vit hava eitt trygt heilsuverk, sum veitr sjúklingunum trygd Heilsuverkið má mennast – uttan mun til hvat vit velja Jákup Petersen, yvirløkni, hevur hvassar atfinningar móti viðurskiftunum, sum eru í dag. Longu hálvan mai, skal nevnd­in, sum lands­stýris­ kvinn­an við heilsumálum, Sirið Stenberg, hevur sett, koma við tilmælum til lands­ stýris­kvinnuna. Í veruleikanum skal nevnd­in mæla til, hvussu vit menna okkara heilsuverk kom­andi árini. Men boðskapurin frá lands­stýriskvinnuni umfatar í veru­leikanum eisini, um vit framhaldandi skulu hava eitt heilsuverk, sum kann veita tænastur á sama støði sum í grannalondum okkara – um enn ikki allar tænastur verða veittar í Føroyum. Nevndin hevur fingið tríggj­ar stórar spurningar at svara uppá: – At gera tilmæli um hvørj­ar grundleggjandi við­ gerð­ir/tænastur skulu vera í føroyska sjúkra­hús­verk­ inum. Í hesum sambandi skal eisini gerast tilmæli um hvørj­ar viðgerðir/tænastur skulu verða á hvørjum sjúkra­húsi, og hvussu hesar skulu sam­skipast millum sjúkra­hús­ini. – At gera eina ætlan fyri, hvussu læknar og onnur heilsu­starvsfólk kunnu útvegast og mennast til føroyska sjúkrahúsverkið. –  At gera meting av fíggjar­liga tørvinum fyri alt sjúkra­húsverkið, sum gev­ur neyðugt rásarúm til at veita heilsutænastur á fremsta støði, og neyðugu starvs­orkuna til tess. Eisini skal bólk­urin koma við boði uppá, hvørji amboð kunnu nýtast til at handfara økta fíggjartørvin, sum verður í sjúkra­hús­verkinum í fram­ tíðini. Nógvir læknar Nevndin, sum skal taka sær av hesum arbeiði, er mannað við umboðum fyri nógvar bólkar í heilsuverkinum og fyri starvsfólk á øllum trim­ um sjúkrahúsunum. Læknar manna á leið ein triðing av nevndini. Tað eru ikki allir læknar hava somu sjónarmið, men hyggur ein eftir einari frá­ greiðing frá Lækna­felag­num, so er ein ávís semja um, at verður sama leið gingin, so sakkar føroyska heilsu­verkið afturút í mun til heilsu­verk­ ini í granna­lond­unum. Læknarnir gera vart við, at verður heilsuverkið ikki ment av álvara, so er vandin fyri, at vit ikki fáa nóg mikið av læknum og øðrum starvs­ fólki hendan vegin. Læknafelagið mælir til, at vit fáa uppraðfest heilsu­ verkið, so tað í framtíðini fer at draga yngri læknar hendan­vegin at arbeiða. Tørvurin er stórur á serlæknum, so kanska kann av­tala gerast við okkurt megin­sjúkrahús um, at hesir læknar koma hendanvegin undir útbúgving sum ser­ læknar. Eisini mælir onkur til eina loysn, har serlæknar hvørt ár ella annaðhvørt ár í longri tíðarskeið sleppa at arbeiða við serlæknum innan teirra egna økið í eina tíð. Hetta fyri at tryggja, at fakligu førleikarnir mennast. arnig@sosialurin.fo Ein skjóttarbeiðandi nevnd, sum skal lata álit til landsstýriskvinnuna hálvan mai, hevur ovmikið at seta seg inn í og taka støðu til Risastór uppgáva at loysa Fyri at læknar skulu tíma at arbeiða í Færoyum og fyri at arbeiðið skal vera meira effektivt, so er neyðugt at skurðgongin altíð er mannað.