mánadagur 25. januar 2016síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 25. januar 2016 · Nr. 10 ELDRAØKIÐ ELDRARØKTINA í fleiri ár, ikki virka væl long­ ur. Vónandi fer ein eftir­met­ ing av økinum at vera gjørd skjótt, og vónandi fer hon at hava munandi broytingar við sær. Útfrá tí, sum er komið fram mælir TIGN til lógar­ ásettar normeringar, ein rætt­vísan fíggjarleist og reglu­ligar trivnaðar- og nøgd­semis­kanningar, bæði mill­um búfólk, avvarðandi og starvs­fólk. Eini 150 fólk møttu á fund­inum, sum var í auluni á Læraraskúlanum, har borgar­stjórar í øllum komm­ un­um luttóku. Fyri Suður­ oynna luttók formaðurin fyri bú- og heimatænastuna. Lands­stýris­kvinnurnar í al­ manna- og heilsumálum lut­ tóku eisini á fundinum. Vegna TIGN Rúna Sivertsen Betzy Ludvig Tóra Tórgarð Hanne-Dot Ludvig Mary Antonsdóttir – Longst gjørligt í egnum heimi er jú bæði politiska slagorðið og ynski hjá teimum flestu eldri. Eg skilji ikki, at øll ikki síggja, at tað rættasta fyri allar partar, er at raðfesta heimarøktina fram um alt annað, sigur Arne Thorsteinsson Mugu gera tað persónligt á ellisheimum Politikkarar og tey eldru hava sama ynski Betri heimahjálp hevur stytt bíðilistan Danjal av Rana Eldraøkið gjørdist ein ov tung byrða hjá kommunum at bera einsamallar, heldur Arne Thorsteinsson, for­mað­ ur í Landsfelag Pensjónista. – Úrslitið bleiv, sum vit fryktaðu, og tað fer at krevja stórar politiskar avgerðir at gera álvarsamar broytingar, um heimarøktin skal rað­ fest­ast hægri, sigur Arne Thorsteinsson. Hann tvíheldur um, at tað eru nógvir pengar at spara, um fólk kunnu vera longri heima hjá sær sjálvum. – Hvat kostar ein rímilig heimahjálp í mun til eitt stovns­pláss? Eg skilji ikki, at politikkararnir ikki skilja, at við ikki at raðfesta heima­ røkt­ina, trýsta teir fólk inn á stovn­arnar, sigur hann. Hann harmast tó um, at heimarøktin als ikki er á einum nøktandi støði í dag. – Tey eldru fáa jú ikki ta hjálp, tey vilja hava. Politikk­ararnir hava lovað, at brúkarin sjálvur skal av­ gera, hvørja hjálp hann vil hava, men soleiðis gongur tað jú ikki fyri seg. Tilboðið, sum kommunurnar veita, er av­gjørt framman­undan, hvat ein kann fáa og ikki fáa, og tí kunnu nógv eldri ikki fáa ta hjálp, tey vilja hava. Arne Thorsteinsson vísir á, at politikkararnir og tey eldru jú eru samd á einum øki. – Longst gjørligt í egnum heimi er jú bæði politiska slagorðið og ynski hjá teimum flestu eldri. Eg skilji ikki, at øll ikki síggja, at tað rætt­asta fyri allar partar, er at rað­festa heimarøktina fram um alt annað, sigur Arne Thorsteinsson at enda. danjal@sosialurin.fo – Okkara uppgáva er at finna fram til, hvat hvørt einstakt búfólk elskar allarmest. Og so geva teimum tað upplivingina, um tað ber til, sigur Mia Pedersen, ein av leiðarunum í VEKS Barbara Holm Mia Pedersen er ein av leið­arunum í VAKS sam­ starv­inum – VEKS er eitt kommunalt samstarv innan eldrarøkt og heima­ tænastu millum fýra komm­unur í Norður­ streymoy og Norður­ eysturoy. Navnið VEKS stendur fyri for­bók­ stavn­unum á samstarvs­ komm­un­unum, sum eru Vestmanna, Eiðis, Kvívíkar og Sunda kommunur. Mia Pedersen hevur drúgvar royndir innan eldra­økið, og hon vísur á, at fyri at gera eldraøkið til eitt virðiligt stað hjá okkara gomlu, so er umráðandi, at vit síggja tey gomlu sum einstaklingar við ymiskum tørvum. – Á Grønanesi í Vest­ manna gera vit nógv burtur­úr at finna fram til, hvat hvørt einstakt búfólk hjá okkum elskar. Til dømis hava vit eina kvinnu, sum elskar at dansa, og tað er orsaka av henni, at vit skipa regluliga skipa fyri dansi á Grønanesi, greiður Mia frá. Hon vísur eisini á, at eitt búfólk á Grønanesi elskar at vera rundan um børn, og tí hevur stovnurin gjørt av, at bjóða barnagarðinum í bygdini inn á ellisheimið eina­ferð um vikuna. Ein onn­ur kvinna á Grønanesi elskar at »shoppa«, og tí slepp­ur hon javnan við starvs­fólkunum, tá ið tey skulu út at keypa eitthvørt. – Soleiðis haldi eg vit mugu innrætta okkara eldraøkið, tí fólk eru ymisk, tað vita vit. Og tað eru eldri fólk sjálvsagt eisini, sigur Mia Pedersen. Hon vísur á, at tað kann ikki einans vera fokus á aktivering, tí hvørt ein­ stakt heim má taka støðið í, hvørjar aktivitetir hvørt búfólk vil hava. – Er tað bingo ofta, so er tað ivaleyst gott fyri summi, men púra líka mikið fyri onnur, sigur Mia Pedersen. barbara@sosialurin.fo Signar Dam, kommunu­ lækni, argast aðrastaðni í blaðnum um, at bíðilistin at sleppa inn á onkran av røktarstovnunum í Suður­ oy er alt ov langur og at yvir 20 fólk við akuttum tørvi sleppa ikki inn. Anna Djur­huus, leiðari av Bú- og heimatænastuni í Suðuroy skilir, at kommunulæknin er argur, men vísir á, at bíði­listin er styttur nógv sein­asta árið. – Í løtuni hava vit 110 um­sóknir um røktarpláss, meðan 15 teirra hava akuttan tørv, sigur Anna Djur­huus. – Fremsta orsøkin til hetta er, at vit hava lagt meiri orku í heima­tæn­ astuna, so at fleiri kunnu vera longri heima. Sein­ astu tíðina hava øll, ið hava mett seg havt tørv á heima­hjálp, fingið eina so­nevnda visitatión, har ein fakpersónur metir um, hvørja hjálp, tey hava fyri neyð­ini. Eingin er full­kom­ iliga avvístur, men øll hava fingið ta, visitørurin metir, tey hava havt brúk fyri, tó kanska ikki alt tað, tey vildu ynskt, sigur Anna Djurhuus. 69 stovnspláss eru í oynni; 24 á Hamrabyrgi, 24 á ellis- og røktarheiminum á Tvøroyri, 12 í sambýlinum í Vági og 9 í sambýlinum í Hvalba. Fimm pláss afturat vóru í einum sambýli á Sev­mýri á Tvøroyri, men hetta fór illa av stormi fyri nøkr­um árum síðani. – Tey fimm, sum búðu í sam­býlinum tá, vóru flutt á onnur sambýli, men kort­ ini merkir hetta, at tað eru fimm pláss, ið vanta. Stýrið fyri bú- og heima­tænast­ una hevur umhugsað at útvega sær fleiri pláss, men enn er eingin endalig av­gerð tikin, sigur Anna Djur­huus. Í stýrinum sita borgar­stjórarnir fyri tær sjey kommunurnar í oynni, um­framt leiðararnir av sosialu nevndunum í Vági og á Tvøroyri. Síðani 1. jan­ uar 2015 hevur alt eldra­ økið í oynni verið saman­ lagt. – Í størst møguligan mun verður roynt at lata fólk búgva á heimstaðnum, men tað er Stýrið, sum avgerð, hvør sleppur inn. Plássini vera tó býtt út eftir tørvi, sigur Anna Djurhuus. danjal@sosialurin.fo Tørvurin var stórur, men seinasta árið er bíðilistin nógv styttur, sigur Anna Djurhuus, leiðari av Bú- og heimatænastuni í Suðuroy