týsdagur 22. mars 2016síða 11

11 Mikudagur 23. mars 2016 · Nr. 35 Sosialurin MELDURIN Amerikanski marknaðurin Íverksetarin og hugskotsmaðurin Jóhan Mortensen vendir tó ikki bert eyguni eystureftir, men hygg­ ur eisini vestur um hav, har før­ oy­ingar av nýggjum hava fingið møgu­leikar at selja fisk og alivørur. – Vit seldu nógv handanvegin, tá ið Fiskasølan var í hæddini og nú vísir tað seg, at USA aftur keypir nógv úr Føroyum. Tað eiga vit at útnytta og brúka til onnur viður­ skiftir eisini, heldur hann. Føroyskur laksur gongur sum heitt breyð í USA, men vit eiga í aðrar mátar eisini at styrkja okkara viðurskiftir við landið. Amerikansku sendimennirnir í Keypmannahavn hava mongu sein­ astu árini víst Føroyum áhuga og alt bendir á, at sendiharrin í keyp­ mannahavn enn einaferð kemur til Føroyar, áðrenn hann verður kallaður heim aftur, nú forsetin fer at leggja frá sær. – Sendiharrarnir í Keypmanna­ havn hava beinleiðis samband til amerikanska forsetan, so teir kunnu ávirka viðurskiftini millum Føroyar og USA. Tað eiga vit at gera okkum dælt av, heldur Jóhan Mortensen. Ísland og Grønland hava góð samband við USA. Úr Íslandi er fleiri ferðir um dagin flogsamband við amerikanska meginlandið. – Vit eiga, at brúka teir møgu­ leikar, sum vit hava fingið gjøgnum handilsliga sambandið og til dømis lata upp, so okkara ungdómur slepp­ur á inn lærdu skúlarnar í USA. Tað hevði tilført føroyska sam­felagnum nógv – millum annað ein størri og víðari sjónarring, held­ ur Jóhan Mortensen. Hann leggur afturat, at vit eisini eiga at duga teir stóru møgu­ leikarnar, sum eru í arabiska heim­ inum. – Verðin er ikki so stór longur. Tað ber væl tila t røkka øllum markn­aðnum. Legg til merkis, at longu nú selja vit nógvan laks í Kina, sigur hann. Evropa Gjøgnum nógv ár hava føroyingar útflutt nógv av fiski og fiskavørum til Evropa. Størsta forðingin í dag sigst vera, at ikki ber til at selja fiska­ vørur, sum eru viðgjørdar og klárar til brúkaran á evropeiska marknað­ inum. – Hetta er sjálvandi ein trupul­ leiki júst á hesum amrknaðinum, men vit eiga alla tíðina at hava í huga, at heimurin er meira enn Evropa og ES. Tað er spurningurin um at duga at síggja møguleikarnar og síggja hvussu stórur heims­ mark­naðurin annars er, sigur Jó­ han Mortensen. Hann er ein av teimum, sum heldur, at tað helst verður soleiðis, at Stóra Bretland fer úr ES. Hetta fer ikki at gera nak­að serligt fyri okkum á ES markn­ að­inum, en tað fer at gera, at vit eiga at gera okkum klár til bretska marknaðin, sum skal hava mat og matvørur. Í hansara hugaheimi hevði tað eisini verið skilagott at skapt ein felagsskap, sum umfat­ar Før­oyar, Hebridurnar, Orkn­oyggj­arnar, Het­ land, Ísland og Grønland. – Hetta hevði givið okkum eina ómetaliga styrki á okkara leiðum. Fyrst og fremst tívit tá høvdu sitið á einum so stórum parti av tilfeinginum í havinum, sum allir marknaðir rópa eftir, sigur hann. Hann sigur, at tað fyrst og fremst hjá føroyingum ræður um at síggja møguleikarnar heldur enn forð­ingarnar. – Vit liggja væl fyri og vit sita á einari rúgvu av matvørum, sum heimurin vil hvava. Tað er ein ómetaliga góð støða, sum vit eiga at duga at fáa meira burturúr, sigur hann. Flóttafólk og fólkaflyting Stórar broytingar henda í heim­in­ um í dag. Síðani seinna heimsbardaga hava ikki verið so stórar fólka­flyt­ ingar og vit hava ikki sæð ein so stóran streym av flóttafólki fyrr. Ófriður og kríggj er sjálvandi ein partur av at flóttafólk leita til Evropa, men okkurt er sum bendir á, at talan ikki bert er um flóttafólk. – Eg haldi vit heldur kunnu siga, at vit uppliva eina fólkaflyting, sum vit ikki fyrr hava sæð. Fólk flyta ikki bert undan ófriði og kríggi, men tey flyta undan teimum veður­lagsbroytingum, sum raka ómeta­liga hart summastaðni. – Vit skulu nokk ikki rokna við, at hesi fólk flyta aftur, hað­ ani tey eru komin, í bræði. Veður­ lags­broytingarnar hava longu rakt ómetaliga hart mangastaðni við turki og vatnflóðum, so hesi fólkini fara ikki heimaftur, tí har er óliviligt í dag, sigur Jóhan Mort­ ensen. Hann heldur, at vit eins væl kunnu síggja, at hetta er ein fólka­ flyting, sum broytir heimin í stóran mun. – Tí haldi eg eisini, at vit áttu at latið nøkur flóttafólk komið higar. Talan kann vera um kristin fólk, sum eisini eru millum teirra, sum flyta – ella kanska franskar jødar. Tað er heilt vist, at slík fólk høvdu givið føroyska samfelagnum nakað, sigur hann. Tøknin Føroyar hava allar fortreytir fyri at klára seg í altjóða kapping. Vit hava eftirhondini nógv út­ búgvin fólk og millum teirra eru eisini fleiri, sum hava hug at ganga nýggjar leiðir. Tøkniliga eru Føroyar eis­ini frammarlaga og okkara sam­skiftis­ viðurskifti eru vorðin ómetaliga góð. Hann sigur, at meta vit okkum saman við viðurskiftini í Stóra Bret­landi, so er tað eisini ómetaliga bíligt at samskifta. – Faktisk er tað soleiðis, at vit eru millum tey allar fremstu tá ið tað snýr seg um breiðband og mobilt breiðband. Tað er ongin forðing fyri menningini í Føroyum, sigur Jóhan Mortensen. – Megna vit so at lækka ferða­ seðlar eitt sindur afturat og gera tað so, at teir ikki skulu bíleggjast 60 dagar frammanundan, so hava vit allar møguleikar. Serliga hetta seiansta hevði latið upp fyri ein­ ari ómetaliga stórari menning í før­oyska vinnulívinum, heldur Jóhan Mortensen, íverksetari, hug­ skotsmaður og lobbyistur. Jóhan Mortensen arbeiðir í stóran mun, sum lobbyistur fyri fleiri føroyskar fyritøkur Vit liggja væl fyri og vit sita á einari rúgvu av matvørum, sum heimurin vil hava. Tað er ein ómetaliga góð støða, sum vit eiga at duga at fáa meira burturúr