hósdagur 31. mars 2016síða 14

FRÍGGJADAGUR 1. APRÍL 2016 SOSIALURIN 37 14 TEMA Psykiatriin SPELL, AT VIT IKKI HAVA RÁÐ TIL EIN ORDILIGAN DEPIL Avvarðandi, sjúklingar og starvsfólk á psykiatriska deplinum hava í áravís gramt seg um fysisku karmarnar á deildini. Nú verður ein nýggjur bygningur gjørdur, men hann er eiheldur nóg góður, halda fleiri BIRGITH LASSEN Í fjør setti táverandi lands­ stýris­maðurin í heilsumálum hakan í fyri nýggja sjúkra­ hús­bygninginum, sum skal liggja í Sandágerði. Bygningurin skal hýsa seingjar­ deildum, føðideild, køki og eisini einum nýggjum psykiatriskum depli. Í fleiri ár hava sjúklingar, av­varð­andi og starvsfólk á psykiatriska deplinum funnist at fysisku karmarnar á deildini. Deildin er ov gomul og hon er ikki hildin við líka. Innbúgvið er antin slitið ella brotið. Fleiri køm­ ur mangla náttlampur og skáp. 12 sjúklingar mugu deilast um eina brúsu. Summi meina enn­tá, at fysisku karmarnar gera sjúk­lingar­ nar enn sjúkari. Men fyri nøkrum árum síðan vóru ein partur av teim­um 489,3 milliónunum, sum Lands­sjúkra­ hús­ið hevur fingið játtað frá 2010-2019, settar av til ein nýggjan sjúkra­húsbygning. 10.000 fermetra stóri bygningurin fekk tillutað 348 milliónir krónur og skal standa klárur á vári í 2019. Tá fyrstu tekningarnar vórðu gjørdar, legði man stóran dent á atlitið til sjúklingin. Fleiri vís­inda­ ligar kanningar hava staðfest, at byggifrøði og innbúgv hevur stór­ an týdning á heilsuna hjá sálarliga sjúkum: Tess meiri estetiskt sjúk­ lingurin býr, tess skjótari kemur hann fyri seg. Man vildi syrgja fyri at byggja ein bygning í tráð tað, sum á fak­ máli verður kallað heilandi byggi­ frøði. Serligur dentur varð lagdur á at hornini í bygninginum skuldu av­rundast. Hetta sigst at hava eina góða ávirkan á sálarligar sjúk­ling­ ar, tí rúmini kennast meiri kom­ fortabul at vera í. Spart og minkað Á skrivstovuni hjá Tórmóð Stórá, leiðara á psykiatriska bygning­ inum, liggur á hillini ein stakk­ur av pappírsrullum. Tórmóður Stórá hálar eina rullu niður á borð­ið og spreiður hana út, so vit kunnu síggja eina arkitekt­teknaða mynd av, hvussu nýggi sjúkra­hús­bygningurin fer at síggja út. – Hvørja ferð eg fái eina nýggja tekning frá arkitektinum, ræðist eg at síggja, hvat teir nú hava broytt, sigur hann. Tá verkætlanin fór í gongd í 2006, hevði Tórmóður Stórá hug at berjast í móti, tá byggi­nevndin byrjaði at minka bygn­ingin á tekningunum. Men nú 10 ár seinni er hann blivin troytt­ ur av prosessini og orkar ikki at berjast í móti. – Tey lurta ikki eftir okkum, sigur hann. Hyggur tú eftir nýggj­astu tekn­ingunum av sjúkrahús­bygn­ ing­inum, er nógv broytt í mun til, hvat man upprunaliga ætlaði. Tað harm­ast Tórmóður Stórá um saman við øðrum starvsfólkum á deild­ini. – Fyri gott 50 árum síðan bygdu vit eitt sjúkrahús til psykiatriskar sjúklingar í Føroyum. Nú gera vit tað so aftur. Kanska gera vit tað ikki aftur fyrrenn um 50 ár. Tí haldi eg, tað er umráðandi at gera bygn­ ingin so góðan sum gjørligt. Og sum ætlanin er nú, verður bygningurin ikki nóg góður og stórur til at hýsa øllum okkara virksemi, sigur leið­ arin á psykiatriska deplinum. – Vit hava havt nógvar góðar ætlanir og tankar um, hvønn psykatr­iskan depil, vit vilja hava, men nú er bygningurin merktur av, at tað skulu loysast ov nógvar upp­gávur í sama bygningi fyri ov fáar pengar. Til dømis eru okkara seingjar­deild alt ov kroyst og garð­ urin alt ov lítil, leggur hann afturat. Hóast hann er ónøgdur við, at bygningurin er minkaður so nógv í mun, hvat man upprunaliga ætl­ aði, er kennur hann, at hann er í tví­støðu. – Nýggi bygningurin verður nógv betur enn tann, vit hava í dag. Tað er heilt sikkurt. Men hann verður bara ikki nóg góður, sigur Tórmóður Stórá og greiður frá, at í mun til at 12 sjúklingar í dag deilast um eina brúsu, fara allir sjúklingar á nýggju deildini at hava hvør sítt ves og hvør sína brúsu. Psykiatriin verður kvald Sparingar í nýggja bygninginum eru kanska ítøkiligast myndin uppá, hvussu psykiatriin verður rað­fest fíggjarliga. Sambært leið­ar­ anum á deildini, hava starvs­fólkini alt ov trong kor. – So hvørt sum sálarligar sjúkur verða avtabuiseraðar, venda fleiri og fleiri sær til læknan. Tað er gott. Men tá vit verða niðurraðfest fíggjarliga, er tað ringt at fylgja við og megna tað uppgávuna, sum vit hava, sigur hann. – Hetta er ein afturvendandi trupulleiki. Vit verða kvald spaku­ liga. Ikki heilt dripin. Men kvald, sigur leiðarin á psykiatriska depl­ inum at enda. BIRGITH@SOSIALURIN.FO ■ Á síðu 16 kanst tú lesa, hvat Sirið Stenberg, Lands­stýris­ kvinna í heilsumálum, sigur til málið. Tórmóður Stórá »Bygningurin er merktur av, at tað skulu loysast ov nógvar upp­ gávur í sama bygningi fyri ov fáar pengar« – Nýggi bygningurin verður nógv betur enn tann, vit hava í dag. Tað er heilt sikkurt. Men hann verður bara ikki nóg góður, sigur Tórmóður Stórá MYND: ÁLVUR HARALDSEN