mánadagur 4. apríl 2016síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 4. apríl 2016 · Nr. 38 EGGJAR VÁGAFÓLKI TIL AT GERA UPPREISTUR Marjus Dam er til reiðar at verða drigin í rættin, tí hann er sannførdur um at hann vinnur Áki Bertholdsen Nú er stundin komin, at vága­fólk gera uppreistur ímóti bummgjaldinum fyri at koyra ígjøgnum Vága­ tunn­ilin. Tað heldur í hvussu er Marjus Dam, kommunu­ lækni í Vágum, og fyrr­ver­ andi løgtingsmaður. Hann tvíheldur um, at tað er ein avtala ímill­um Løgtingið og vága­fólk, at tá ið skuldin í undir­sjóvar­ tunlinum er goldin, skal tað vera ókeypis at koyra ígjøg- num hann. Og nú er tað komið hartil, at tunnilin er skuldarfríur og tískil krevur hann Marjus Dam, at tað skal vera ókeypis at koyra ígjøgnum. Men sum tað sær út í løtuni er tað meiri enn iving- ar­samt um tað fer at henda. Eitt er, at nú eru tað bara fýra ella fimm løgtingsmenn eftir av teimum, sum sam­ tyktu tunnilin. Eitt annað er, at lógin er so ógreið, at fleiri politikarar skilja hetta ikki sum nakrað avtalu. Og harafturat kemur so eisini tað, at heldur ikki aðrir politik­arar, sum mannaðu Løg­tingið, tá ið tunnilin varð sam­tyktur, minnast nakað til nakra avtalu. Stendur við sítt Men Marjus Dam stendur við sítt. Og hann er so støðu­ fastur, at hann nú ætlar sær at gera beinleiðis uppreistur ímóti bummgjaldinum. Í hesum sambandi fer hann nú at strika haldið, hann hevur fyri at koyra ígjøg­num Vágatunnilin. Sostatt fer haldið hjá hon­ um úr gildi nýggjárs­aftan, og hann mælir nú øllum vága­ fólki um at gera tað sama. Hinvegin ætlar hann sær ikki at gevast at koyra fyri tað. – Eg ætli mær at koyra ígjøgnum Vágatunnilin sum vant, men eg ætli mær bara ikki at rinda fyri tað, sigur Marjus Dam. Og hann leggur dent á, at hann fer hvørki at rinda rokn­ingar, ella rykkjarar frá tunla­felagnum. – Kemur tað til skarp­sker- ingar, eri eg til reiðar at fara í rættin við málinum, sigur hann. Tað er hann til reiðar til, tí hann ivast ikki í, at kemur tað hartil, verður hann frí­ kendur. Eftir hansara tykki er tað ein glasklár avtala, at tá ið lánið var goldið, skuldi koyringin verða ókeypis. – Ein avtala er ein avtala, og ein avtala skal haldast, staðfestir hann. – Serliga mugu vit kunna hava álit á eini avtalu, politiski myndugleikin ger, tí annars rýkur trúðvirðið hjá henni, sigur Marjus Dam. BUMMGJALD Lætt at loysa trætuna um bummgjaldið Áki Bertholdsen Tað ber til at loysa træt­ una um bummgjaldið fyri at koyra ígjøgnum undir­ sjóvartunlarnar, bæði skjótt og væl Tað heldur Bjørn á Heyg­ um, løgfrøðingur. Og tað kann gerast við at leggja uppskot fyri Løg­ tingið, og at fáa Løg­tingið at samtykkja, hvussu lógin skal tulkast. Løgfrøðingurin heldur, at tað er ósamsvar ímill-um sjálva lógina, og við­merk- ingarnar til lógina. Í lógini stendur, at tunl­ arnir skal hand­ast land­ in­um, tá ið útveganar­ kostn­aðurin er goldin við brúk­ara­gjaldi. Og tað stendur eisini í lógini, at við útveganar­kost- naði meinast tær »samlaðu byggiútreiðslunar til vegir, brúgvar og tunnilsgerð v.m.« Bjørn á Heygum sigur, at hetta er ikki til at misskilja. – Hetta er púra greitt, og hetta merkir, at allur kostn­ aðurin fyri tunnilin skal rindast aftur, eisini parta- peningurin frá landinum. Ósamsvar Hinvegin ásannar hann, at tað, sum stendur í við­ merkingunum til lógina er ikki rættiliga í samsvari við tað, sum stendur lógina. Í viðmerkingunum til lógina stendur, at »landið fær ognarrættin til samlaða anleggið, tá ið íløgan er fult útgoldin«. Bjørn á Heygum stað­ festir, at íløgan er tað, sum er brúkt upp á tunnilin. Men í viðmerkingunum til lógina um Norð­oya­tunn­ ilin eisini, at arbeitt verð­ur við eini íløguætlan upp á 330 milliónir krónur, men at ein partur av hesi upp­ hædd skal tó fíggjast við bummpengum, so at lands­ kassans partur verður til­ samans 225 milliónir krón- ur. Tað stendur eisini, at nýtslugjøldini skulu fíggja bæði afturgjaldingina av lánunum til byggingina, og raksturin av vegnum til tunnilin. Bjørn á Heygum stað­ festir, at tað stendur einki um, at nýtslugjøldini skulu fíggja nakað annað. Tað stendur somuleiðis í viðmerkingunum, at nýtslu­gjøldini skulu vera so stór, at felagið hevur ráð at rinda rentur og avdráttir, umframt at rinda fyri rakst­ ur og viðlíkahald. – Sostatt eru nýtslu­gjøld­ ini ikki ásett eftir kost­n­ aðinum tilsamans, men eft­ ir lánunum og rakstri­num. Bjørn á Heygum sigur, at eftir hansara tykki er tað heilt týðiligt, at tað, tosað verður um at nýtslugjøldini skulu brúkast til, er av­mark­ að til at rinda lánini aftur. – Viðmerkingarnar vísa, at politiska ætlanin var, at bummgjaldið skuldi bara brúkast til at fíggja lánini. Kortini ásannar Bjørn á Heygum, at tað, sum stend­ ur í sjálvari lógini, er eitt sindur í mótstríð við hetta, – Sjálv lógin er óheppið orðað, ásannar hann Skjótt og væl Bjørn á Heygum heldur, at tað ber til at togast aftur og fram um, hvussu lógin skal tulkast. Men málið kann loysast skjótt og væl við at leggja eitt uppskot fyri Løgtingið, har tað verður skorið út í papp, hvussu lógin skal tulk­ast. – Tað ber væl til at broyta lógina, soleiðis, at hon er í samsvari við við­ merk­ingarnar og ætlanina hjá Føroya Løg­tingi, og so er trupulleikin úti av verðini, sigur Bjørn á Heygum. LEGGUR TRÝST Á - Eg ætli mær at koyra ígjøgnum Vágatunnilin sum vant, men eg ætli mær bara ikki at rinda fyri tað, sigur Marjus Dam. Og hann mælir øllum vágafólki til at gera tað sama fyri at leggja trýst á myndugleikarnar Kemur tað til skarpskeringar, eri eg til reiðar at fara í rættin Tað er lætt at loysa ósemjuna um bummgjaldið - og tað kann gerast bæði skjótt EINGIN IVI Tað er eingin ivi um, hvat politikarar hava ætlað, men lógin sigur nakað annað, sigur Bjørn á Heygum, løgfrøðingur