hósdagur 7. apríl 2016síða 10

FRÍGGJADAGUR 8. APRÍL 2016 SOSIALURIN 40 10 TEMA Føroysk filmsvinna Men í dagsins temasíðunum sleppa vit at kaga inn í tann heimin, sum kanska er 10-20 ár aftanfyri onnur Norður­ lond – men sum orsaka av stríðið og brennandi eldhuga frá fáum lyklapersónum er komin so langt sum hann er. Films­vinnan er til við­gerðar í dag, og júst hendan vend­ ingin um okkara seina upp­ trekk er orsøk til, at Birgir Thor Muller sær spennandi tíðir fyri sær. Í temasíðunum hesa­ferð samanber hann støðuna í Føroyum í dag við, hvussu íslendski films­heim­ urin hevði tað fyri árum síðani. Í dag vinnur íslendska sam­felagið stórar upphæddir uppá filmsvinnu – bæði tí tey hava ment sínar førleikar innan øll framleiðslulið inn­an filmsframleiðslu og tí, at tey hava marknaðarført Ísland sum eitt filmsland. Handfara vit spírandi føroysku filmsvinnuna rætt nú, ja so er møguleiki fyri, at Føroyar gerast eins væl út­ viklaðar á films­vinnu­økinum um nøkur ár, sum Ísland er í dag. Men fyri tað skal bera til, so mugu føroyskir myndug­ leikar frá tí hugsunarhátti, at stuðul til filmsvinnu er mentanar­stuðul. Tað er tað ikki, heldur ein av ídnastu eld­sálunum innan hesa vinnu – Jan Berg Jørgensen. Hann sigur í temasíðunum í dag, at samfelagið má standa saman, tá ið umræður at menna films­vinnuna, og ein háttur er, at KVF fer undir at bjóða meira av sjónvarps­ fram­leiðsluni út, so vit kunnu fáa fleiri fólk við neyð­ugu førleikunum innan films­vinnu. Eisini á Móðurmáls­ degnum 31. Mars varð kjak­ast um filmsvinnu, um enn í øðrum líki. Í tema­síðunum kanst tú lesa um hug­leið­ ingar­nar frá films­fólki og mál­enthusiastum um tað, sum í dag framvegis tykist ónatúrligt – føroyskt mál í films­saman­hangi. Einaferð var tað óvanligt at hoyra sangir við orð­unum »eg elski teg«. Í dag er tað púra vanligt, og vit hava eitt frálíkt tón­ leika­mál. Tað fer eisini at bera til við filmsvinnuni, tá vit hava vant okkum við filmar á føroyskum, held­ ur millum annað ein mál­ áhugað­ur í temasíðunum hesa­ferð. Hvussu er og ikki, so er at vóna, at vit ikki einans venja okkum við føroyskt mál í films­høpi, men at vit eisini øll taka lógvatak til at menna hesa vinnu, sum nakrar fáa eld­sálir hava hildið á lívið og ment til tað, sum tað er í dag. Tað verður mangan sagt, at í Føroyum eru vit eini 10-20 ár aftanfyri okkara grannalond. Tað er ein av smá-niðurgerandi vendingunum, sum vit mangan nýta um okkum sjálvi, tá ið okkurt ikki er akkurát so sum aðrastaðni Barbara Holm Redaktørur á Vikuskiftis Sosialinum Spírandi og spennandi filmsvinna DANJAL AV RANA F yrsti føroyskt framleiddi filmurin var Atlantic Rhapsody hjá Katrini Ottars­dóttir, sum hevði frum­framførslu í 1989. 10 ár seinni, í 1999, hevði Bye Bye Blue Bird, eisini eftir Katrin Ottarsdóttir, frum­fram­førslu. Tað var ikki fyrr enn miðskeiðis í 00’unum, at ferð tóktist av álvara at koma á før­ oyska filmslist. Nú verða fleiri føroyskir filmar, gaman í eru tað stuttfilmar, framleiddir hvørt ár. Til Geytan í 2014 komu 16 upp­skot inn og í 2015 vóru 21 filmar til­ nevndir Ársins Geyti. Heiðrikur av Heygum, sum fekk Ársins Geyta í 2014 og sum er partur av hesum nýggja ættarliðnum av før­oyskum filmsframleiðarum, hev­ur áður sagt, at Klippfisk eigur stóran part av æruni fyri at ein før­ oysk filmsvinna er um at fóta sær. Filmsútgerð gerst alsamt bílig­ ari og tískil eru fleiri og fleiri ung, sum spæla sær við upptøkutól og framleiða styttri filmsbrot. Flestu teirra einans til heimabrúk ella skemt saman við vinunum, men mill­um teirra finnast tey, sum síggja eina lívsleið í hesum. Agurk var byrjanin Fyri 10 árum síðani tóku Jákup Veyhe og Jan Berg Jørgensen stig til at gagnnýta hetta tilfeingi, gjøgn­um sjónvarpssendingarnar Agurk, sum var á skíggjanum í 2005, 2006 og 2007. Umframt hetta skip­aðu teir fyri norðurlendskum films­skúla summarið 2006 og 2009. Hetta var byrjanin til Klippfisk. – Her vóru spírarnir lagdir hjá fleiri av teimum, sum enn í dag framleiða filmar, og fleiri av teim­ um, sum luttóku á summar­skúl­ unum, fóru seinni undir víðari lest­ur innan filmsvinnuna, sigur Jan Berg Jørgensen. Tó at hann gleðist um økta virk­ semi innan føroyska films­fram­ leiðslu, so er hann greiður um, at langt er á mál, áðrenn talan er um eina veruliga filmsvinnu í Føroy­ um. Jan Berg Jørgensen sigur, at um talan skal vera um eina veru­ liga filmsvinnu í Føroyum, má hon hava trý bein at standa á. Fyrst hevur hon hevur tørv á ein­ um væl virkandi og væl fíggjað­um Filmsgrunni. Harnæst má vinnan hava møguleikan at før­leika­menn­ ast, millum annað við at sam­starva við útlendskar films­fram­leiðarar, og síðst, men ikki minst, heldur hann, at Kringvarp Føroya skal út­veita framleiðslu av flestu av Skal føroysk filmsframleiðsla gerast ein filmsvinna, er neyðugt at betra enn meiri um førleikarnar hjá føroyskum filmsfólki. Kringvarpið skal útluta ein størri part av sjónvarpsframleiðsluni, sigur Jan Berg Jørgensen Jan Berg Jørgensen Um Kringvarpið útlutaði størri part av fram­ leiðsluni, vildi tað økt um kapping­ina, økt um førleikarnar og tí eisini økt um dygdina á og útboðið av fram­ leiddu vøruni« Á GÁTTINI TIL NAKAÐ STØRRI Jan Berg Jørgensen PRIVATMYND