hósdagur 7. apríl 2016síða 11

FRÍGGJADAGUR 8. APRÍL 2016 SOSIALURIN 40 11 sín­um sendingum til privatar fram­leiðarar. Almenni føroyski films­grunn­ urin varð settur á stovn í 2014, og tá vóru 700.000 krónur í grunn­ inum. Tann upphæddin varð økt til 900.000 í 2015 og nú hevur lands­ stýris­kvinnan í mentamálum sagt, at 1,5 milliónir krónur skulu setast í Films­grunnin. – Hetta eru smáar økingar, men kortini eitt gott stig á leiðini. Málið er tó, at grunnurin skal upp á 5 milliónir krónur. 1,5 milliónir krón­ur er ikki meiri enn nokk til at fíggja tríggjar stuttfilmar og tað er ov lítið, um vit skulu menna før­ oyska filmsframleiðslu, sigur Jan Berg Jørgensen. Hann sigur, at ferð eftir ferð vísir tað seg, at tá søkt verður um fígging úr útlendskum grunnum, er eitt ávíst krav til fígging úr heim­ land­inum ella til eginpening. Her er tað, at ein almennur filmsgrunnur kann gera munin. – Tað er serliga fyrstu tíðina, at tað er torført at fáa fígging. Tí síggja vit, at fleiri av okkara dugnaligu films­fólkum hava annað starv við síðunar av, men tað seinkar sum vera man nógv um arbeiði, sigur Jan Berg Jørgensen. Vónin er tí, at stuð­ulin úr Filmsgrunninum skal kunna útloysa aðrar pengar. Útlendingar skulu leggja lag á Tað er eingin loyna, at Ísland í stóran mun er fyrimyndin. Sein­ astu árini er filmsvinnan í Íslandi veruliga blóma, og ís­lendskir filmar hava vunnið fleiri virðislønir á altjóða films­festivalum. Jan Berg Jørgensen greiðir frá, at íslendska filmsvinnan byrjaði eisini við, at filmsfólk fingu eina lítla fígging heimanífrá, sum síðani skapti øktan áhuga uttanlands. Út­lendskir filmsframleiðarar komu til Íslands at gera upptøkur. Íslend­arar lærdu av sínum meiri royndu útlendsku gestum og so­ leiðis førleikamentist íslendska films­vinnan. Við árunum varð ein full­fíggjað veitingarlinja skapt, við bæði fólki og útgerð. Í síðsta enda hevur hetta eisini verið ís­ lendsku ferðavinnuni at gagni, tá stórfilmar sum Batman ella kend­ar sjónvarpsrøðir sum Game of Thrones gera sínar upptøkur í Íslandi. – Vit merkja eisini ein slíkan útlendskan áhuga fyri Føroyum. Vit standa á gáttini til nakað størri, men umstøðurnar eru ikki til tað enn, sigur Jan Berg Jørgensen og sipar millum annað til tað at fáa út­lendskar filmsframleiðarar til Føroya at gera upptøkur. Klippfisk hevur tí, eftir áheit­ an frá Vinnumálaráðnum, ar­beitt við einum uppskoti til, hvussu út­lendskar fyritøkur kunnu lokk­ ast hendan vegin. Talan er mill­um annað, eftir ís­lendsk­um leisti, at gera eina aftur­beringar­skipan, har ein avísur partur av teim­um út­reiðslum, sum ein út­lendsk fyri­ tøka nýtir í Føroyum í sam­bandi við upptøkur, verður teim­um aftur­borin. – Vit kunnu knýta ávís krøv at eini slíkari skipan, so sum at før­oy­ingar skulu vera knýttir at fram­leiðsluni í Føroyum. Hetta er uttan iva besti hátturin at menna føroysku førleikarnar innan films­ vinnuna, sigur Jan Berg Jørgensen. Við at arbeiða tætt saman við pro­ fessio­nellum fram­leiðarum vilja føroyingar eisini mennast og at enda vera førir fyri at standa á egn­ um beinum, eins og gongdin hevur verið aðrastaðni. Jan Berg Jørgensen vísir á, at allar kanningar vísa, at stuðul til films­vinnuna, verður vunnin aftur upp til fýra, fimm ferðir, gjøgnum økta virksemi í avleiddum vinnum. – Tað eru so nógv arbeiðspláss knýtt at eini filmsframleiðslu. Kemur eitt størri filmsstudio til Føroya og skal gera upptøkur, kunnu vit vænta hundraðtals út­ lendingar í Føroyum í fleiri mán­ aðir, sum vil vera eitt gott íkast hjá føroysku gistingarvinnuni. Har­um­framt er tørvurin á timbur­ meist­arum, elektrikarum og øðr­um handverkarum stórur, um films­ sett skulu byggjast. Tørvur er eisini á kamerafólkum og ljósfólkum, sum sleppa at arbeiða saman við royndum og dugnaligum útlend­ ing­um og vónandi taka við læru frá teim­um, sigur Jan Berg Jørgensen. Er talan um føroyska framleiðslu er eis­ini tørvur á sjónleikarum, fram­leiðarum, tónleikarum og øðrum, vísir hann á. Kringvarpið skuldi keypt sendingar Triðja beinið er at menna heima­ marknaðin hjá føroyskum films­ fólkum. Sum er hava føroysk films­ fólk einans ein pall til sítt tilfar, Kringvarp Føroya. Trupulleikin er, at Kringvarpið framleiðir allar sendingar sínar sjálvt. Tískil mugu films­fólkini taka til takkar við lýs­ ingum og sjónbandaløgum. – Lýsingarnar eru ein týdn­ ingar­mikil partur av føroysku filmsvinnuni og tí mugu vit ikki missa tann møguleikan. Føroyska filmsvinnan hevur tørv á øðrum beinum at standa á enn einans films­grunninum. Kortini er neyð­ ugt, at føroysk filmsfólk sleppa at gera meiri og annað enn bara lýs­ ingar, sigur Jan Berg Jørgensen. – Kringvarpið átti at keypt sendingar uttanifrá, frá øðrum føroyskum framleiðarum, heldur enn at framleiða alt sjálvt. Sum nú er, leigar Kringvarpið fólk inn í sítt vaktarskema at ar­beiða sum kamerafólk, heldur enn at keypa lidnu vøruna frá øðrum fram­leiðarum, sigur Jan Berg Jørgensen. Hann sigur, at umber­ ingin hjá Kringvarpinum fyri ikki at útveita meiri, er at KVF hevur besta førleikan. – Sjálvandi hava tey tað, tá eingin annar sleppur at royna seg. Um Kringvarp Føroya útlutaði ein størri part av framleiðsluni til onnur, vildi tað økt um kappingina, økt um førleikarnar og tí eisini økt um dygdina á og útboðið av fram­ leiddu vøruni. Gamaní vildi tað minka um starvsfólkahópin hjá Kring­varpinum, men tey kundu fingið arbeiði hjá privatu fram­leið­ arunum, sigur hann. – Tað átti tí verið eitt krav, at Kringvarpið skal, og ikki kann, sum lógin sigur nú, útluta ein størri part av síni sjónvarpsframleiðslu til onnur, sigur Jan Berg Jørgensen. Alt í alt heldur Jan Berg Jørgensen, at fortreytirnar fyri eini føroyskari filmsvinnu heilt víst eru til staðar. – Vit hava søgurnar, vit hava støðini og náttúruna, sum onnur leita eftir. Sum nú er, hava vit eitt spírandi umhvørvi, men enn kunnu vil ikki veruliga tosa um eina vinnu. Tó so, spakuliga byrja pengar at koma inn í føroyska films­framleiðslu, sum er eitt stórt fram­stig, sigur Jan Berg Jørgensen. DANJAL@SOSIALURIN.FO Temasíðurnar hesa ferð snúgva seg um føroyskan film. Hvussu flyta vit okkum frá filmsframleiðslu til filmsvinnu, hvønn leiklut hevur tað almenna og hvat rørir seg innan føroyska filmsheimin í dag. »Vit hava søgurnar, vit hava støðini og náttúruna, sum onnur leita eftir. Sum nú er, hava vit eitt spírandi umhvørvi, men kunnu ikki veruliga tosa um eina vinnu« Filmshúsið skal skapa framhaldið »Við verandi umstøðum er sprott­ in ein framleiðsluhugur, ið ger, at vit hava fingið eitt føroyskt films­umhvørvi, sum er á tremur við royndum, dugnaligum og skap­andi fólki, ið dagliga gera stutt­filmar, dokumentarfilmar, sjón­banda­løg, lýsingar og sjónar­ varps­framleiðslur. Fleiri eru sum nema og hava nomið sær út­búgv­ ing og royndir uttanlands. Og føroysk filmsfólk eru nú før fyri og til reiðar at skapa filmssøgu – føroyska filmssøgu. Tilfeingið er har, men kortini eru karmarnir ikki mentir nóg nógv til, at filmur kann fóta sær sum ein verulig vinna.« Soleiðis stendur at lesa í álit­inum, sum Klippfisk hevur handað Vinnumálaráðnum um eitt føroyskt filmshús. Filmshúsið skal lyfta før­oysk­ an film frá tí, hann er í dag til eina veruliga vinnu. – Vit mugu hava ein veruligan films­politikk, vit mugu vita, hvat tað er, vit vilja. Politiski viljin til før­oyska filmsvinnu er til staðar, men umstøðurnar mugu betrast, sigur Jan Berg Jørgensen. Har er Filmshúsið ein týdn­ ingar­mikil liður. Filmshúsið skal stuðla films­ undirvísing, films­framleiðslu, út­ breiðslu og kunning um før­oysk­ an film uttanlands, umframt at Film­húsið fær ábyrgdina fyri, at før­oyskir filmar verða tøkir hjá før­oy­ingum. Filmshúsið verður eitt savn­ ingarstað fyri føroyska films­um­ hvørvið, ið altíð kann leita sær ráð og vegleiðing, koma í sam­ band við útlendskar leik­stjórar og framleiðslufeløg, og skipa fyri undir­vísing av ymsum slagi, til­ tøk­unum og tílíkum. Filmshúsið skal eisini vera portrið inneftir hjá útlendsk­ um framleiðarum, ið vilja hava samband við føroysku films­vinn­ una, millum annað í samband við upp­tøkur í Føroyum. – Klippfisk skal menna ungu talentini, síðani skal Filmshúsið taka tey víðari, hjálpa teimum við fígging og marknaðarføring og fáa filmar teirra út um land­ oddarnar, út á altjóða films­ festival­ar og kappingar, sigur Jan Berg Jørgensen. – Tað er týdningarmikið, at stuð­ulin frá Filmsgrunninum ikki einans verður veittur til film­ar, sum bara eru til før­oyska lokalmarknaðinum. Vit mugu fáa føroyskan film út um land­ odd­ar­nar, so teir kunnu skapa upp­merksemi bæði fyri før­oysk­ ari filmslist og Føroyum sum heild, sigur Jan Berg Jørgensen. DANJAL@SOSIALURIN.FO M.a. kenda filmsrøðin »Game of Thrones« ger sínar upptøkur í Íslandi