hósdagur 7. apríl 2016síða 24

FRÍGGJADAGUR 8. APRÍL 2016 SOSIALURIN 40 24 SAMFELAG Panamaskjølini JOURNALISTAR AVDÚKA STØRSTU GØLU NAKRANTÍÐ Journalistiska handverkið er í toppformi, nú yvir 100 miðlahús kring knøttin saman hava kunngjørt tað, sum nú verður rópt Panamaskjølini. Og enn hava vit bert sæð toppin av ísfjallinum BARBARA HOLM P anamaskjølini verða al­ menn í mai mánaði. Tað sigur John Hansen, sum er journalistur hjá danska Politiken, og sum hevur arbeitt við Panama­málinum seinastu mán­ aðir­nar. Í dag fær hann ikki sagt nakað um, hvørt føroyingar ella føroyskar fyri­tøkur eru uppíblandaðar í Panama­málinum, men sum skilst verður møguligt hjá føroyingum og øllum øðrum heimsborgarum, at fáa innlit í øll Panamaskjølini um ein góðan mánað ella so. Tilfarið í Panamamálinum er so mikið umfatandi, at neyðugt er at leita í databasanum, um innlit skal fáast. Í dag er bara ein brøkpartur av tilfarinum alment. – Journalistarnir, sum arbeiða við hesum málinum, hava bundið seg til, at halda øllum tilfari aftur fyri­bils. Men seinni verður tað al­ ment tilgongiligt hjá øllum, sigur John Hansen, journalistur. Eftirspælið verður øgiligt Tað, sum byrjaði sum ein telefon­ samrøða millum ein dul­nevnd­ an varskógvara og ein týsk­an journa­list hevur nú leitt til fleiri stjórnarkreppur, mót­mælis­gong­ ur, kanningar og kreppu­støður hjá fyritøkum og per­són­um kring knøttin. Alt frá kong­um til fótbólts­ spælarum eru blandað uppí gøluna tey kalla Panama­skjølini. Panamaskjølini hava avdúkað, hvussu umfatandi skattaskjól eru farin fram ígjøgnum fleiri ára­ tíggju, og hvussu nógv av heims­ ins kendastu andlitinum og fyri­ tøkum hava gjørt sær dælt av møgu­leikanum. Í Íslandi hevur hetta elvt til eina størri kreppu, tí íslendski forsetin Sigmund David Gunnlaugsson er ein teirra, sum miðlarnir avdúkaðu sum gagnnýtara av hesum skatta­ friskjólinum í Panama. Túsundtals íslendarar hava ver­ ið savnaðir til mótmælisgongur síð­ani skjølini vórðu kunngjørdu, og tey krevja, at forsætisráðharrin legg­ur frá sær orsaka av gøluni. Í Danmark eru eisini gølur at hóma. Sambært donskum miðl­ um hava Nordea og JyskeBank ráð­givið sínum kundum í hesum møgu­leik­anum í Panama, og har­ við eggja til, at nýta hendan møgu­ leikan til at sleppa undan at rinda skatt í heimlandinum. Fótbóltsspælarar sum Lionel Messi, filmsstjørnur sum Jackie Chan, fleiri fyrrverandi og nú­ver­ andi stjórnarleiðarar og fólkavald kring knøttin eru nevnd í hesum sambandinum, og enn eru bert ein brotpartur av skjølunum komin fram. Falskar fyritøkur í Panama Málið snýr seg um skjøl frá ein­ ari stórari sakførarafyritøku í Panama, við navninum Mossack Fonseca. Talan er um áleið 11.5 millión­ir skjøl frá fyritøkuni, sum vísur, hvussu fyritøkan ráð­gevur fólki og fyritøkum í, hvussu tey kunnu sleppa undan at rinda skatt. Skattaskjólini verða gjøgnum­ førd soleiðis, at Mossack Fonseca stovn­ar fyritøkur fyri fólk, og so­ leiðis fjalir veruliga eigara­skapin, og harvið eru milliardir fjaldar í loyniligum fyritøkum, sum sostatt ikki verða skattaðar í heim­land­ inum hjá veruligu ánarunum. Fleiri viðmerkjarar føra fram, at hetta er eitt sermál á tann hátt, at talan er um eina avdúking sum prógvar, at tað er á teimum bonaðu gólv­unum, at hesi skattaskjólini verða umrødd og gagnnýtt. Sam­ stundis hevur kritikkur verið av hand­faringini av málinum, tí skjøl­ini eru ikki almenn, men bert ein útvaldur skari av journalistur sleppa framat at eftirkanna og al­ manna­kunngera skjølini. Sostatt er óvist, hvat liggur og bíðar eftir at sleppa fram í ljósið. Óansæð hvussu víkur og vendur, so er eing­ in ivi um, at Panamaskjølini fara at fylla nógv í alheimsmiðlum kom­ andi tíðina. BARBARA@SOSIALURIN.FO »Journalistarnir, sum arbeiða við hesum málinum, hava bundið seg til, at halda øllum tilfari aftur fyri­ bils. Men seinni verður tað al­ ment til­gongi­ligt hjá øllum« John Hansen, journalistur Yvir 100 miðlahús kring knøttin hava kunngjørt tað, sum nú verður rópt Panamaskjølini MYND: BBC.COM