mánadagur 7. mars 2016síða 13

13 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 7. mars 2016 · Nr. 28 BÚSKAPARRÁÐIÐ AT RUM eftir at hava meiri mál­ rættaðar útbúgv­ingar móti teimum økjum, har arbeiði er at fáa. Um vit hyggja at navigatørútbúgvingini ella lærara- ella sjúkrarøktarfr øðingaútbúgvingini, so er samsvarið millum tey, sum eru undir útbúgving og tey sum fara frá ikki heilt av leið. Hinvegin er talið á samfelagsfrøðingum alt ov stórt í mun til tey størv, sum eru til teir, sigur Sverri Hansen. Hin loysnin er at skapa manglandi størvini. Hetta má tó fyrst og fremst gerast innan privata geiran, tí tað almenna skal jú helst ikki gera ov stórar íløgur kom­andi árini. Fíggjarliga haldførið ikki betrað Sum áður, vísir Bú­skapar­ ráðið aftur hesa ferð á, at skatta­grundarlagið kann víðk­ast, so at almennu inn­tøkurnar kunnu økj­ast fyri at betra um fíggj­ar­ liga haldførið í før­oyska búskapinum. Bú­skapar­ráð­ ið skrivar, at sum gongdin hevur verið sein­astu árini, átti tað at givið eitt grundarlag fyri, at hallið á fíggjarlógini varð burtur áðrenn í 2016. ítøkiliga nevnir ráðið, at seinastu árini eru inntøkurnar í sam­felagnum vaksnar nógv, men al­mennu inn­ tøk­u­r­nar eru ikki vaks­nar samsvarandi. Part­ur av orsøkini er, at kapital­inn­ tøkur eru laga­liga skatt­ aðar í mun til per­són­inn­ tøkur. Ein annar partur er, at inntøkan hjá nógvum før­oyingum ikki verður skatt­að í Føroyum. – Politikkararnir mugu sjálvir taka støðu til, í hvønn mun man vil taka frá teimum sterkastu herð­ un­um. Sjálv­andi er eis­ini neyðugt at taka atlit til kappingarføri hjá før­oysk­ um fyritøkum, men sann­ leikin er, at um gongdin skal vendast, so má tað kosta onkrum okk­urt. Smartar loysnir, ið ikki kosta nakað fyri nakran, finnast ikki, sigur Sverri Hansen, og vísir á, at Kristina Háfoss hevur lovað, at ein gjøllari gjøgnumgond av allari før­ oysku skattaskipanini er á veg. Nevndin, ið skal gera hetta arbeiðið, er tó ikki sett enn. Fíggjarliga haldførið er ikki betrað nakað, men Sverri Hansen missir tó ikki mótið av tí orsøk. – Fíggjarligt haldføri er eitt stórt evni, sum má fáa tíð at sodna. Vit løgdu tað fram fyrstu ferð á vári í fjør og eg haldi, at valstríðið og prátið millum fólki vísir, at hetta er nakað, sum fólk eru farin at hugsa um. Støðan í Føroyum er ikki broytt, men einki land hevur megn­að at vent gongdini eftir einum ári. Tó skal sig­ ast, at tey til­tøk, sum eru sett í verk í Før­oyum, gera ongan mun hvat fíggjarliga haldførinum viðvíkur, sig­ ur Sverri Han­sen. danjal@sosialurin.fo Miðallønin hjá einum, sum arbeiðir í Føroyum, er 26.000. Lønarspennið er frá 16.000 til 77.000 krónur um mánaðin. Miðallønin hjá einum føroyingi, sum arbeiðir uttanlands, er 41.000. Úr Várfrágreiðingini Útbúgvingarstøðið í Føroyum er á hædd við útbúgv­ingar­støðið í hinum norðanlondunum. Viðvíkjandi grundskúla-útbúgving sum hægstu útbúgving liggja vit á nøkulunda sama støði sum Danmark. Tá tað snýr seg um miðnáms- og yrkisútbúgvingar liggja vit á miðalstøði. Viðvíkjandi hægri útbúgvingum liggja Føroyar væl fyri; her liggja bara Finnland og Noregi eitt vet hægri enn Føroyar. Úr Várfrágreiðingini Úrslitini frá manntali í 2011 vísa m.a. at prosentparturin av føroyskum kvinnum við parttíðararbeiði er nógv størri í Føroyum enn í flestøllum øðrum londum. Manntal vísti eisini at parttíðararbeiði er meira vanligt í Føroyum hjá monnum enn í nógvum øðrum londum. Mynd II 3 vísir lutfallið av ávíkavist monnum og kvinnum millum 18 og 66 ár í 100-tkr.-inntøkubólkum upp til 1 mió. kr. um árið. Í teimum lágu inntøkubólkunum er tað lutfalsliga fleiri kvinnur enn menn. Tá inntøkan kemur upp um 400 tkr. minkar prosentparturin av kvinnum stórliga. Mynd II 4 vísir, hvussu nógv fólk eru í teimum ymsu 100-tkr.-inntøkubólkunum (inntøkan er fyri 2014). Fólkaríkasti inntøkubólkurin er bólkurin við inntøku millum 200 og 300 tkr. um árið (6237 fólk). 3.833 føroyingar hava eina ársløn á yvir hálva millión. Av teimum eru einans 467, tað er 12 prosent, kvinnur. Ella við øðrum orðum, tað eru næstan líka nógvir menn, sum forvinna yvir eina millón, sum kvinnur, ið forvinna yvir eina hálva.