hósdagur 10. mars 2016síða 31

FRÍGGJADAGUR 11. MARS 2016 SOSIALURIN 30 31 TÓNLEIKUR M iðlarnir hava verið til politiska viðgerð í Løgting­ inum. Uppskotið frá landsstýriskvinnuni við mentamálum um miðlastuðul var viðgjørt, men tað vísti seg skjótt, at tann spurningurin er politiskur. Andstøðan gjørdi nokk so skjótt greitt, at hetta vilja tey ikki ganga við til. Ja, jògvan á Lakjuni, Fólkaflokkurin, helt, at tað var líka skilagott, at politisku flokkarnir heldur fingu pengarnar og sjálvir góvu politisk bløð út. Fleiri tingfólk víst seg serliga klók um framtíðina hjá prentaðu bløðujnum og onkur segði, at tey helst eru burtur í Bretlandi longu í 2019 Eitt annað sum funnist var at frá tinginum var manningin í miðlastuðulsnevndini. Har eru ov nógv fólk, sum hava skil fyri miðlum, hildu tey. Millum annað segði Bárður kass Nielsen, sum verður løntur av portal.fo, at eftir hansara meting, so verða tað bert talgildir miðlar í framtíðini. So hóast góðar intentiónir frá landsstýriskvinnuni, so er Løgtingið als ikki sinnað at lata privatu fjølmiðlunum stuðul. Stuðul, sum grundleggjandi stuuðlar undir fólkaræði. Nei, ahr er ongin áhugi frá okkara høga tingið. Hitt miðlamálið er ein endurskoðan av kringvarpslógini. Útvarp og Sjónvarp vóru løgd saman í 2004 av táverandi landsstýrismanni við mentamálum, Jógvani á Lakjuni. Tað er hann, sum nú lógin er 10 ára gamal, heldur at hon skal endurskoðast. Jú, gamaní – nú merkja tey avleiðignarnar av samanlegg- ingini og einari tíðindaredaksjón. Stóru sjónvarpssendignarnar um tollmálið og fiski­ vinnuna, vístu greitt, hvussu dominerandi kringvarp Føroya kann vera, tá ið útvarp og sjónvarp verða stýrar av einari redaksjón og einum tíðindaleiðara. Kringvarpið er so sterkt í føroyska miðlalandslagnum, at tá ið útvarp og sónvarp velja at koyra ein vinkul uppá eitt mál, so er torført at vinna ljóð fyri øðrum sjónarmiðjum. Tí má tað vera eitt krav, at tvær tíðindaredaktiónir við hvør sínum eliðar aftur fara at verka. Og tað eigur at vera so, at summi av fólkunum arbeiða við sjónvarpi – onnur við útvarpi. Tað eru tvey ymisk handverk. Men størsti trupuleikin er kvalandi styrkin hjá Kring­ varpinum, tá ið ein tíðindaredaktión velir ein vinkul og ikki letur onnur sjónarmið sleppa framat. Tað skerjir fjølbroytnið her í landinum og í veruleikanum er tað í tráð við mátan, Putin fegin vil skipa pressuna í Russlandi. Undirtónin hjá politisku skipanini, tá ið málini vóru til viðgerðar í gjár, bóru ikki sørt á sama borðið hjá fleiri. Miðlarnir ein hóttan móti okkara samfelag Uppskotið hjá landsstýriskvinnuni fær ikki fulla undirtøku – onkur mælti til, at pengarnir heldur fara til politisku flokkarnar ÁRNI GREGERSEN T að var ongin semja millum politisku flokk­ arnar um, at stuðul skal latast til privatu miðl­ arnar. Framsøgukvinnurnar fyri Javnaðarflokkin, Kristianna W. Poulsen, og fyri Tjóðveldi, Óluva Klett­skarð, søgdu, at tær fóru at viðgera spurningin í størsta álvara og tær søgdu í framsøgurøðunum, at tær fara at geva uppskotinum góða viðgerð. Framsøgumaður Fólkafloksins, Jógvan á Lakjuni, hevði eina heilt aðra áskoðan. Hann fanst at landsstýris­ kvinnuni við mentamálum fyri bert at leggja uppskotið fram uttan frammanundan at hava tosað við allar flokkar í tinginum. Hann vísti á, at í okkara granna_ londum verða breiðar semjur gjørd­ar um miðlar, men tað hava vit ikki dugað nóg væl. Jógvan á Lakjuni segði, at sum hetta málið fyriliggur, so fer hann ikki at taka undir við tí. Hann helt, at tað er líka frægt, at politisku flokkarnir fáa stuðulin og so teir hvør sær kunnu útgeva eitt politiskt blað. Hann legði eisini miðlarnar undir at vera knýttir at ávísum flokk­um og at óheftni ikki er nóg gott. Jónleif Johannesne, Javnaðar­ flokkurin, vísti á, at tildømis fer Norðlýsið at fáa stuðul eftir hes­ um uppskotinum – ikki tí tað er politiskt, men tí tað dekkar eitt ávíst øki í landinum. Doyggja bløðini Kaj Leo Holm Johannesen, Sam­ bandsflokkurin, segði, at vandi er fyri at bløðini gevast at koma út um fá ár. Hann nevndi ein bretskan vís­ indamann, sum hevur sagt, at ongi bløð koma út í Bretlandi í 2019 og eitt ár seinni í Noreg. – Vit eiga at ansa eftir, tá ið vit lata rakstrarstuðul frá tí almenna til vinnufyritøkur, segði hann. Hann segði eisini, at tað er ilt at siga, hvør fær stuðulin, sum verður latin. Verður tað flutn­ ingsfyritøkurnar, sum fara avstað við stuðlinum – ella kemur hann á ­rætt stað. Framsøgumaðurin fyri Sam­ bandsflokkin segði seg ikki taka undir við uppskotinum, tí tað hevur við sær, at útberingarstuðulin fer til tvey ella trý bløð, meðan nýggju miðlarnir ikki fáa nakað. Kaj Leo Holm Johannesen helt heldur ikki tað er gott, at lands­ stýriskvinnan skal seta allar reglur. Hann helt, at her eigur arms­ longdarprinsippið at brúkast, so tað heldur eru embætisfólk, sum gera hesar reglurnar. Kristianna W. Poulsen, Javn­ aðar­flokkurin, vildi hava at vita, um tíðin nú ikki er komin til at royna at veita ein stuðul til miðl­ arnar. Hanna Jensen, Framsókn, segði um stuðul til førleikamenning, at hon ikki er bangin fyri, at hetta fer av sporinum. – Endamálið er tryggja ein fjøltáttað miðlalandslag og tí taki eg undir við, segði hon. – Vit mugu eisini viðurkenna, at vit hava eina ábyrgd fyri, at vit framhaldandi hava miðlar við redaktiónum, sum orka at lyfta journalistisku uppgávurnar, segði hon. IKKI SEMJA UM STUÐUL TIL MIÐLAR longur krevja pening inn fyri kringvarpsgjald, men fær pening, sum Taks krevur inn. Gjaldið er eisini umlagt, so Kringvarpið fær slakar 60 milljónir krónur inn frá hyggjarum og lurtarum. Afturfyri er tað gjørt soleiðis, at almenni fjølmiðilin ikki longur tekur part av reklamakrónunum á lýsingarmarknaðinum. Útberingarstuðul Í nógv ár hevur eisini verið tosað um útberingarstuðul til prentaðu bløðini. Í uppskotinum verður skotið upp, at tíðindabløð, sum koma út minst einaferð um vikuna, fáa út­ beringarstuðul. Nevnt verður eisini, at her er talan um bløð, sum ikki hava MVG skyldu. Í lógaruppskotinum stendur eisini at: »Landsstýrismaðurin ásetir í kunn­gerð nærri reglur og treytir fyri, nær og hvussu útberingar­ stuðul kann verða latin.« Men uppskotið ger eisini, at stuðul verður latin til førleika­ menning á journalistiska økinum. Stuðul til førleikamenning verð­ur latin tíðindamiðlum, ein_ staklingum, bólkum, feløgum o.ø. til tess at styrkja journalistisku og málsligu førleikarnar hjá hesum. Miðlastuðulsnevnd Ein miðlastuðulsnevn skal taka støðu til, hvør fær stuðul og eftir hvørjum reglum hetta skal gerast. Hendan nevndin fær heimild at taka endaligar avgerðir eftir teimum reglum, sum landsstýris­ kvinnan annars ásetir. Í nevndini skulu sita tvey fólk, sum umboða Føroysk Miðlafólk, eitt umboð frá Blaðútgevarafelagnum, eitt umboð fyri Netmiðlar og so fær Fróðskaparsetur Føroya for­ mannin. Klumma Árni Gregersen journalistur Kaj Leo Holm Johannesen, Sambandsflokkurin