mánadagur 14. mars 2016síða 15

15 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 14. mars 2016 · Nr. 31 Hendan samgongan hev­ ur sett ein bólk av serkønum at koma við uppskoti til, hvussu fiskivinnan kann skipast, so hon verður eftir politisku ætlaninum hjá sam­gonguni. Málið brennur ikki und­ir samgonguni enn, tí lands­ stýr­is­maðurin við fiski­ vinnu­málum hevur givið bólk­inum, sum er settur at gera arbeiðið, til 1. august at koma við einum uppskoti. Bólkurin hevur Johnny í Grótinum, stjóra á Lands­ sjúkra­húsinum, sum for­ mann. Umframt sjálvan arbeiðs­ bólkin, so eru tvreir fylgi­ bólkar. Ein fyri vinnuna og ein politiskur fylgibólkur. Á júst hesum økinum er friður til 1.august, men í sein- astu viku kom eitt upprit frá fyrisitingini í Løgtinginum til eitt annað uppskot um broytingar í fiskivinnuni. Hetta uppritið var skriv­ að eftir umbøn frá vinnu­ nevndini í sam­bandi við upp­skotið frá lands­stýris­ manninum við fiski­vinnu­ málum, Høgna Hoydal. Uppskotið var lagt fram undan jólum og hevur til endmáls at selja ein part av fiskirættinum á upp­boðs­ sølu. Hetta skuldi gerast sum ein roynd. Við lógaruppskotinum fær landsstýrismaðurin heim-ild til í 2016 at selja 10.000 tons av makrel-kvot­ uni, 5.000 tons av kvotuni av norð­havssild, 25.000 tons av kvotuni av svartkjafti og 3.000 tons av kvotuni av botn­fiski í Barentshavinum á uppboðssølu. Hetta uppskotið hevur ligið í vinnunevndini síðani tað fekk 1. viðgerð. Tað serliga við vinnu­ nevnd­ini er, at hóast sam- gongan hevur Bjarna Hamm- er, Javnaðarflokkurin, sum formann, so hevur sam­gong­ an sum er í Løgtinginum, minnilutan í vinnunevndini. Hetta kemst av, at tá ið nevndirnar vóru valdar, tá var ein avtala millum Nýtt Sjálvstýri og samgonguna gjørd um at standa saman um nevndarbýti. Hendan avtalan gjørdi, at Nýtt Sjálvstýri fekk ein lim í vinnunevndina og hetta hevði við sær, at samgongan ikki hevur meirlutan har. Andstøðan í tingsalinum, sum altso hevur meirluta í vinnunevndini, hevur tí sitið tungt á málinum og forða fyri, at tað ikki kemur aftur í Løgtingið. Tey vildu fyrst hava eitt upprit frá umsitingini í ting­inum fyri at tryggja, at um lógaruppskotið verð­ ur samtykt, at so al­mennu Føroyar ikki fáa endur­gjalds­ kav frá reiðarum, sum møgu­ liga missa part av teirra rætt­ ind­um. Onki endaligt svar Eftir meira enn tveir mán­ aðir, so kom umsitingin í tinginum við einum svari til vinnunevndina. Svarið er 18 síður langt, men endaliga niðurstøðan er, at tað er torført at svara uppá um reiðarar fara at vinna eitt møguligt endur­ gjaldskrav móti almennu Før­oyum. Niðurstøðan sigur kortini, at tað er meira sannlíkt, at missa tey reiðarí, sum hava kvotur í Barentshavinum par­tar av kvotunum, so kunnu tey møguliga vinna eitt endurgjaldskrav. Grundgevingin er, at tey sum fiska í Barentshavinum og hava gjørt tað í mong eru so fá og at tey reiðaríini øll árini hava havt eginkvotur. Tá ið tað snýr seg um upp­sjóvarfisk, so er støðan øðr­vísi, tí har eru skip kom- in afturat gjøgnum árini, utt­an at hini hava lagt end­ ur­gjaldskrav – og í flestu førum hevur verið talan um felagskvotur. Við øðrum orðum, gevur uppritið ikki nakað endaligt svar. Heldur fram Hóast uppritið nú er al­ment kent, so ætlar landsstýris­ mað­urin við fiskivinnu­mál­ um ikki at taka uppskotið aftur. Høgni Hoydal hevur al- ment sagt, at hann tekur ikki uppskotið aftur, tí tað er onki, sum bendir á, at tað fer at kosta landskassanum endurgjald. Hann sigur eisini, at verð­ ur eitt sakarmál reist, so er hann tilreiðar at fara í rættin at verja uppskotið. Uppskotið er rættulgia víttfevnandi og hevur til enda­máls at lata onnur enn tey, sum nú hava kvoturnar, fáa møguleika at keypa sær rættindi til part av kvot­ unum. Rætturin at veiða kvot­ urnar verður seldur at fiska við ávísum fiskifari. Tað verður soleiðis ikki gjørligt at flyta rættin at veiða á annað fiskifar við at flyta veiðiloyvið. Skotið verður upp, at tær kvotur, sum verða keypt­ar á uppboðssølu, vera egin­ kvotur, men at hesar egin­ kvotur tó ikki kunnu av­ hend­ast øðrum at fiska. Tann, sum bjóðar uppá kvotur á uppboðssølu, má fiska keyptu kvoturnar við egnum fiskifari, sum hevur veiðiloyvi, og bert við tí fiski­ farinum, sum kvoturnar eru keyptar til. Nú verður so bíðað eftir at vinnunevndin skrivar álit og leggur tað fyri tingið. Vinnunevndin hevur fingið málið útsett, so leingi hon hevur bíðað eftir uppritinum frá umsitingini. Umframt at andstøðan er hart ímóti uppskotinum, so er eisini ivi um, um onkrir av samgongutinglimunum eru serliga fegnir um at taka undir við uppskotinum. So eisini her er ein polit­ isku snáðvingarsteinur. Pensjón og heilsuverk Tvey onnur stórpolitisk mál eru afturat á dagsskránni. Landsstýriskvinnan við al­manna­málum, hevur ein bólk, sum ar­beiðir við pen­ sjóns­málinum, og lands­ stýris­kvinnan við heilsu­ málum hevur ein annar bólk, sum arbeiðir við ein­ari menningarætlan fyri heilsu­ verki. Hetta eru stórmál, sum røkka langt fram í tíðina. Bæði hava stóra ávirkan á vælferðina í Føroyum. Pensjónsmálið snýr seg um búskaparliga haldførið uppá longri sikt – eini 20 ár fram, meðan heilsuverkið verður mett sum ein av grund­arsteinunum undir væl­ferðarsamfelagnum. Í báðum førum skulu stórar avgerðir takast, sum bæði andstøða og samgonga helst mugu taka undir við, tí hetta eru avgerðir, sum røkka nógv longur enn bert hetta valskeiðið. Politiska handverkið hjá samgonguleiðarunum verð­ur av álvara roynt, og tá ið hendan tingsetan fer at halla, tá vita vit munandi meira um, hvussu sterk sam­ gongan er – og um hon fer at halda valskeiðið út. Fyrsta ítøkiliga av­bjóð­ing­ in er, tá ið málini um hjúna­ bandslógina kom aftur í Løgtingið. POLITIKKUR Høgni Hoydal, landsstýrismaður er tilreiðar at fara í rættin Sonja Jógvansdóttir er ein av teimum, sum hevurlagt uppskot fram uma t broyta hjúnabandslógina. Hon er eisini parlamentariskur stuðul undir samgonguni Akselv V. Johannesen, løgmaður, sigur, at hesaferð hava tey roynt at arbeitt meira yvirskipað við fíggjarkarmunum Eyðgun Samuelsen heuvr ein stóran pensjónsbólk sitandi Sirið Stenberg hevur ein bólk, sum skal menna heilsuverki