leygardagur 28. august 2004síða 5

8 Nr. 163 - 28. august 2004 Nr. 163 - 28. august 2004 9 Grønlendska ferða- lagið, sum í farnu viku kunnaði seg um føroysk viður- skifti, fekk hópin av hugskot og góð- an íblástur á ferð- ini, skrivar Vinnu- húsið á heimasíðu síni VITJAN www.industry.fo - Vit kunnu læra nógv av føroyskum loysnum. Hetta var niðurstøðan hjá flestu av grøn- lendsku gestunum, sigur Ole Rud, stjóri í Grøn- lendska Arbeiðsgevara- felagnum. Teir hildu at partar av føroysku umsitingini eru minni og effektivari enn í Grønlandi. Til dømis var nógv spurt um føroysku skattaskip- anina og einføldu loysn- irnar hon byggir á. Út- búgvingarverki og høga føroyska útbúgvingar- støði var nógv umrøtt. Føroyska Arbeiðsloysis- iskipanin vakti eisini áhuga. Á vinnuliga økinum hildu teir at Føroyar var komið fitt ávegis seinnu árini, og somuleiðis tá tað kemur til infra- struktur. Í kjakinum millum gestirnar og føroysku luttakararnar var stað- fest, at vit hava somu trupulleikar á ávísum økjum, t.d. stóra al- menna ognarlutin í vinnulívinum og í at fáa eina effektiva kapping á einum lítlum marknaði. Tað var Arbeiðsgev- arafelagið í Grønlandi sum skipaði fyri vitj- anini í farnu viku og 40 vinnulívsfólk, politikar- ar og embætisfólk lut- tóku. Endamáli við ferðini var at kunna seg um før- oyar, hvussu vit hava skipað samfelagið, um- siting og vinnuviður- skiftir. Vinnuhúsið hevði lagt dagarnar í Føroyum til rættis. Talan var bæði um fyrilestrar, tjak og virkisvitjanir. Væl nøgdir grønlend- ingar Á Toftum verður í hesum døgum gjørt nógv burtur úr, at 100 ár eru síðani tóna- skaldið og kórleiðarin Hans Jacob Højgaard sáli varð borin í heim í bygdini TÍÐINDASKRIV Nú leygarkvøldið 28. august kl. 20 verður ein almenn kvøldseta, har tóna- skaldið og kórleiðarin verð- ur lýstur á ein lættan hátt. M.a. fara næstrafólk hjá Højgaard og fólk, ið hava sungið hjá honum, at greiða frá og nógvur felagssangur verður eisini á skránni. Lítið man vera at ivast í, at við nógvum kórsangarum í høllini verður trivið í onkr- an fleirræddaðan kórsang. Hans J. Højgaard var lærari í heimbygdini frá 1929 til 1953 og hesi árini var ein stórur partur av fólkinum í bygdini við í barna-, gentu- og vaksna- mannakóri hjá honum, har hann slapp at royna nógv av teimum nýggju løgunum hann hevði gjørt. Í 1953 fór Højgaard til Havnar at vera lærari, men hann hevði øll árini til hann andaðist í 1992 nógv samband við heimbygdina og tók upp LP-plátur við Toftakór- unum. Ymisk onnur tiltøk eru á Toftum í sambandi við 100 ára haldið. Næstseinasta sunnudag høvdu Kórið í Fríðrikskirkjuni og Havnar- kórið heiðurskonsert. Leygarkvøldið 4. septemb- er kl. 20 fer Ólavur Hátún at halda fyrilestur um tóna- skaldið av Toftum í kjall- aranum í Fríðrikskirkjuni og sama dag letur ein fram- sýning upp um tónaskaldið, kórleiðaran og læraran Hans Jacob Højgaard. Sjálvan 100 ára dagin 11. september verður sangløta í Fríðrikskirkjuni kl. 18, har Kirkjukórið, eitt veterankór og eitt barnakór við Mikael Johan Heinesen sum leið- ara fara at syngja. Sama dag kemur ein fløga út við løgum hjá Hans Jacob Høj- gaard. Blandað kór, barna- kór og gentukór av Toftum syngja og tónaskaldið sjálvt stjónar fleiri av sangunum á fløguni. Flestu av upptøk- unum hava ikki verið givn- ar út áður. Nú er ein mánaður liðin, síðani Televarpið byrj- aði at spæla føroyskan tónleik á Rás1, og einki er at ivast í, at fólk eru sera væl nøgd um hesa tænastuna. Laila Hentze, stjóri á Televarpinum, sigur, at tey hava fingið nógvan respons frá fólki, sum eru fegin um hesa tænastuna, og sjálv er hon eisini fegin um, at Televarpið hevur valt hetta modellið. - Vit hava jú sera nógvan og góðan før- oyskan tónleik, og sam- stundis er talan alla tíðina um stóra varia- tión. Á ein hátt undir- strikar hetta kanska eis- ini, at talan hjá okkum er um eina føroyska loysn, sigur hon. Eisini verður víst, at teir pengar, sum Tele- varpið rindar í KODA- gjaldi, á hendan hátt í størst møguligan mun koma føroyskum tón- leiki til góðar. Umframt tónleikin, inniheldur Rás1 í løtuni tíðindi frá Sosialinum, hús á sølulistanum hjá Sp/f Inni, veðurtíðindi frá Landsverki og valuta frá Føroya Banka. At enda sigur stjórin, at tey framhaldandi miðja eftir at menna innihaldsliga partin av Rás1, og er ætlanin, at talan í framtíðini mill- um annað eisini verður um føroyskt framleitt sjónvarpstilfar umframt sjónvarpslýsingar. -jm Føroyskt er væl umtókt Heiðra tónaskaldið Højgaard Kvinnupolitiska seminarið, sum varð hildið á Hotel Føroy- um í vikuni, førdi við sær eina ítøkiliga nið- urstøðu við tí enda- máli at betra um javnstøðuna millum kynini JAVNSTØÐA Hans Kárason Mikkelsen hans@sosialurin.fo Niðurstøðan hjá kvinn- unum er í fimm pørtum: Fýra tilmæli og ein stað- festing. Í fyrstu atløgu verður mælt til at skipa fyri einum javnstøðudegi í vest- urnorði. Kvinnupolitiska semi- narið mælir eisini politisku flokkunum til at orða ein javnstøðupolitikk, sum skal standa í stevnuskránni hjá flokkunum. Harumframt varð tilmælt at tillaga arbeiðsumstøð- urnar í teimum vestur- norðisku parlamentunum við serligum atliti til fam- iljulívið. Í fjórða lagi staðfestir kvinnupolitiska seminarið, at kvinnur er líka væl egn- aðar at luttaka í politikki og at taka politiskar støður, eisini sum ministarar. Í sama viðfangi verður mælt til, at londini gangnýta alt teirra tilfeingi, soleiðis at helvtin av tí politiska potentialinum ikki fer til spillis. Endiliga verður mælt til, at ein kanning verður gjørd um samfelagið, og hvussu hetta sær upp á kvinnuliga luttakan í politikki. Danska fyritøkan Telsome ætlar at bjóða føroyingum bíligari telefonsamband gjøgnum sokallað IP-tele- foni. Fyritøkan sigur í tíðindaskrivi, at ein tele- fonsamrøða til eitt nú USA kostar 25 oyru um min- uttin. Hjá Føroya Tele er hesin kostnaðurin 4,10 oyru um minuttin. At ringja til Danmarkar kemur at kosta 10 oyru um minuttin, og minuttprísurin til hini norðanlondini verð- ur um 25 oyru. -Vit hava valt at leggja út við IP-telefoni í Føroyum, tí vit halda, at tað er eitt neyðugt tiltak á føroyska marknaðinum, sum er merktur av einkarsølu. Og ikki minst tí vit sjálvsagt duga at síggja, at føroy- ingar kunnu spara nógvan pening við at verða kundi hjá Telsome. Ikki minst tí Telsome-kundar kunnu tosa fyri null krónur sínamillum - sjálvt um tað er uttan- landa, sigur stjórin i Telsome, Tim Chawes. Meri fæst at vita við at ringja +45 4690 4000. -hkm Kostar onki at ringja Javnstøðudagur skal fyriskipast Benny Wilkinson er dirigentur, og ou- verturan til Egmont, klaverkonsert nr. 1 og 5. symfoni, Lagnusymfoniin, eru á skránni, tá Føroya Symfoniork- estur fer at spæla Beethoven í norður- landahúsinum tann 31. oktober SYMFONIKONSERT tíðindaskriv Egmont-ouverturan er inspirerað av dramatiska sjónleikinum hjá Wolf- gang Goethe um frælsis- stríð Niðurlendinga móti sponsku kúganini, sum tyranniski hertogin av Alba stendur fyri. Frælsi og frælsiskravið vóru nøkur av teimum viður- skiftum, sum hugtóku Beethoven. Tónleikurin er eyðkendur av hesum stríði, og verða tey lýst í teimum motivum, sum Beethoven nýtir í verkinum. Klaverkonsert nr. 1 í c-dur Hóast henda konsertin hevur nr. 1, so er hon komponerað seinni enn konsert nr. 2. Men av tí at hon var tann fyrra at verða útgivin, so hevur hon fingið fyrra talið. Verkið stavar frá 1797, og er Beethoven tá 27 ára gamal og merkist í hesum verki nakað ungdommi- ligt og frískligt, einki av tí stórbæra og máttmikla, sum kennist í hansara seinnu verkum. Men verkið er hugtakandi og avbjóðandi bæði fyri solist og orkestur. Solistur til klaverkonsertina er Jo- hannes Andreasen. Symfoni nr. 5 í c-moll "Lagnusymfoniin" Hetta er helst kendasta og mest spælda symfoniin í heiminum. Orsøkin er uttan iva tað, sum Beet- hoven hevur sagt um tær fyrstu taktirnar í hesum verki "So klopft das Schicksal an die Tür!" ("soleiðis bankar lagnan á hurðina") og hevur hetta úttalilsi fingið tankarnar hjá áhoyrarum at reika. Verkið verður tí vanliga fatað sum ein lýsing av stríðið menniskjans móti síni lagnu. Fortreytirnar fyri hesi hugsan er eydnu- leysa lagna Beethovens, tann vaksandi deyvleikin, sum fór at gera alt meira um seg, meðan hann var í holt við hetta verkið. Tað ber til at meta teir fýra satsirnar sum byrj- andi við eini vreiði sum linkar í tí róliga og meira bjartskygda øðrum satsi, í triðja ivi og svartskygni til fagnaðarrómin í fjórða satsi. Sunnudagin, 5. september kl. 16.00, verður føroysk gudstænasta í donsku kirkjuni í London. Umframt at kirkju- gongd er eín náttúrligur partur av tilveruni hjá nógvum føroyingum, so er hetta eisini eitt frálíkt høvi hjá »nýggjum« føroyingum í London at koma í samband við aðrar føroyingar. Sagt verður, at tað ikki eru stórvegis trupulleikar at koma til Kirkjuna, sum liggur á St Katharine’s Prcinct við Regents Park. Undirgrundsstøðir eru nærhendis, og skjótt er at ganga frá støðunum, Camden Town, Gr. Porlt- land Street og Regents Park. Eftir gudstænastuna ber eisini til at keypa sær ein døgurðabita, og er kostnaðurin fyri hetta £ 5,50. -jm Føroysk gudstænasta í London Symfoniork- estrið spælir Beethoven Einligu mammurnar ongan góðan Landsstýrismaðurin í almannamálum, Hans Pauli Strøm, kann ikki lova einlig- um mammum betri kor í bræði. Hann sigur kortini vilja virka fyri, at bústað- artrygging og so- nevndi barnakekkur- in verður settur í verk EINLIGAR MAMMUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Betri kor hjá børnum og barnafamiljum. Bíligari mjólk og skúlamat. Tað treyt ikki við góðum val- lyftum til føroysku familj- urnar í valskrá Javnaðar- floksins undan løgtings- valinum í ár. Í vikuni kunngjørdi Sosi- alurin eina kanning av støð- uni hjá einligum mammum í Havn, og talan er um alt annað enn eina sólskins- søgu. Einligu mammurnar vóru so illa sperdar, at tær høvdu ongan pening til at rinda sjónvarp- og útvarpsgjald. Fleiri teirra vóru noyddar at útseta rokningar fyri at hava pening til føðingar- dagar og konfirmasjónir. Einligu mammurnar kendu seg í fleiri førum noyddar at yvirdraga kontuna hvønn mánað, tí tær fingu ikki endarnar at røkka saman. Síðan februar mánað hevur Javnaðarflokkurin umsitið almannaøkið, og vit hava tí spurt landsstýrismannin, Hans Paula Strøm, um hvørji átøk, hann ætlar at gera fyri einligu mammun- um í Føroyum. Skipanir vanta Landsstýrismaðurin í almannamálum dylir ikki fyri, at fremsta orsøkin til, at føroysku mammurnar hava tað torførari enn ein- ligu mammurnar í okkara grannalondum er, at før- oyska almannaverkið ikki kann bjóða somu endur- gjaldsskipanir sum eitt nú danska almannaverkið. Hans Pauli Strøm vísir á, at føroyska forsorgarveit- ingin stendur fult í mát við veitingarnar í øðrum Norð- anlondum, men trupul- leikin hjá einligu mamm- unum eru høgu út- reiðslurnar. – Ein høvuðstrupulleiki er eisini, at vit løtuni ikki hava nakrar sonevndar end- urgjaldsskipanir, sum øll okkara grannalond hava. Her hugsi eg um bústað- artrygging (boligsikring, blðm), familjuveitingar (barnakekk, blðm) og systkinafrádrátt, sigur landsstýrismaðurin í almannamálum. Hann greiðir frá, at bú- staðartryggingin er ein frálík skipan, men hon er nyttuleys í Føroyum í løtuni. – Í løtuni er bústaðar- marknaðurin í Føroyum fullkomiliga óskipaður. Vit arbeiða í løtuni bæði við at útvega fleiri bústaðar- møguleikar og nýggjari skattalóg fyri útleigan, sum skal linka trýstið á bústað- armarknaðinum. Áðrenn hetta arbeiðið er liðugt, ber ikki til at seta eina bústað- artrygging í verk, tí so endar allur peningurin í lummunum á útleigaranum, og tað er ikki júst enda- málið, sigur Hans Pauli Strøm. Í aðru røð Tað er einki dulsmál, at skipanir sum bústaðar- trygging, familjuveitingar og systkinafrádráttur eru kostnaðarmiklar, og tí er væl hugsandi, at fleiri pengar skulu setast av á fíggjarlógini, um slíkar skipanir skulu setast í verk. Hesum er landsstýrismað- urin fullgreiðir yvir. – Fíggjarorkan er ikki í løtuni til at seta hesar skipanir í verk, og tí eri eg noyddur at raðfesta eldra- økið, sinnisveik, minnis- veik fremst, og so mugu nýggju skipanirnar koma í aðru røð. Kortini má eg sláa fast, at tað er ein greiður langtíðarmálsetn- ingur hjá mær at seta bú- staðartrygging og familju- veiting í verk, men í løtuni er also ikki fíggjarorka til skipanirnar, vísir Hans Pauli Strøm á. Hans Pauli Strøm kann ikki lova einligu mammunum betri kor, tí í løtuni er ikki fíggjarorka til tað Mynd: Jens Kristian Vang Teir tríggir f.v: Fróði Jacobsen, Jóhann Lutzen og Rókur J. Jakobsen hava kannað støðuna hjá einligum mammum í Havn Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 9 8