hósdagur 5. mai 2016síða 12

FRÍGGJADAGUR 6. MAI 2016 SOSIALURIN 52 12 TEMA Vakmyndatól Meðan summi bert ynskja frælsi at ganga saman í hjúnar­lag við sínum maka, eru tey onnur, sum berj­ast fyri frælsinum at liva og virka í modernaða samfelag­ num uttan neyðturviliga at virka á internetinum. Hug­takið frælsi er vítt og ódefiner­bart og kortini av alstórum týdningi fyri hvønn ein­stakan og fyri hvørt sam­ felag. Tí er spurningurin um vakmyndatól ein praktiskur, juridiskur, rættar­ligur og frælsis­við­kom­andi spurningur. Sein­astu mongu árini hevur alsamt størri fokus verið á tí persón­liga frælsinum kontra tann trygg­ leikan, sum vakmynda­eftirlit gevur. Nei, myndugleikarnir í USA kunnu ikki sleppa at halda loyniligt eftirlit við borgar­unum, eru vit helst øll samd um. Hinvegin hava vit einki ímóti, at videoupptøkur verða nýttar, tá ið lógarbrot skulu avdúkast. Men hvussu hevði tú havt tað, um tínar relativt privatu løtur í almennum rúmi vórðu avmyndaðar? Hevði tað gjørt mun, um tað var ein tannáringur við einari snildfon ella løg­reglan, sum gjørdi tað? Um tú vart álopin í býnum og video­upptøkur­ nar loystu gátuna, hevði tú helst verið fegin. Um tú hin­vegin varð avmyndaður í einari ósekari men privatari løtu, hevði tú kanska havt tað øðrvísi. Tí er prinsipielli spurning­ urin áhugaverdur. Hvat hevur størri týdning – trygg­ leikin ella persónliga frælsið? Og víðari – hvussu nógv av okkara frælsi vilja vit upp­ geva í navni trygg­leikans? Í londum kring okkum hava vit til dømis sæð hvassar pennar halda fram við at skriva, hóast yvir­ gangs­hóttanir móti skrivi­ fræls­inum. Vit hava eis­ini sæð tey, sum eru brotnað undir trýstinum og hava latið seg kúgað fyri tryggleikans skyld. Báðar støður eins skilj­ andi. Tað eru fleiri vakmyndatól í Føroyum. Men framvegis er ikki loyvt at nýta tey óav­ mark­að í okkara sam­felag, hóast summi eru for­sprák­ arar fyri tí. Í londunum kring okkum vísa kanningar, at vak­myndaeftirlitl í almenna rúminum ikki hevur minkað um kriminalitet, hóast tað hevur givið betri møguleika fyri at uppklára fleiri lógar­ brot. Prísurin vit rinda fyri hendan tryggleikan er okk­ara frælsi at ferðast í al­menna rúminum uttan at verða avmyndað. Hvat hevði tú valt? Les meira um vak­mynda­ tól í Føroyum, hvat ymiskir føroyingar halda og hvussu royndirnar eru aðrastaðni, í temasíðunum í dag. Hvussu nógv frælsi vilt tú geva frá tær og hví? Ein spurning óendaliga stórur og torførur at svara Barbara Holm Redaktørur á Vikuskiftis Sosialinum Frælsi ella tryggleiki? SIGURJÓN EINARSON Í september mánaði í fjør var ein ung kvinna síðst í 20- unum út fyri eini neyð­tøku­ roynd aftanfyri Sjónleikara­ húsið í Havn. Unga kvinnan megn­aði tó at berja mannin av sær, ið slapp sær til rýmingar. Vak­ mynda­tól í býnum hjálptu tó løg­ regluni við at eyðmerkja mann­in, sum bleiv handtikin og varð­halds­ fongslaður. Maðurin skal fyri rættin 18. mei, eftir at hava sitið varð­haldsfongslaður í yvir sjey mán­aðir. Í Føroyum verður ikki kjakast nógv um vakmyndatól, men sam­ bært Dátueftirlitinum, veks­ur talið av vakmyndatólum støð­ugt. Í 2007 varð ein kunngerð um frá­boðanar­ skyldu um vakmynda­tól sett í gildi. Sambært nýggju regl­unum í kunngerðini, skulu øll vak­mynda­ tól fráboðast Dátu­eftir­litinum. Sein­astu tølini eru frá 2012, og tá vóru tilsamans 943 vakmyndatól frá­boðað. Dátueftirlitið veit eisini at siga, at tey fáa alt fleiri fyrispurningar um, at meira vakmyndatól verða sett upp á ymiskum almennum støð­um. Javnan hevur verið frammi, at Tórshavnar Kommuna og løg­ reglan í Havn hava havt ynski um at fáa møguleikan at seta vak­mynda­ tól upp í útsettum støðum í Havn, sum eitt nú í klubbagarðinum, í Steinatúni o.l. støðum. Í desember mánaði í fjør fekk kommunan eisini loyvi at seta upp Talið av vakmyndatólum í Føroyum tykist at økjast, men enn mangla vit hagtøl fyri, um tey veruliga økja um trygdina VAKMYNDA- TÓL SKAPA EIN FALSKAN TRYGGLEIKA Hendir nakað revsivert, hevur løgreglan heimild at síggja upp­ tøkur­nar á stað­ num og har­við uppklára møgu­ lig lógar­brot« Heðin Mortensen