mikudagur 1. september 2004síða 6

10 Nr. 165 - 1. september 2004 Nr. 165 - 1. september 2004 11 Í tíðindaskrivi í gjár varð upplýst, at nevnd fyri vælferðargranskingarætlan undir Norðurlanda- ráðnum skipar fyri ráðstevnu í Føroyum um gransking innan sosial-, heilsu- og arbeiðs- marknaðarviðurskifti í útnorðri. Í tí sambandi verður almennur pallborðsfundur í Klingruni í Norðurlandahúsinum fríggjadagin 3. september kl. 13. Við pallborðið verða norðurlendskir og føroyskir granskarar, umboð fyri vælferðar- granskingarætlanina undir Norðurlandaráðnum og føroyskir politikarar. Ráðstevnan er partur av einari fimm ára vælferðargranskingarætlan, sum Norðurlandaráðið setti í verk í ár 2000. Á ráðstevnuni, sum er fyri innbodnum, luttaka granskarar, sum granska í sosial-, heilsu- og ar- beiðsmarknaðarviðurskiftum og onnur við serligum tilknýti til hetta øki. Endamálið við ráðstevnuni í Føroyum er at eggja til gransking í sosialum og heilsuligum viðurskiftum í útnorði við tí fyri eyga at skapa vitan um, hvussu samfeløgini eru skipað, at gera samanberingar møguligar og harvið skapa eitt haldgott støði í orðaskiftinum um væl- ferðarskipanir og vælferðarpolitikk. Tað er alkunnugt, at hugsjónin um norður- lendska vælferðarsamfelagið hevur ført til, at Norðurlond eru millum tey lond í heiminum, har fólk hava tað best, um samanborið verður við onnur lond kring heimin. Hetta merkir als ikki, at øll hava tað gott, og at tað ikki er neyð- ugt við støðugum ábótum og dagføringum. Tað er eisini greitt fyri teimum flestu, at norður- lendski vælferðarmyndilin er undir trýsti frá høgravendum politiskum flokkum. Hartil kemur, at sosialdemokratisku flokkarnir eru farnir at endurskoða sína støðu til vælkenda norðurlendska vælferðarmyndilin. Vælferðar- samfelagið er snøgt sagt vorið ov dýrt, sam- stundis sum tey, sum skulu gjalda fyri væl- ferðina gerast alt færri og færri. Her er sostatt eitt øki, har stórur tørvur er á vitan, og hesa vitan fáa vit bert frá gransking. Vælferðar- gransking er tí eitt sera týdningarmikið og viðkomandi granskingarevni. DAGSINS MEINING Sosialurin Týdningarmikil gransking VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Hans Kárason Mikkelsen hans@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Ruskpláss á Glyvursnesi Jógvan Arge býráðslimur Tórshavnar Kommuna hevur brúkt tíggjutals milli- ónir til spronging og út- grevstur á Glyvursnesi. Grót í túsundtonsatali er flutt haðani til havnarbygg- ing í Havn seinastu 20 ár- ini. Burtur úr er komið eitt alstórt slættað lendi, sum svarar til fleiri traðir í stødd. Víst er eitt ávíst beni í lendinum, men inni í brot- inum eru nógvir møgu- leikar, sum byggjast kann á. Skala bara nevna, at vit hava havt ilt við at finna eitt stað, har tú kanst hava ítróttavøll til frælsan ítrótt. Vit hava í áravís leitað eftir lendi til eina koyribreyt ella hálkubreyt uttan at koma mál. Tílíkt átti at verið um- hugsað á Glyvursnesi sam- an við øðrum meiri spenn- andi møguleikum, tí bara hugflogið setir mørk. Á Vaglinum røkkur hugflogið ikki longur enn til at brúka hetta dýrkeypta stað til ruskpláss. Tekniska fyrisitingin hevur áhaldandi — óivað eftir ordrum - mælt heilsu- og umhvørvisnevndini til at gera nýtt tyrvingarpláss á Glyvursnesi og fylla hend- an Føroya størsta og dýr- asta útgrevstur upp aftur við tí, sum ikki kann má brennast á Hjalla. Heilsu- og umhvørvis- nevndin helt eitt sindur ímóti og bað í fyrsta umfari um alternativ uppskot. Men úrslitið var tað sama. Mælt varð til at gera tyrvingar- pláss í grótbrotinum á Glyvursnesi, og meirilutin í nevndini tók undir. Kvinnurnar í nevndini eru kortini ikki so sann- førdar sum menninir. Beata L. Samuelsen mælir frá ætlanini og tað sama ger Hildur Eyðunsdóttir við einum kravi um, at málið kemur fyri býráðið. Tað er ikki neyðugt at dylja, at tær eru ikki einsa- mallar um at ivast í ætlan- unum. Kirkjubøar Kommuna leggur saman við Tórs- havnar Kommunu 1. janu- ar. Fáur mundi rokna við, at fyrsta stigið í hesum sam- arbeiði skuldi verða stovn- an av ruskplássi í tí hugna- liga haganum hjá kirkju- bømonnum, sum argjafólk og havnarfólk alt meir eru farin at brúka sum rekreativt øki. Málið kemur til viðgerð- ar á býráðsfundi hósdagin. Líkt er til, at hann endar við eini princippsamtykt um at leggja grótbrotið á Glyv- ursnesi av til ruskpláss. Tað er bæði synd og skomm fyri nýtsluna av Glyvursnesi í framtíðini og ikki minst fyri tey, sum skula tola alla burtur- koyrsluna út á Glyvursnes so at siga ígjøgnum túnið hjá sær í áratíggjur fram í tíðina. Sjónvarpsins sjakalar stigmatisera smádrong Virgar T. Dalsgaard Sjónvarp okkara er ikki longur bara ein farca - tað er landsins størsta skomm! Tað er eftirhondini valla nakað mál, sum fyri sjón- varparar er ov privat ella ov smátt til at brúka í síni undirlutakenslu fyri dønum og síni perverteraðu dæm- onisering av Danmark. Alvarsom samfelagsmál, sosum landsskaðiligt virk- semi og maktmisbrúk hjá fleiri tjóðveldispolitikar- um, ignorera varpingar- menn fulkomuliga, men kommunal mikromál sum næstan bara hoyra tí ab- soluttu privatsfæruni til, og sum tað hevði klætt elek- tróniskum tíðindastovnum at lopið heilt um - ja, tey verða forfylgd, toygd og skeiklað til ónossliga og ókenniliga keipumynd av veruleikanum! Í skjótt eitt hálvt ár hava Sjónvarp Føroya og serliga harra Grækaris Magnussen válkað sær í vanlagnuni hjá einum ólukkuligum før- oyskum smádrongi av danskari ætt. Einasti veruligi taparin í málinum er drongurin, sum ætlandi er stigmatiseraður í før- oyska samfelagnum fyri lívstíð! Men sensatiónssvongdin hjá einum eirindaleysum mikrofonterroristi gongur framum alt annað, og so má sakligi og juridiski sann- leikin dvína. Tað gevur at bíta, nú ikki bara danir, men eisini socialu myndugleikarnir í Havn hálvavegna verða lagdir undir at vilja nápa smábørn frá væl definer- aðum føroyingum, tí at samvitskufull embætisfólk í Havn hava kent sína vitj- unnartíð, fylgja lógini og respektera foreldrarættind- ini hjá einum donskum einkjumanni! Tað skal tó sigast, at allarflestu hyggj- arar langt síðani hildu sjón- varparar vera farnar út um alt sømuligt mark! Meginhyklarin Grækaris Magnussen Men kortini eydnaðist tað mikrofonjassinum Grækar- issi Magnussen at seta nýtt met í hysteriskum følilsis- porno í síðstu viku við at elta drongin heilt vestur á flogvøllin, so øll tjóðin kundi gráta synkront um, at Framhald á síðu 11 ein smádrongur noyddist niður til biologiska pápa sín í Danmark (sic). Hyggjar- arnir sluppu eisini at síggja stórhyklarin Grækaris fella krokodillutár, meðan barn- ið fór inn í flogfarið, og síðani lýsti miðlasjakalurin við salvilsisfullari piprandi rødd støðuna, sum um har avgjørt var talan um eina hálvkriminella deportatión ella ævigt fortapilsi, - altso tað einfalda sakliga faktum, at drongurin skuldi sleppa niður til pápa sín! Henda antihending verður lýst sum ein døpur og syndarlig griksk tragedia. - Er einki lágmark fyri, hvat ein sonevndur journalistur kann troysta sær? Hvar er sansurin fyri proportiónum hjá hesum ódelikata miðla- manni? Tí hvat er nú reelli sub- stansurin í hesum tragiska máli? Jú, í stuttum tað, at mamma drongin, sum var føroysk, doyði í vetur, og pápin, sum hevur foreldra- rættin, býr í Danmark. Socialu myndugleikarnir í Havn hava tí hildið rættast at senda drongin til Dan- markar, har teir eisini halda, at drongurin, sum hevur sonevnda DAMP- brekið kann fáa meira stimbrandi hjálp og hollari umhvørvi, enn føroyingar kunnu bjóða honum. Kvalificeraði donsk til- boð um slíka professionella serhjálp áttu vit at fegnast um, tí Føroyar kunnu snøgt sagt aldri nakrantíð í nær ella náminda fáa ráð til at finansiera alla serhjálp, psykoteknisk tiltøk og umsorgan fyri einumhvørj- um breki! Skilagóða og juridiskt rætta avgerð em- bætismanna er av fjøl- miðlum projicerað upp til eina nationala katastrofu, har sjálvt omma drongin á ótrúliga kyniskan hátt hev- ur verið brúkt sum amboð! Hví ikki venda málinum við? Er veruliga eingin av hinum fjølmiðlunum, sum hevur tikið málið upp og lýst tað frá einum meira edrúiligum og seriøsum vinkli? Nei, tíanverri - hvørki bløð ella útvarp hava havt tað neyðuga dirvi til at steðga einoygdu øs- ingini hjá sjónvarpinum. Tey eru kanska ikki farin heilt niður í sama vamlis- liga køstin sum Grækaris Magnussen, men tey hava heldur ikki torað ella roynt at sett málið í perspektiv og víst á, hvussu andstyggiliga hykleriskt, sjónvarpið hev- ur verið. Tey kundu t.d. heilt einfalt speglvent mál- inum, so fólk sissaðust aft- ur! Tað er gamalt og væl- roynt snildi í øllum seriøs- um og kritiskum journal- istikki! Hvat høvdu føroyingar sagt ella hildið, um málið var beint øvugt? Lat okkum royna at venda málinum 180 gradir! Vit hugsa okk- um eina danska mammu, sum doyr frá soni sínum í Danmark. Danski drongur- in hevur føroyskan pápa, sum eisini hevur foreldra- myndugleikan. Pápin býr í Føroyum. So hugsa vit okk- um tann hypotetiska og groteska leik, at danskt sjónvarp var so primitivt, at teir fóru at hetza móti Før- oyum, føroyskum máli og tí fiktiva føroyska pápanum. Ja, vit vita øll, at danskt sjónvarp hevði aldri funnið upp á slíkt kensluporno, men um so var, hvat so….? Vit hóma longu hatsku og grátuligu ræðuleikasend- ingarnar hjá kynikaranum Grækarissi um smakk- leysan danskan yvirgang, og vit kunnu illa gera okk- um far um, hvussu fúlur kenslu-køsturin hjá sjón- varpsGrækarissi tá hevði havt verið! Men hetta var tíbetri konjunktivur! Sum ravnur um deyðseyðakrov Tað er royndur lutur, at latir og talentleysir journalistar ofta liva av at skriva um ófrættir, vanlukkur og feigdartilburðir. Sovorðnir »tíðindamenn« tíggja sær næstan sum slevandi rovdjór um rotnan skrokk. Slík skriving tekur lítla tíð og krevur sjáldan dirvi ella dugnaskap. Hon verður ofta kallað gulur journalist- ikkur ella boulevardpressu- meiggjan, og er avgjørt ikki nógv umhildin. Teir sen- satiónsfegnu journalistar, sum prostituera seg og fonglast við slík tíðindi, verða professionelt van- virdir av seriøsum lags- feløgum. Viðhvørt royna boule- vard-journalistarnir seg sum eitt slag av høvundum og geva út sensatiónsbøkur uttan nakað, hvørki fakligt ella litterert virði. Slíkar køstabøkur plaga í út- londum ofta at koma í handlarnar beint fyri jól, so tær verða loftaðar av jóla- gávumeldrinum, har fólk ikki eru so kritisk við krøv- um til innihaldstilfarið. Burtursæð frá teimum vulgeru lættisoppabókun- um hjá Arge-feðgunum hava føroyingar stórt sæð verið spardir fyri hetta óhumska slagi av skriving. Tað rós skulu føroyskir blaðmenn eiga! Men so fingu vit Grækar- is Magnussen - charmer- andi sjakalin í føroyskum journalistikki! Hesin maður beinleiðis válkaði sær í tragedium! Hann hevði púra einki etiskt afturhald - einki privat mál var ov viðkvæmt, einki var ov intimt og einki var ov er- kvisið fyri henda mann at fonglast við. Hann skrivaði t. d. eina stak vánaliga bók um flogvanlukkuna í Miki- nesi í 1970, hóast nógv av teimum, sum við vóru, enn eru á lívi og avgjørt ikki dámdu bókina. Bókin er spinkul í innihaldi¸ hevur ógvisligar, ágangandi myndir og sjáldsama grunna tekst. Men ikki nóg mikið við tað - Grækaris herjaði eisini á eina familju á Oyri, eina familja, sum var plágað av eini heilt privatari konflikt, eini ósemju, sum avgjørt ikki rakti almenningin. Men egocentrikarin Grækaris tevjaði blóð beinanvegin og skrivaði eina fulkomuliga óneyðuga bók um ta ólukkuligu fam- iljuna, har hann heilt vrakar aldargomlu latínsku regl- una, audiatur semper altera pars um altíð at lurta eftir báðum pørtum. Hann letur ein beiskan mann, sum leingi hevur ligið í álvar- somum familjustríðí, spilla annan partin av familjuni út, uttan at hin versiónin verður tikin við. Bókin er eitt makkverk, eitt meist- arastykki í undirlødigheit! Tey avvarandi eru bæði skelkaði, sorgarbundin og ill. Tey hava fleiri ferðir umhugsað at lagt sak fyri ærumeiðing móti hesum ónossliga sjónvarpsskrib- enti. (meira í blaðnum í morgin) Simone J. legði at í djúphavnini sunnu- kvøldið. Tá ið havnin er heilt liðugt verða í hvussu so er fortreyt- irnar fyri vinnulívi í lagi DJÚPHAVN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú nærkast dagurin, tá ið djúphavnin í Vági verður heilt liðug. Kortini er hon nú so mik- ið liðug, at tað ber til hjá skipum at leggja at, tí sjálv atløgubryggjan er liðug. Og tað varð farmaskipið, Simone J. sum fekk heið- urin at vera fyrsta skipið, sum legði at við djúp- havnina. Simona J. kom á Vág sunnukvøldið eftir ymsum broytum og ymsum amboð- um og hon lá í nakrar tímar. Annars er eftir at asfaltera havnalagið og at gera ymiskt annað. Men Jógvan Krosslá, borgarstjóri, sigur, at eftir avtaluni skal havnin vera heilt liðug um mánaðar- skiftið september - oktober og tað verður hon. Nýggja djúphavnin í Vági kostar 18 milliónir. Við nýggju djúphavnini, hevur Vágur fingið rætti- liga nógv av rættiliga- djúpum atløguplássi. Har, sum farmaskipið liggur, eru 86 metrar av atløguplási, har dýpið er 10 metrar. Framvið á á vest- ursíðuni eru einar nakrir og 70 metrar av atløguplássi afturat, har dýpið er ímillum 8 - 10 metrar. Hinvegin er støðan í Vági onki serlig í løtuni. Men borgarstjórin ivast ikki í at tíðirnar fara at skifta. Síðani farið varð undir djúphavnina, havafleiri virki lagt stilt, ella er virksemið munandi mink- að. Og nú djúphavnin er lið- ug, eru í hvussu so er karmarnir fyri fjølbroyttum vinnulívi til staðar. – So fáa vit at síggja, hvat verður burturúr, sigur hann. Fyrsta skipið lagt at við djúphavnina í Vági Simone J. var fyrsta skipið, sum legði at í nýggju djúphavnini í Vági Framhald av síðu 10 C M Y K 11 10