hósdagur 26. mai 2016síða 23

FRÍGGJADAGUR 27. MAI 2016 SOSIALURIN 60 23 Jógvan Arge, varaborgarstjóri Tað er av sonnum ein stórur dagur, nú fjórða brúgvin um Sandá í morgin verður latin upp fyri almennari ferðslu. Brýrnar millum Argir og Havnina hava allar dagar havt stóran týdning. Fyrst og fremst fyri argjafólk og grannar teirra vestanfyri, men eisini fyri havnarfólk, sum hava havt ørindir á Argjum. Brýrnar umboða menningina á Argjum. Niðursetumaðurin Andrass Mortansson setti sær fyri at gera brúgv um Sandá stutt eftir, at hann og hansara húski í 1829 høvdu sett seg niður í húsunum eftir spitalska hospitalið úti í Støðni. Gangast kundi um Sandá eftir løgarsteinum niðri við fossin í Sandágerði, men hetta var eitt svikaligt samband. Hjá Andrassi ráddi um altíð at sleppa um ánna, tí hann skuldi arbeiða víðahvar. Hann helt tað vera ov trupult at verða skjútsaður til Havnar, tá ikki var farandi um ánna. Hann spurdi tí amtmannin Ferdinand Tillisch um stuðul til at gera brúgv um ánna, men hann svaraði tvørt nei. Tí fór Andrass undir brúnna fyri egna rokning so tíðliga sum í 1831. Fyrstur um brúnna Fyrsta brúgvin varð løgd har, sum áin klovnaði um hólmarnar, tí har hevði hon minstu megina.   Við stórum gróti laðaði Andrass upp undir báðar áarbakkarnar og nakað út í ánna. Miðstabbin varð laðaður á hólmarnar báðar, og træbrúgv við rekkverki løgd millum stabbarnar. So mikið sterk var brúgvin, og so væl var arbeiðið frágingið, at vit framvegis í dag kunna skoða verkið hjá Andrassi. Tað tók Andrassi fýra ár at gera hesa brúgv. Tá hon var liðug í 1835, helt amtmaðurin fyri, at nú kundi Andrass taka bummpengar frá øllum teimum, sum um brúnna fóru. »Nei«, svaraði Andrass, »øll skula sleppa eftir brúnni uttan at gjalda mær nakað, men amtmaðurin skal vera tann fyrsti at ganga eftir henni. Tann straff skal hann líða afturfyri, at hann vildi ikki lata mær styrk. Gerið so væl, harri amtmaður!« Áðrenn hann legði á brúnna, lat amtmaðurin Andrassi 10 ríkisdálar. Í ein stein sunnast í brúnni hevði Andrass høgt búmerki sítt AM Arge 1835. Eitt stórt tak var tikið, kanska tað størsta fyri at gera tað liviligt á Argjum. Brúgvin var nú tann trygga farleiðin millum Argir og Havnina í næstan 100 ár. Stóran týdning fyri Argir Jákup í Mattalág og aðrir laðaðu aðru brúnna millum Argir og Havnina seinast í 1920unum. Hon varð sett eitt sindur niðari enn fyrsta brúgvin, og tá tann triðja brúgvin varð stoypt seinast í 1960unum, var hon staðsett um somu leið. Hon fer framvegis at verða brúkt, men sleppur nú undan at leggja rygg til alt trýstið. Argjabrýrnar hava havt stóran týdning fyri argjafólk. Tað hava tey eisin i virt við at varðveita týðandi partar av teimum avløgdu brúnum. Hendan fjórða brúgvin, sum er nógv tann størsta – og dýrasta - fer at gera góðan mun, nú fleiri túsund fólk búgva á Argjum. Hesa brúnna hevur Tórshavnar kommuna bygt fyri skattakrónur frá sínum borgarum. Tað hevur verið ein long tilgongd at fáa brúnna frá hondini. Fyrstu tekningarnar, eg sá, lógu á býráðsborði fyrst í 2000-árunum. Vit tóku eisini avgerð um, hvørja brúgv, vit tá vildu gera, men so fór verkætlanin til góðkenningar, og tá kom sperðil í. Síðani hava mangar forðingar og útsetingar verið á leiðini. Nú er tann fjórða brúgvin um Sandá loksins liðug til mikla gleði fyri tey, sum skula brúka hana í framtíðini. FJÓRÐA ARGJABRÚGVIN UM SANDÁ Eitt kuriosum: Fyrsta kongiliga vitjan á Argjum í 2005. Jógvan Arge, varaborgarstjóri, fylgir Fríðriki, krúnprinsi, og Mary prinsessu, yvir um Sandá eftir elstu Argjabrúnni Leygardagin klokkan 16 verður hátíðarhald við nýggju brúnna um Sandá, sum tá verður tikin í nýtslu VIÐMERKING