hósdagur 2. juni 2016síða 31

FRÍGGJADAGUR 3. JUNI 2016 SOSIALURIN 63 31 Skrivarar, bankaráðgevar og húsa­ meklarar eru nøkur av teimum, sum eru í vanda fyri at verða yvirhálað av tøknini og eftirgjørdum viti. Eftirgjørt vit, eginleikarnir hjá teldum at greina dáta og inn­bygd- ir sensorar í tingum fara í kom­andi tíðum at gera eina røð av ar­beiðs- uppgávum óneyðugar. Skrivari, húsameklari og ítrótt­ ar­dómari eru nøkur av teimum størvunum, sum verða yvirtikin av teldum, heldur Jacob Madsen, leiðslu­ser­frøðingur og stjóri í ráð­ gevarafyritøkuni Entreprenans. Hann heldur, at tað fer at yvir­ raska fleiri, hvussu skjótt tað fer at ganga. Um hann var húsameklari, hevði hann hugsað seg væl um. Tætta samskiftið millum keyp- ara og meklara fer at doyggja út um trý til fimm ár, tí at nýggir pallar og nýggj tøkni vinna støðugt frama. Somu lagnu spáar hann eisini fyri summar arbeiðsuppgávur í bank­ um, supermarknaðum og skriv- stovum. Eftirútbúgving í hásætið Í HK/Privat eru tey greið yvir, at limirnir eru avbjóðaðir, tí hava tey sett sær fyri at leggja dent á eftir­ útbúgving heldur enn at missa mót­ið, fortelur sektorformaðurin, Simon Tøgern. Siðbundnu HK-størvini hava verið fyri kollveltandi broyt­ing­ um, síðan teldan av­loysti skrivi­ maskinuna og rokni­maskinuna. Tí leggur fakfelagið dent á, at limirnir alsamt skulu eftirútbúgva seg. Tað er eisini skrivað í sáttmálan hjá lim­ um fakfelagsins, at tey hava rætt til eftirútbúgving. Meðan teldan kann seta ávísar arbeiðsuppgávur skák og mát, eru tað aðrar, har menniskju langt út í framtíðina fara at vera fremst, spáar Jacob Madsen. Teldur mangla framvegis kogni­ tiv evni og hava ringt við system- hugsan og kritiskari greining. Hóast ein telda lættiliga fer at seta eina diagnosu, megnar hon ikki at kappast við sálarfrøðingarnar, tá tað kemur til samrøðuterapi, ella at kunna yvirtaka innviklaðu til­ gongdina hjá antropologinum at tulka atburðin hjá menniskjum. Somuleiðis fer framvegis at vera tørvur á leiðslu, sigur hann. Dyrka kreativitetin Jacob Madsen metir, at 65% av teim­um børnunum, sum byrja í skúla í dag, fara at hava eitt starv, sum ikki er til í dag. Hetta er mill- um annað orsakað av tøkniligu menn­ingini. Hyggja vit 200 ár aftur, arbeiddu næstan 60% av fólkunum við land­ búnaði, og nú eru tað kanska undir 2 prosent. Hetta merkir tó ikki, at restin er vorðin arbeiðsleys. Fólk hava bara funnið okkurt annað at gera. Jacob Madsen heldur, at meira ljós fer at verða sett á tað kreativa í framtíðini og at ganga nýggjar leiðir innan hetta økið. Tí heldur hann, at tað er tørvur á at broyta útbúgvingarskipanina, so at humaniora og náttúruvísindi ikki vera so markant deild upp, tí í framtíðini verður tørvur á, at fólk duga bæði. Samstundis skulu vit tryggja, at vit ikki kvala kreativitetin hjá børnum í 1. flokki, heldur hann. KELDA: SØNDAGSAVISEN , 26.–27. MAI 2016 SPURNINGAR OG SVAR Hvussu fær mann danskt CPR.nr. og danskt Nem-ID, tá ið mann skal lesa uttanfyri Føroyar?. Lestur í Danmark: Tá mann sum føroyingur flytir til Danmarkar, skal mann fyrst og fremst fara til Borgerservice- skrivstovuna á kommununi, sum mann flytir til, og boða frá flyt­ ingini til kommununa. 1a. Um mann hevur danskt CPR.nr. kann mann fáa Nem-ID beinanvegin, um mann ikki hevur tað. 1b. Um mann ikki hevur danskt Cpr.nr., fær mann tað so skjótt mann boðar frá flyting til eina danska addressu, og síðani kann mann fáa Nem-ID. Tað kann t.d. brúkast til almennar stuðulsskipanir sum t. d. SU, sum mann kann søkja talgilt um gjøgnum »minSU«. Lestur uttanlands: 2. Um mann skal lesa uttanfyri Danmark og hevur danskt CPR. nr. í sínum passi og hevur havt addresssu, sum er skrásett í Folke­registeret í Danmark, kann Nem-ID útflýggjast fyri 200 kr. á donsku sendistovuni í tí landinum mann er. Mann kann eisini fáa Nem-ID undan frá­ ferð úr Føroyum gjøgnum Ríkis- umboðið. Tað kanst tú søkja um á hesum leinkinum: https://service.nemid.nu/ dk-da/bestil_nemid/bestil_ for_udenlandsdanskere/index. html?execution=e2s1 3. Um mann ikki hevur danskt CPR.nr. skal mann fyrst søkja SU-styrelsen um góðkenning av út­búgvingini og uppptøku á út­ búgv­ingini, sum mann skal hava góð­kenda. Síðani skal mann søkja um SU-stuðulin á einari pappírs­ umsókn og upptøkubrævið skal leggjast við. Eitt avrit av passinum og eitt »Tro og love«-oyðublað skulu sendast saman við umsóknini til SU. So syrgir SU fyri at seta seg í samband við SKAT í Danmark, sum gevur tær eitt danskt CPR.nr. Fyri at fáa dansk Nem-ID noyðist stu­dent­urin at møta persónliga hjá Borgerservice í eini danskari kommunu. Hav neyðugu skjølini við so sum CPR.nr. og pass. Við Nem-ID kann mann samskifta við SU ígjøgnum »minSU«. Mann kann gott fáa bæði SU- stipendium og SU-lán við pappírs­ umsóknum (uttan Nem-ID), men tað tekur longri tíð enn við Nem-ID. Minst til at seta teg í sam-band við SKAT í Danmark og fyri­bils­ skráset teg (fyri at sleppa undan at gjalda ov nógvan skatt) og send eina skattaváttan, ið tú fært frá TAKS í Føroyum, til SKAT í Danmark. Vinarliga Holger Hesi størvini fara at yvirliva CEO (og leiðsla sum heild) Antropologur Sálarfrøðingur Fornfrøðingur Teldu-systemgreinari (herundir støddfrøðingur) Kunning um kvotu 1-umsóknir til Setrið og hægri lestur í Danmark Umsóknarfreistin til kvotu 1-umsóknir til lestur á Setrinum er 1. juli á midnátt og umsóknar­freistin til kvotu 1-umsóknir til lestur í Dan­mark er 5. juli kl. 12:00 (á middegi). Í hesum sambandi skipar Altjóða Skrivstovan fyri kunning um umsóknartilgongdina. Kunningartiltakið verður mikudagin 22. juni frá kl. 16.15 til 18. Kunningin er í tveimum umførum. Frá kl. 16.15 til 17.00 verður kunnað um kvotu 1-umsóknir til Setrið. Frá kl. 17.15 til 18.00 verður kunnað um kvotu 1-umsóknir til hægri lestur í Danmark. Karmur um tiltakið vera høli Lestrarskrivstovunnar í J. C. Svabos gøtu 7, men tiltakið verður eisini stroymað á einum leinki, ið verður lagt út seinni. Tú kanst søkja um upptøku á Fróðskaparsetri Føroya á hesum leinki: setur.fo/upptoeka-2016 Tú kanst søkja um upptøku á hægri lestri í Danmark á hesum leinki: www.optagelse.dk Hesi størv eru i vanda: Skrivstovustørv og fyrisitingarlig størv Ítróttardómari Húsameklari Bankaráðgevi Journalist Eftirútbúgving í hásætið Tað er tú, sum tekur endaliga avgerð um tína útbúgving, men nú kanst tú fáa svar upp á spurningar um lestur her í Sosialinum. Holger Arnbjerg, sum starvast á Altjóða Skrivstovuni við Fróðskaparsetur Føroya, vegleiðir teg um tínar møguleikar innan útbúgving og um tey fíggjarligu viðurskiftini. Holger arbeiðir dagliga við at vegleiða fólki, sum ætla sær undir útbúgving í Føroyum ella uttanlands, antin tað er styttri ella longri útbúgving, verklig ella ástøðilig. Tú kanst senda spurningar um útbúgvingar til post@sosialurin. fo, og so svarar Holger tær her í Sosialinum. Spyr og fá svar um útbúgvingar. Allar. Allastaðni. Verður tú skiftur út við eina teldu?