hósdagur 9. juni 2016síða 25

FRÍGGJADAGUR 10. JUNI 2016 SOSIALURIN 66 25 Í 1983 varð Perlan tikin niður, tí býráðið segði húsini vera í so ringum standi, at tey kundi rapa nær sum helst – hetta, hóast nýtt tak júst var lagt á, og hóast bý­ráðið hevði keypt tilfar til at seta húsini í stand. Perlan varð harafturat søgd at vera so mishátt, eitt »skrímsl«. Men tað vóru helst deildar meiningar um tað, bæði hvat standinum og tí estetiska við­víkur. Mentan, list og lív miðbýnum Jazzfelagið vildi skapa ein pall í miðbýnum, sum veitti tónleikarum fult listarligt frælsi. Skráin í Perluni fevndi ikki bara um jazz men eisini rokk, blues, funk, fólkamusikk og spælimansmusikk, umframt at filmar eitt nú av Fassbinder vórðu vístir. Og so vóru kvøldsetur við upplestri og sangi eisini. Perlan osaði av list og kreativiteti. Men býráðið við Poul Michel­ sen á odda vildi hinvegin hava Jazzfelagið úr Perluni og yvirhøvur úr miðbýnum, tí grannar, Sjó- mans­heimið og onnur, klagaðu um gangin og ólevnaðin, sum var rundanum tiltøkini. Hetta var partvíst orsakað av bumsunum í býnum, sum komu í Perluna, og jazzurin fekk av órøttum skyldina fyri teirra ólevnað. Hóast býráðið hevði ætlan um at byggja nýggja Perlu, lá tað ikki í kortunum, at Jazzfelagið skuldi flyta inn aftur, men tað var nevnt, at húsið skuldi verða tilhald fyri tey eldru í býnum, og at kjallarin skuldi verða »undirhús« fyri eldru menninar, sum tá høvdu eitt høli Undir Bryggjubakka kallað »Undirhúsið«. Byráðið legði sostatt ikki upp til, at hesin parturin av miðbýnum skuldi verða myndaður av ungdómi, sum man má siga, at limirnir í Jazzfelagnum vóru. Nýggj Perla varð sum kunnugt ikki bygd uppaftur, og Jazzfelagið fekk ikki boðið annað høli at vera í. Áskoðanin hjá býráðnum var, at eftirsum Jazzfelagið var eitt privat felag, hevði kommunan ikki plikt til at útvega felagnum høli - tað kundi felagið sjálvt gera. Við hesum politiska illvilja kom økið við Vágsbotn at verða uttan tað lív, sum mentanartiltøkini í Perluni góvu – eitt lív, sum í stóran mun verður eftirlýst í dag. Jazzfelagið varð munandi skert, tí mangir limir fullu frá orsakað av, at felagið nú knappiliga varð vorðið húsvilt. Men felagið helt treiskliga fram og hevði aktivitetir aðrastaðni í býnum, eitt nú í veitslu­høllini í Havnar Klubba, sum felagið áður hevði brúkt til tiltøk. Tað, at onki lív hevur verið í miðbýnum, er býráðnum sjálvum fyri at takka. Býráðið hevur gjøg- num tíðina flutt konsertir út í útjaðaran, tí miðbýurin skuldi helst vera friðarligur. Helst man tað vera rúsdrekkalóggin, sum varð liberaliserað í 1992, og privata initiativið við skeinkistøðum og live-tónleiki, sum gjørdi sítt til, at politiska skipanin í býnum eftirhondini fekk eyguni upp fyri livandi rútmiskum tónleiki í miðbýnum. Í dag gongur býráðið sjálvt á odda við at skipa fyri kon- sertum í miðbýnum, tí tað savnar fólk og skapar lív og trivnað. Tíð- irnar eru broyttar. William Heinesen blandar seg Tað segðist, at William Heinesen ikki dámdi jazztónleik. Hann skal hava sagt, at tónleikurin, sum varð spældur í Perluni, var eitt »barbariskt óljóð«, og at Perlan var ein »kambfjøður í tí annars so fríoygda andlitinum« Vágsbotni. Hann hevði brævaskifti við býráðið, har hann beinleiðis heitti á politikkarar um at skipa fyri at ríva Perluna niður. Hann skjeyt upp, at ein »hangandi havi«, sum er ein urtagarður settur upp í trappu­formasjón, varð gjørdur á stað­num. Gamaní hevur tónleikurin helst ikki altíð ljóðað so væl, og húsið var ikki beinleiðis nøkur arkitektonisk perla. Men býráðið gjørdi so, sum William Heinesen ynskti, skræddi Perluna niður, og nú 33 ár seinni er ein trappa við plantuvøkstri bygd á staðnum. Hvussu nógv, býráðið akkurát hevur lurtað eftir Williami, er óvist, men sum heiðursborgari í Havn og heimskendur rithøvundur hevur hann óivað havt okkurt av ávirkan. Tað ironiska er, at á sama hátt, sum William Heinesen í søguni Glataðu Spælimenninir lýsir trongu korini hjá tónleikarum í Havn fyrst í síðstu øld og kamp­ in hjá teimum mótvegis smátt skornari moralismu, gerast jazzararnir í Perluni offur fyri júst hesum sama og verða kveistraðir úr mið­býnum við illvilja og for- dóm­um. Vón fyri framman Óvist er, hvussu miðbýurin hevði verið, um Perlan hevði verið umvæld, og aktivitetirnir har høvdu hildið fram. Men tað er privata inititivið, sum hevur gingið á odda, hóast tað er paradoksalt, at grannin fyri norðan, fyrrverandi »Sjómansheimið«, sum klagaði um Perluna, nú hevur bæði føroya best útgjørdu barr og jazztiltøk hvørja viku. 1983 var hendingarríkt. Vit fingu Norðurlandahúsið og ein jazzfestival árið eftir. SMS fekk sína Perlu, og nú er ein betongkassi í miðbýnum knappiliga kallaður Perlan. Vit hava nú sjálvandi eisini fingið eina trappu. Í dag er Reinsaríið væl útgjørt spælistað, og býráðið arbeiðir við at umskipa miðbýin. Lívið sprettur spakuliga aftur, og tað er vón fyri framman. Men tað er í øllum førum prógv­ að, at tað meir enn so ber til at køva lív við stuttkygdum politiskum loysnum. Men tað er privata initi­ tivið, sum hevur gingið á odda, hóast tað er paradoksalt, at grannin fyri norðan, fyrr­ verandi “Sjó­ mansheimið”, sum klagaði um Perluna, nú hevur bæði føroya best út- gjørdu barr og jazztiltøk hvørja viku Leivur Thomsen