hósdagur 16. juni 2016síða 17

FRÍGGJADAGUR 17. JUNI 2016 SOSIALURIN 69 17 62 stig ger munin Orsøkin til, at ES missur sín sess við samráðingarborðið um norð­ havs­sild, er tí at stovnurin aldrin ferðast inn í ES-sjógv. Tey rættindi, ið ES hevur at fiskað norð­havs­sild eru nevniliga øll bygd á teirra av­ gerðar­rætt yvir bretskar hav­leiðir. – Norðhavssild heldur til norð­ an­fyri 62 stig, og tá tú hyggur eftir hvønn rætt ES hevur í dag, so er tað í tí hetlendska tríhyrninginum. Tað vil siga tríkanturin norðanfyri Hetland, ið røkkur norðurum 62 stig, har norðhavssildin ferðast. Tú kanst siga, at tað er Hetland, ið ger at Bretland er eitt strandarland, og tað er Bretland, ið ger ES til eitt strandar­land, greiðir føroyski sam­ ráðingar­leiðarin frá. Herluf Sigvaldsson leggur tó dent á, at støðan er ein heilt onn­ ur, tá hugt verður eftir makreli og svart­kjafti. Teir stovnarnir ferð­ast so langt suður gjøgnum Atlants­ hav­ið, at tað eru eini 4-6 ES-lima­ lond, umframt Bretland, ið eru at rokna sum strandarlond. Avbjóðing fyri Føroyar Sjálvt um føroyski samráðingar­ leiðarin leggur dent á, at tað ikki er ein partur av føroysku strategi­ini, so er tað ikki óhugsandi, at talan verður um eitt bakkast fyri ES, nú tey ikki longur kunnu brúka norð­ havs­sildina sum sam­ráð­ingarkort fyri at styrkja um sína egnu støðu. Tað kann m.a. merkjast við, at ES fram­yvir ikki kann geva meira av kvot­uni fyri norðhavssild í býti fyri størri svartkjaftakvotu ella makrel­kvotu. Føroyski samráðingarleiðarin metir sum heild, at nýggja støðan fer at hava nýggjar avbjóðingar við sær, hóast tað enn er torført at spáa um hvørjar tær vera. – Tað verður sjálvandi ein av­bjóð­ ing, at samansetingin av strandar­ londum verður annarleiðis. At tað verður eitt nýtt strandarland við sam­ráðingarborðið til makrel, norð­havssild og svartkjaft, kann føra við sær, at tað verða nakrar nýggjar avbjóðingar millum lond­ini, tá semja skal finnast fyri stovnar­nar. ES verður framvegis eitt stórt strandarland í bæði svart­kjafti og makreli, men tað verð­ur Bret­land eisini, sigur Herluf Sigvalds­son. Herluf Sigvaldsson ber tó ikki ótta fyri, at tann illviljin, ið tykist at hava verið mótvegis føroyingum frá skotskum fiskimonnum og myndug­leikum, fer at síggjast aftur til samráðingarnar. – Tað er trupult at siga í dag hvussu tað verður, tí vit kenna ikki til eina framtíðar støðu hjá Bretlandi. Men eg haldi sjálvur, at vit altíð hava havt góð viðurskiftir við umboðini hjá bretsku stjórn­ ini í sendinevndini hjá ES, tá sam­ ráðingar hava verið, sigur Herluf Sigvaldsson. Herluf Sigvaldsson er tó varin við at siga ov nógv um, hvussu hann metir at samráðingarnar vera, um Bretland fer úr ES, men hann dylur ikki fyri, at tað verður ikki lætt hjá Føroyum at styrkja um sína støðu. – Fer Bretland úr ES, so verður tað ein avbjóðing hjá Føroyum at telva seg til eina støðu, har vit standa sterkari í samráðingunum, sigur Herluf Sigvaldsson. ES og Bretland mugu semjast Um úrslitið av fólkaatkvøðuni í næstu viku verður, at bretar takka fyri seg í ES, so er tað ikki vist, at Bretland alt fyri eitt fer undir sam­ ráðingar við onnur lond um fiska­ stovn­arnar. Fyrst er nevniliga neyð­ugt hjá bretsku stjórnini at taka støðu til, um hon er samd við gamla býtinum av fiskastovnum við hini limalondini innanhýsis í ES, greiðir Herluf Sigvaldsson frá. – Spurningurin er, um bretar góð­taka tað býtið ella um teir krevja eitt nýtt. Við tí fyrivarni, at meg minnist rætt, so byggir býtið av fiskastovnum millum ES-lima­londini fyri stóran part á søgu­liga fiskiskapin, ið fór fram á hav­leið­unum hjá teimum ymisku londunum, áðrenn fiskimarkið varð flutt út á 200 fjórðingar, greiðir før­oyski samráðingarleiðarin frá. Herluf Sigvaldsson vísir á, at tað sum hendir við einum Brexit er, at bretar fáa sjálvsavgerðarrætt yvir eitt sjóøki, ið teir aldrin hava havt áður. Tí er spurningurin, um teir ikki meta, at støðan er so mik­ ið nógv broytt, at neyðugt er at endur­skoða býtið av felags fiska­ stovn­um við ES. – Tað kann hava ávirkan á allar stovnar, tí í gomlum døgum fisk­ aðu bretar fyri ein stóran part í før­oyskum og íslendskum sjóøki, meðan aðrar tjóðir fiskaðu í bretsk­ um sjóøki. Tað søguliga lutfallið, ið var tá, er í stóran mun varðveitt í býtinum, ið er galdandi í ES í dag, sigur samráðingarleiðarin og legg­ ur afturat. – Í dag vera havleiðirnar hjá limalondunum roknaðar sum ES-sjógvur, og er tað ES, ið hev­ ur avgerðarrættin har. So­statt er tað ES, sum tekur avgerð­ir í fiski­vinnu­málum hjá lima­lond­ unum. Tá bretar so brádliga fáa sama vald yvir egnum hav­leið­ um, ið føroyingar hava yvir sín­ um, er spurningurin, um teir virða gomlu semjuna við hini lond­ini um innanhýsis býtið av felags fiska­ stovnum. Tað er ein spurningur, ið vit í verandi løtu ikki kenna nakað svar til, sigur samráðingarleiðarin. Dynamikkurin verður broyttur Tá bretar hava fingið eina greiðu á hvussu nýggja býtið skal síggja út, so er næsta stigið, at samráðingar verða tiknar upp við Føroyar og hini strandarlondini. – Verður avgerð tikin hós­dagin í næstu viku, so skal ES-lima­skap­ urin riggast av. Tíðarlinjan fyri tað kenna vit einki til, men er tað ein avgerð millum London og Brússel. Í fyrstu atløgu halda teir sáttmálar og semjur, ið Føroyar hava við ES, fram, men um Bretland fer úr ES, so fevna teir sjálvandi ikki um Bretland longur, sigur Herluf Sigvaldsson. Hóast tað sostatt enn eru nógv­ ar óvissar um hvussu eitt bretskt far­væl til ES fer at ávirka fram­ tíð­ar samráðingarnar millum strand­ar­londini, so er tað eitt, ið sam­ráð­ingarleiðarin fyri føroyska samráðingartoymið als ikki ivast í, tá samrøðan er komin at enda. – Ein bretsk avgerð um at fara úr ES fer grundleggjandi at broyta dynamikkin í samráðingunum, sigur Herluf Sigvaldsson. Boris Johnson skoðar her ein fisk á eini vitjan í bretska havnarbýnum Lowestoft, har hann roynir at sannføra íbúgvarnar um, at nei til ES er tað besta fyri ensku fiskavinnuna MYND: POLFOTO Ein skotskur makreltrolari á ánni Thames, ið rennur gjøgnum London. Trolarin luttók í einum tiltaki hjá nei-síðuni.