týsdagur 21. juni 2016síða 13

13 Mikudagur 22. juni 2016 · Nr. 71 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 BREXIT ÁVIRKA –Um so er, at ein íleggjari er sannførdur um, at Bretland tekur seg úr ES, so hevur viðkomandi enn stundir til at selja ein part av sínum partabrøvum fyri at minka um váðan á síni íløgu. Í skrivandi stund er talan ikki um nakra fíggjarkreppu, og tí skal man gera upp við seg sjálvan, um man ynskir at átaka sær eitt møguligt stutttíðar tap á eini 10-15 % á síni partabrævaíløgu, sigur hann. Eingin heimskreppa er ávegis Flest allir viðmerkjarar eru á einum málið um, at eitt ES uttan Bretland fer at fáa stórar avleiðingar so ella so. Hvørjar avleiðingarnar verða vita vit av góðum grundum enn ikki. Men givið er tað, at tað hevur ávirkan á alt ES. – Fyri bretska fólki verður spátt um, at eitt Bretland uttan ES merkir ein hægri skatt til borgarar og vinnulív. Og tí verður eisini hildið, at verður tað ein veruleiki, so fara stóru fyritøkurnar, sum hava virksemi í Bretlandi ella skrivstovur í eitt nú London, at flyta virksemi til onnur lond. Handilssáttmálar skulu viðgerast av nýggjum. Tað kann taka ár at fáa av­ greitt, og hetta kann halda feløgum aftur at gera íløgur, sum so kann hava neiligar fylgir fyri vøksturin, sigur Páll Oddur Rubeksen. Men tað er serstakliga evropeiska samveldið, sum fer at merkja avleiðingarnar av, at eitt týðandi limaland tekur seg aftur. Hetta tí, at tað skapar ein ótta og fjáltur, sum fer at bera avleiðingar við sær. Hóast partabrøv um allan heimin vanligvís verða rakt, tá ótti og ótryggleiki er í marknaðinum, so verður tað ivaleyst bert ein stutttíðar avleiðing. – Um bretar fara úr ES, kunnu vit vænta eina lut­ falsliga skjótari stabili­ser­ ing í kursinum á teimum fyritøkum, ið ikki eru so tengt at gongdini í bretska búskapinum. Men tað er tor­ført at meta um, hvussu verð­ur hjá bretsk­um fyri­ tøku og teirra handils­partn­ arum, sigur Páll Oddur Ru­ beksen. Hann er tó sannførdur um, at vit ikki nýtast at stúra fyri nakrar al­heims­ kreppu, óansæð úrslitið hósdagin. – Tað er í tí styttra tíðar­ skeiðnum, at vit fara at síggja nakrar avleiðingar, um bretar melda seg úr ES. Men Bretland er eitt fíggjarliga sterkt land og áðrenn vit vita av, so hevur heimurin stabiliserað seg aftur. Tá tað er sagt, so kann tað taka ár, áðrenn handilssáttmálar hjá Bret­ landi koma í rætt lag aftur. Um Bretland kemur væl frá eini møguligari loys­ing, so er spurningur hvør næsti spælarin á ES vøllinum tekur seg úr. Og tá kann man byrja at seta spurningar til fram­tíðina hjá ES, sigur Páll Oddur Rubeksen, leið­ari í íløgudeildini hjá BankNordik. barbara@sosialurin.fo Stendur á jøvnum Tað er púra javnt millum ja og nei síðuna í skrivandi stund, tá ið tríggir dagar eru eftir til valið. 44 prosent siga ja, 44 prosent siga nei og 11 prosent hava ikki tikið støðu. Tað er spenningur í Bretlandi, nú bert dagar eru eftir, til framtíðin hjá ES og Bretlandi skal avgerast. Avleiðingarnar av at fara úr ES eru óvissar, og fyrimunirnir tað sama, skriva fleiri serfrøðingar í ensku miðlunum í dag. Tó eru mong á einum málið um, at tað fer av álvara at merkjast – bæði í Bretlandi og í øðrum ES londum – um bretar vinka farvæl til ES samstarvið, sum tey hava verið í síðani 1973. Veljarakanningarnar í síðstu viku vístu ein tepran meiriluta til tey, sum vilja fara úr ES, men hesa vikuna er púra óvist, hvat fer at henda. 11 prosent hava ikki tikið støðu, meðan 44 prosent eru fyri og 44 prosent eru ímóti. Valutaspekulantur: – Svarti miku­ dagurin kann koma aftur Tað fer at merkjast á pengapunginum hjá bretum og á virðinum av pundinum, um bretar velja at melda seg úr ES hósdagin. Tað heldur fíggjarmaðurin George Soros, sum hevur tjent milliónir orsaka av valutaspekulatión. - Bretska pundið fer heilt vist at falla nógv og skjótt, um “brexit” síðan vinnir valið, skrivar hann í týsdagsútgavuni av bretska blaðnum The Guardian. Barbara Holm – Tað fer eisini at fáa skjóta og ógvusliga ávirk­an á fíggjarligu mark­naðirnar, á íløgur, prís­støði og talið av ar­ beiðs­leysum, sigur hann. George Soros heldur enntá, at um bretar vinka farvæl til ES, so kann tað gerast ein størri smeitur fyri bretska pundið, enn “Black Wednesday” – “Svarti Mikudagurin” – var í 1992. Her byrjaðu fleiri valuta­handlarar – eisini George Soros – ein spekula­tiónsdyst móti eitt nú The Bank of Eng­ land. Tá vórðu valuta seld í so stórur nøgdum, at tað ikki varð sæð fyrr, og trýstið fekk bretska tjóðarbankan at niður­ skriva pundið. Bretar máttu síðani fara úr evropeiska fast­ kurs-samstarvinum, og George Soros hevur síðani sagt, at hann forvann sær áleið eina milliard pund tann dagin. Um bretar fara úr ES hósdagin, ja so heldur sami George Soros, at ein svartur mikudagur kemur aftur orsaka av hesum sama. – Eg vænti, at hend­ an niðurskrivingin verð­ur størri og meira oyði­leggjandi enn niður- skrivingin á 15 prosent, sum man sá í september 1992, tá eg var so heppin, at eg forvann mær eina stóra upphædd, skrivar George Soros í bretska blaðnum. Sambært honum eru tað alt ov nógvir bretar, sum halda, at eitt kvett við ES ikki fer at raka teirra privatu fíggjarstøðu. – Tað er ynskidreymar, sigur maðurin, sum sam­ bært Forbes Magazine er góður fyri 24.9 milliardir dollarar. barbara@sosialurin.fo