hósdagur 7. juli 2016síða 18

FRÍGGJADAGUR 8. JULI 2016 SOSIALURIN 78 18 Óli Jacobsen ÚTLENDSK FILMS­ÆTLAN UM KRÍGSEINKJUNA SEMONU Í GØTU Bókin »Havið tók teir« gav íblástur til ætlaðan film, sum er grundaður á lagnuna hjá gøtukonu, sum misti mannin á sjónum undir krígnum T að er tíbetur nógv skrivað um lagnuna hjá teimum, sum eru farnir á sjónum og um tey, sum sótu eftir. Hetta er væl umtókt av fólki yvirhøvur og ikki minst av teimum avvarðandi. Nógv av hesum er skrivað í tøkum tíma, tí nógvar keldur eru ikki á lívi longur. Í seinastu viku vóru trý umboð fyri Metropolitan Film Company fýra dagar í Føroyum í sambandi við eini ætlan at fram­ leiða ein film, sum er grundaður á søguna hjá Semonu Petersen í Syðrugøtu, sum í 1944 misti mannin, Sámal, við Ver­dandi. Í oktober hetta ár fór Verdandi við 15 monnum av Siglufjørðinum til Akranesar at keypa fisk at flyta á bretska marknaðin. Einki frættist aftur frá teimum. Ætlanin um filmin Søgan aftanfyri hesa ætlan er nokk so áhugaverd. Í 2014 var framleiðarin hjá films­felagnum, Valerie Saunders, ættað úr USA, búsett í Danmark, í Føroyum saman við dóttir síni, Madeleine. Her hitti hon í svimjihøllini í Havn ommudóttir Mariu, sum er eldra dóttir Semonu. Tað kom samband teirra millum, og Valerie fekk áhuga fyri søguni hjá Semonu. Hesin áhugi gjørdist ítøkiligur av bókini Havið tók Teir, har søgan um Verdandi og Semonu eisini varð lýst. Valerie setti seg í samband við høvundan av bókini og fekk tilfar afturat um hesa søgu. Tey hava so arbeitt víðari við hesi ætl­ an, og nú hevur Valerie saman við teim­um týsku Dagmar Knöpfel og Diane Schüssele verið í Føroyum og fyrireika tað sum víðari skal henda saman við høvundanum av um­røddu bók. Ætlaði filmur fær heitið SEMONA og HENDES DØTRE. Millum annað varð vitjað í Gøtu og Ritu­ vík, sum eru partur av hesi søgu. Tosað hevur verið við fólk, sum kunnu geva íkast til søguna. Á sjómansheimið og niður Semona fór blaðung til Havnar at arbeiða á sjómansheiminum í Havn. Her man hon vera komin at kenna Sámal í Rituvík. Tá á døgum var tað vanligt hjá ungum gentum at fara eitt skifti til Danmarkar. Her fór hon fyrst á húsarhaldsskúla, og síðani fór hon at arbeiða á sjómansheiminum Bethel í Keypmannahavn. Tað er óvist, hvussu trúlovað tey vóru tá, men tær jólaheilsur hon sendi heim endaðu so altíð við eini heilsan til Sámal! Hon kom heim beint áðrenn kríggið byrjaði. Hevði hon bíðað kundi hon verið noydd at bíða til kríggið var av. Í Havn kom hon aftur at arbeiða á sjó­ mans­heiminum, har Hensia Jacobsen, ættað úr Streymnesi men búsitandi í Gøtu, eisini arbeiddi. Hensia heldur, at orsøkin til at Semona kom so skjótt heim aftur var longsulin eftir Sámali, sum hon tá bleiv trúlovað við. Hensia letur eisini væl at Semonu at arbeiða saman við. Sámal slapp undan deyðanum og kortini ikki Sámal var fiskimaður. Tá ið Tór felagið í Havn keypti trolaran Tór 2 undan krígnum var hann ein av teimum, sum settu pening í fyri at fáa ein kjans. Undir krígnum vóru so nógvir mans sum vildu sleppa við, at tann verandi manningin fekk eina skiftisskipan. Tað var júst meðan Sámal hevði frítúr, at Tór 2 í 1942 varð skotin niður av einum týskum kavbáti og 18 av teimum 21 monnunum lótu lív. Sámal slapp undan hesa ferð, men so skuldi henda tað merkiliga, at hann skuldi farast við Verdandi bert tvey ár seinni. Í 1940 giftust Semona og Sámal í kirkjuni á Nesi. Tey fingu tvær døtur, Mariu og Ernu. Sámal var sonur Elspu og Petur Kristian Petersen. Hann var ættaður úr Ólastovu í Syðrugøtu, sum var fluttur til Rituvíkar. Sámal var sera virkin missiónsmaður, eisini sum talari. Meinard, beiggi Semonu, greiðir frá, at tá missiónsvikur vóru, plagdu tær ymsu bygdirnar at skipan fyri einum kvøldi. Tá ið tað var Rituvík, sum átti tørn, plagdi tað at vera Sámal, sum byrjaði møtið. Naena Danielsen, ættað úr Syðrugøtu, greiddi frá einum serligum minni, hon hevði í samband við Sámal. Minnið stavar frá eini missiónsviku í Gøtu. Hon var júst byrjað. Tað var illfýsið, og tað vóru ikki nógv fólk á møti. Tá fór hurðin upp og 4-5 mans, teir vóru rituvíkingar, komu inn eftir gólvinum og settu seg á fremsta bonk. Tað stóð framvegis púra klárt fyri Naenu so nógv ár seinni, hvussu væl teir dugdu at syngja. Ein teirra var Sámal. Afturat honum vóru Kristian Marius Høj­gaard og sonur hansara, Hans, sum var ein vakur og prúður unglingi. Hesir fórust allir við »Verdandi« stutt eftir. Einkja í 63 ár Semona kom at sita einkja í nærum 63 ár. Dóttirin Maria býr í Havn og eigur trý børn, og Erna, sum býr niðri, eigur ein son. Undirritaði og Erna vóru skúlafelagar í Gøtu skúla. Sámal og Semona giftust inn til foreldrini hjá honum Rituvík. Tey skuldu fara at byggja, viðurin var komin til húsini, men so hendi vanlukkan hjá hesi lítlu familju. Tað vóru fýra rituvíkingar við Verdandi, so hetta skakaði alla bygdina. Johannes, abbasonur Hans Jacob, beiggja Semona, kom nógv til Rituvíkar. Hann greiðir frá, at sjálvt nógv ár seinni varð forboðið børnum at spæla á grundstykkinum hjá Sámali! So stóra ávirkan hevur hetta havt. Óvissan var stór, tá ið einki frættist frá Verdandi, men vónað varð leingi eftir at eingin vón var. Tað stóð sjálvsagt eisini nógv á reiðaranum, sum jú hevði ábyrgdina av øllum hesum monnunum. Eina ferð í hesi bíðitíðini sá Semona bilin hjá reiðaranum, Símuni, í Rituvík. Hon skundaði sær niðan til bilin at frætta tíðindi, men áðrenn hon kom so langt fór bilurin undan henni. Har var jú einki at frætta. So tað hevur staðið nógv á. Fór aftur til Gøtu Tá ið Sámal fórst, flutti Semona heim aftur Siðsøga Semona og Sámal sum brúðarpar SIÐSØGA Í bindistovun hjá Suffíu. V.f. Marsanna Vinther, Petra hjá Poul Amaliel, Elisabeth á Toftini, Semona og Suffía