hósdagur 9. september 2004síða 5

8 Nr. 171 - 9. september 2004 Nr. 171 - 9. september 2004 9 Tað fyrsta, ið stóru fótbóltsstjørnurnar síggja, tá tær koma út gjøgnum tollin á Flogvøllinum, er smílandi snýðið á Elin Christiansen. Hon hevur nevniliga í fleiri ár starvast sum guide fyri fótbólts- sambandið. Hetta arbeiðið áleggur henni at fylgja við útlendsku liðunum og syrgja fyri, at um- støðurnar eru í lagi, og at alt gongur sum tað skal LANDSLIÐ Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Fyrstu ferð Elin arbeiddi sum guide hjá nøkrum landsliði, var í 2000, tá NM kappingin fyri ungdómslið var hildin í Havn. Tá hevði Elin sjálvonnur ábyrgdina fyri norska ungdómslands- liðnum. – Tað var av tilvild, at eg bleiv biðin at vera guide tá. Tað komu átta landslið til Havnina, og tey skulu øll hava ein kontaktpersón knýttan at sær. So tá mangl- aði FSF hjálparfólk. Onkur kendi onkran, sum kendi meg, og soleiðis kom tað í lag. Mær dámdi tað ógvu- liga væl, og eg havi hjálpt til við landsliðum at kalla síðani, greiðir Elin Christi- ansen frá. Trupulleikaloysari Tá landslið eru á vitjan hjá hvør øðrum eru nakrar ógvuliga strangar reglur, sum skulu fylgjast av vert- unum. M.a., at ein lokalur persónur skal taka sær av og fylgja við gestaliðnum allatíðina. – Mín uppgáva er at vera millummaður ímillum Fót- bóltssambandið og útiliðið. Áðrenn teir koma, fái eg eina ógvuliga neyva skrá frá FSF, har allar venjingar, máltíðir o.a. er skrivað upp. Men onkuntíð ynskja teir at broyta skránna. Til dømis vilja teir ikki venja á teim- um tíðunum, sum FSF hev- ur givið teimum, ella teir vilja sleppa ein sightseeing túr, ið ikki er tilrættislagdur frammanundan. Øllum tí skal eg taka mær av og fáa í lag, sigur Elin. Hon skal sostatt lofta øll- um trupulleikum, sum stinga seg upp, og loysa teir. Hon sigur, at hon er biðin um mangt og hvat hesi árini, hon hevur verið guide. – Mín arbeiðsdagur er frá 9 um morgunin til 22-23 um kvøldið. Og tá havi eg kanska ein hálvan tíma pausu ígjøgnum allan dag- in. Og tú veist ongantíð hvat tú kanst koma út fyri, tí tað avhongur av, hvat gestirnir ynskja. So tað er strævið, staðfestir Elin. Hon sigur, at hon hevur gjørt alt frá at keypa sjokol- átu tíðliga um morgunin fyri túsindavís av krónum, skaffað pressukort til yndis journalistarnar hjá venjar- unum, til at renna ørindi og vera sightseeing guide á einum busstúri, sum hon sjálv skipaði fyri. Hon leggur flennandi afturat, at tíbetur hevði hon ein góðan busssjafør, sum visti nógv at fortelja um tað, tey sóu. – Einaferð var eg við ein- um liði á veg inn á Svanga- skarð, har dysturin skuldi vera. Men tá vit høvdu koyrt eina góða løtu, kom málmaðurin í tankar um, at hann hevði gloymt mál- manshandskarnar eftir á Hotel Føroyum. So eg mátti fara av bussinum, saman við einum liðleiðara, með- an liðið helt leiðina fram til Toftir. So at ringja og fáa fatur í onkran, sum kundi koma eftir okkum og koyra okkum eftir handskunum og síðani inn á Svanga- skarð, minnist Elin. Tey smærru krevja meiri Síðani hon fyri fyrstu ferð var guide hjá norska U-15 landsliðnum, hevur hon tikið sær av nógvum lands- liðum. Hon hevur verið guide hjá Sveits, Luxem- burg, Slovenia, Skotlandi, Íslandi, Týsklandi, Litavia, Malta, Kasakstan, Licthen- stein og í hesum døgum rennur hon eisini fyri fronsku stjørnurnar. Hon sigur, at tað er ógvu- liga ymiskt, hvussu nógv hesi ymisku liðini forlanga og vilja broyta. – Rudi Völler, venjarin hjá Týsklandi var óalmindi- liga fittur at arbeiðia saman við. Eisini venjarin hjá Fraklandi, Raymond Do- menech, er sera lættur at hava við at gera, greiðir Elin frá. Hon hugsar eina løtu, áðrenn hon heldur fram, – Faktiskt er tað so, at tað eru tey smærru liðini, ið eru tey strævnastu at ar- beiða fyri. Tað vísir seg ofta, at teir venjararnir eru strangari og ynskja fleiri broytingar, enn tey størru liðini gera. Men tað hevur sikkurt eisini sínar forklár- ing-ar, heldur Elin. Størru liðini hava kanska ikki sama trýstið á sær, tá tey koma til Føroya, sum tey smærru liðini. Tað er eisini lættari hjá smáu liðunum at broyta skránna. – Tey stóru liðini, sum t.d. Frakland, hava nógvar stjørnur í heimsklassa. Tey hava tí eisini nógv security fólk við, sum skulu fylgja liðnum allastaðni. Tað krevur eitt nógv størri ar- beiði at skula broyta okkurt hjá teimum, enn um tað bara er eitt lið við ongum stjørnum, og harvið ongum security fólki afturat, sigur Elin. Hon sigur, at trupulleikin við hesum smáu eystur- lendsku londunum ofta er hann, at tey duga sera illa at práta enskt. Og tá kann tað gerast trupult at hjálpa teimum. – Á liðnum hjá Kasak- stan, var bert ein, ið dugdi eitt sindur av enskum. Hinir prátaðu kasakstanskt við meg, sigur Elin. – Men tað gekk allíkavæl við tekn- máli og góðum vilja. Hon heldur eisini, at tá liðini síggja at man roynir at vera professionellur og at gera alt fyri tey, so vera tey meiri takknemmilig og minni forlangandi. – Tú ert tað einasta kenda andlitið í landinum fyri hesi fólkini, og tey blíva ofta góð við teg. Serliga liðleið- ararnir, sum eg havi mest við at gera. Eftir eina tíð verða teir ofta bekymraðir um meg. T.d. spyrja teir um eg havi etið og bjóða mær við til borðs, tá liði fer at eta, sigur Elin. At liðini veruliga eru takknemmilig fyri tað stóra arbeiðið, hon ger, merkir hon eisini. – Eg royni at gera tað, sum teir ynskja. Um tað er ein trupulleiki, so loysi eg hann við einum smíli. Tað ger alt nógv lættari. Men eg fái eisini fantastiska hjálp frá FSF, sum eg altí ð kann ringja til, um á stendur, sigur hon. Tann ringa síðan Men tað er ikki altíð bara stuttligt at vera guide. Elin verður nevniliga eisini ofta millumlið ímillum stjørn- urnar og føroysku fjeppar- arnar. – Tað er ræðuliga ringt at nokta hesum fittu smá- dreingjunum, sum eg ofta kenni væl, at sleppa í kon- takt við hesar stóru fót- bóltsspælararnar. Men tað eri eg noydd til. Týsdagin, tá Frakland skuldi venja á Tórsvølli vóru eini 200-300 børn komin saman, og vildu sleppa inn í bussin til leikararnar. Leikararnir mundu ikki sloppið at vant, tí børn vóru allastaðni. Tá mátti eg vera tann óreina, sum kúsjaði børnini burtur, og noktaði teimum at møta idolunum, greiðir Elin frá. Hon sigur, at tað er ein partur av hennara arbeiði, sum hon noyðist at gera. – Nógv børn vórðu ras- andi inn á meg, og tað vóru fleiri mammur eisini. Men hatta er mítt arbeiði. Um leikararnir ikki sleppa framat vøllinum, verða security-menninir hjá teim- um í øðini, og tað gongur í fyrstu atløgu út yvir meg, og í aðru atløgu út yvir FSF. Tí tað stendur øllum útilið- um frítt at klaga til FIFA um fótbóltsuppihaldi í ein- um øðrum landi ikki hevur verið nøktandi, sigur Elin. Hon sigur, at tað tók Thierry Henry einar 15-20 minuttir at ganga frá buss- inum og oman til vøllin. Og tað er ikki nøktandi. Hóast tað, so heldur hon at liðini sum oftast hava verið sera nøgd við uppi- haldið í Føroyum. – Eg havi ongantíð spurt um autograf frá nøkrum spælara, men allíkavæl havi eg fingið nógvar. Tá Týsk- land var her, góvu teir mær eina landsliðstroyggju við øllum autografunum á. Eg havi fingið gávur, e-mailar ella blómur frá øllum liðun- um, sum hava verið her. Tað er ein góð kensla, at tá tú hevur gjørt alt, sum tú hev- ur kunnað fyri hesi liðini, at tey so eisini vísa, at tey eru takksom, sigur Elin Christi- ansen at enda. Telefonin hevur ringt fleiri ferðir, ímeðan vit hava tosað, og nú má hon skunda sær niðan á Hotel Føroyar, at taka sær av stjørnunum, áðrenn dystin í kvøld. Elin tekur sær av stjørnunum 23 ára gamla Elin Christiansen úr Havn hevur í hesum døgum úr at gera við at renna fyri fronsku stjørnurnar. Hon skal syrgja fyri at alt er í lagi hjá teimum Mynd: Jens Kr. Vang Rætting Í blaðnum í gjár stóð at Randi Vang og Jónhild Johannesen stóðu fyri tiltakinum Hendur og Hugflog. Hetta er sjálvandi ikki heilt rætt, tí tað var í samstarvi við Menningarstovuna og Føroya Heimavirkisfelag. eys Eftir at tað er komið fram, at eitt nú íslendsk nótaskip, sum royna við troli, hava havt eina ávísa hjáveiði av toski, hevur Fiskiveiði- eftirlitið kannað, um hjáveiða eisini er í veiðini hjá føroysku nótaskipunum FISKIVINNA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað hevur nevniliga ljóðað, at hjáveiðan hjá íslendskum nótaskipum stundum hevur verið so stór, at skipini hava verið noydd at siglt undan toski. Áður hevur veiðan hjá nótaskipunum verið rætti- liga rein, men síðan tey nýggju skipini, sum hava rættiliga stóra tóvmegi, eru vorðin effektivari, er uppí- blanding av øðrum fiska- sløgum vorðin ein ávísur trupulleiki. Nevnt hevur eisini verið, at ein onnur orsøk til, at toskur og upsi í størri mun eru uppi í veiðini hjá nóta- skipunum, er, at fiskurin hevur havt ov lítið at eta, og at hann tí gongur uppi í svartkjaftinum. Veikt grundarlag Elmar Højgaard, leiðari á Fiskiveiðieftirlitinum, sig- ur, at teir í summar hava gjørt nakrar kanningar av nótaveiðini hjá føroyskum skipum, men grundarlagið er ov veikt til tess, at hann dugir at siga, hvussu stórur ella lítil trupulleikin við hjáveiði er. Sum skilst, er lítil svart- kjaftur veiddur í føroyskum sjógvi, síðan Fiskiveiði- eftirlitið fór undir sínar kanningar. Men stovnurin hevur kannað lastir, ið skip- ini, sum hava veitt í ísl- endskum sjógvi og altjóða sjógvi, hava lagt upp í Før- oyum. Í summum førum hava hesi skip fiskað ein part av veiðini í føroyskum sjógvi, men meginparturin er veiddur í íslendskum sjógvi og altjóða sjógvi. – Jú, vit hava gjørt nakrar kanningar, men eg haldi, at grundarlagið er ov veikt til tess at gera nakra niður- støðu. Tískil fara okkara kanningar av hesum viður- skiftum at halda fram. Elmar ásannar, at før- oysku nótaskipini hava havt eina ávísa hjáveiði, men hann torir ikki at geva nak- að boð uppá, hvussu stór hendan er. Hann heldur ikki, at talan er um prosentir, men vil kortini ikki hefta seg við nakað tal, tí enn er ikki komið á mál við kanning- unum. Stórar nøgdir – Fiskurin verður pumpað- ur upp í skipini, og tá ið hann verður landaður, fara eini 120 tons eftir band-in- um um tíman. Tað einasta, vit kunnu gera, er at eyg- leiða fiskin og taka myndir av tí, vit síggja. Nøgdirnar eru so stórar, at ógjørligt er at taka hjáveiðina burtur úr samlaðu veiðini. Hann sigur, at Fiskiveiði- eftirlitið arbeiðir við at gera tað lættari at kanna hjáveið- ina hjá nótaskipunum, og hann væntar, at grundarlag- ið undir metingini verður betur sum frá líður. – Tá ið nógvur fiskur er at fáa, er skjótt at fylla skip- ini, harav tey størstu taka eini 2500-2700 tons. Er minni at fáa, sum tað hevur verið í seinastuni, verður tóvað leingi um stór økir, og eg trúgvi, at tað serliga er í slíkum føri, at hjáveiða er uppi í fiskiskapinum hjá nótaskipunum, sigur Elmar. Hann sigur, at tað, sum Fiskiveiðieftirlitið hevur sæð uppi í veiðini hjá før- oysku nótaskipunum, ser- liga er góður og miðalgóð- ur upsi, kongafiskur og rognkelsi. – Hinvegin hava vit sæð lítið av toski, sigur hann. Elmar Højgaard sigur, at vanliga plagar fiskiskapur- in eftir svartkjafti í føroysk- um sjógvi at taka seg upp- aftur síðst í september, og tá fer Fiskiveiðieftirlitið eisini at hava eyguni eftir møguligari hjáveiði. Hjáveiðan hjá nótaskipum: - Vit hava ikki nóg gott grundarlag MATSTOVUVIRKSEMI Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Á býráðsfundi týsdagin samtykti Runavíkar býráð við seks atkvøðum fyri og einari ímóti at viðmæla eini umsókn um skeinkiloyvi í sambandi við matstovu- virksemi í hølunum, har John’s Resturant áður helt til í Saltangará. Uppgávan hjá býráðnum er at gera sítt ummæli av umsóknini, og síðan er tað Loyvisnevndin, sum eigur avgerðina, um loyvi skal gevast ella ikki. Rodmundur Nielsen, borgarstjóri, sigur, at tá ið býráðið í hesum førinum hevur samtykt at viðmæla umsóknini, plagar Loyvis- nevndin at fylgja tilmæl- inum. Tí væntar hann, at tað gongur ikki long tíð, til ein matstova aftur letur upp í Runavíkar Kommunu. Síðan John’s Resturant læt aftur í apríl, og Runa- víkar Sjómansheim læt aftur, 1. september, hevur einki matstovuvirksemi verið í triðstørstu komm- unu í landinum. Men nú bendir so alt á, at Stokkastovan í Saltangará letur uppaftur við mat- stovuvirksemi og skeink- ing. FUGLAVEIÐA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Nú man havhestatíðin sig- ast vera farin at halla, hóast enn ikki er farið av allari tíð. Veðrið í havhestatíðini í ár hevur verið, sum tað plagar, um vit so kunnu siga; onkur góður dagur hevur verið, men fleiri dag- ar hevur verið ov frískur vindur. Hjá teimum, sum vóru eftir havhesti í bestu tíðini og fingu teir bestu dagarnar til veður, vignaðist hampi- liga væl. Aðrir, sum ikki sluppu avstað teir góðu dagarnar, men noyddust at velja sær ein dag við ov nógvum loti, vignaðist minni væl. Og soleiðis er tað vanliga á hvørjum ári. Teir bestu dagarnar fingu menn upp í fleiri hundrað havhestar, men í hesi vik- uni hevur lítið verið at fing- ið, tí nú er so nógv útliðið. Týsdagurin og mikudag- urin í síðstu viku vóru tveir góðir dagar, og tá fingu menn nógvan fugl. Fiskiveiðieftirlitið hevur staðfest, at føroysku nótaskipini hava eina ávísa hjáveiði, men enn er ov tíðliga at siga, hvussu nógv talan er um. Myndin, sum er av Tróndi í Gøtu, er tilvildarlig Mynd: Vilmund Jacobsen So er farið at halla við havhestinum Runavíkar býráð samtykti at viðmæla skeinkiloyvi Hendan myndin er tikin norður úr Ennibergi á havhestaveiði í ár Mynd: Vilmund Jacobsen Runavíkar býráð samtykti at viðmæla umsóknini um skeinki- loyvi í hesum hølunum, har nýggj matstova ætlandi letur upp- aftur til heystar Mynd: Vilmund Jacobsen C M Y K 9 8