mánadagur 18. juli 2016síða 8

Mánadagur 18. juli 2016 · Nr. 82 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Trýst á nevndini sum skipar nýggjan politikk Tíðin er um at ganga undan hjá bólkinum, sum skal koma við uppskoti um nýggja fiskivinnuskipan Árni Gregersen Longu 1.august skal níggju- manna bólkurin, sum ar­beið­ ir vð uppskoti um nýggja fiski­vinnuskipan, leggja upp­ skotið fram. Sum skilst er bólkurin við at koma í tíðarneyð og tað gongst ikki srliga væl at fáa semju um, hvussu poli­tikk­ urin skal orðast. Ein stór ósemja í bólkin­ um er um uppboðssøla skal vera ein partur av skipanini. Í arbeiðssetninginum hjá nevnd­ini verður sagt, at far­ ast skal frá politiskar burt­ ur­luting til eina mark­naðar­ grundaða skipan. Í seinastu viku var roynd­ aruppboðssøla og tað verður hildið fram við tí, restina av mánaðinum. Hjá nevndini ljóðar júst hesin parturin av arbeiðs­ setn­inginum soleiðis: Arbeiðsbólkurin skal viðgera og gera uppskot til skipan, ið er marknaðargrundað, har tað almenna bjóðar fiski­ rætt­indi fram sum brúks­ loyvi fyri ávísa tíð. Uppskotini kunnu vera: • Uppboðssøla av fiski­rætt­ indum frá tí almenna til privatar. • Aðrar møguligar útbjóð­ ingarskipanir frá tí al­ menna til privat. Grundreglan við útbjóðing og marknaðargrundaðari skip­an er, at rættindini eru at meta sum tíðaravmarkað brúks­rættindi, ið ikki geva tí privata ognarrætt til til­ feingið ella rættindini á nakr­an hátt. Hartil skal marknaðar­ skipanin tryggja, at mark­ naðurin er ein marknaður millum tað almenna øðru­ megin og privatar hinu­ meg­in, soleiðis at tað ikki verð­ur ein privatur undir­ mark­naður, har rættindi verða seld frá privatum til pri­vatan. Skipanin skal tryggja, at tilfeingisrentan – eykavirðið og gjaldið fyri framíhjárættin og atgongdina at troyta eitt avmarkað tilfeingi – fellur til eigaran – Føroya fólk. Nevndin skal viðgera og gera tilmæli um, hvussu út­ bjóðing og marknaður kann skipast best, hvørjar treytir eiga at setast til tey, ið bjóða seg fram o.s.fr. Við øðrum orðum er nevndin bundin í arbeiðssetninginum at skipa fyri, at fiskirætt­ ind­ini verða boðin út á ein annan hátt, enn gjørt hevur verið higartil. Ósemja Í arbeiðsbólkinum er stór ósemja – eisini um hesi viður­skifti. Arbeiðsbólkurin er sam­ an­settur av búskapar­frøð­ ingum, fiskifrøðingum og løg­frøðingur. Limirnir umboða ikki bein­leiðis nakran, men summi eru meira knýtt at vinn­uni enn onnur. Tað vísti seg skjótt, at ar­beiðsbólkurin býtti seg í tvíningar á fleiri økjum – eisini tá ið tað snýr seg um upp­boðssølu. Tann parturin av bólk­in­ um, sum er meira knýttur av vinnuni, gongur ikki inn fyri, at rætt­indini skulu selajst á upp­boðs­sølu, men roynir held­ur at finna ein annan leist. Sum nvnt aðrastaðni, so er ein lutur í høvuðsarbeiðs­ setninginum, at til ber at skapa mest møguligan virð­ is­vøkstur og av­kast í Før­ oyum av fiskatilfeing­in­ um til reiðarí, manningar, virkir, fyritøkur, starvsfólk, tænastuveitarar og sam­ felagið alt, og at vit støðugt menna nýskapan og før­oysk­ ar førleikar í øllum pørtum av virðisskapanini. Tað er helst ikki ósemja um endamálið, men meira um hvussu hetta verður gjørt. Í arbeiðssetninginum stendur eisini at vinnumøgu­ leikarnir ikki mugu savnast á fáum hondum. Hetta fyri at tryggja, at menning kann hena í fiski­ vinnuni kring alt landið. Umleið 80 veiðuloyvir eru í landinum, sum er, men arbeiðsbólkurin skal eisini koma við uppskoti til, hvussu tað skal bera til hjá øðr­um at sleppa framat hes­ um rættindum. Eisini her er ósemja í bólkinum. Arbeiðsbólkurin hevur ein ógvuliga stóran og breið­ an arbeiðssetning. Í politisku skip­anini eru fleiri sum meta, at setningurin er so breið­ur, at bólkurin ongan sum helst møguleika hevur at koma ígjøgnum arbeiðið áðrenn evstamark. Útlendingar ikki inn Tilmælið skal byggja á ta fyritreyt, at útlendskur ogn­ arskapur og avgerðarrættur í feløgum, sum reka føroyska fiskiveiði, verður burtur. Uppskot skal somuleiðis gerast um, hvussu verandi útlendskur ognarskapur og ræðisrættur kann taka seg úr vinnuni í eini skiftistíð. Við hesum verður stað­ fest, at útlendskur ogn­ar­ skapur er í føroysku fiski­ vinnuni. Nevndin skal gera uppskot til eina skiftis­tíð, so útlendskur ræðis­rættur og ognarrættur kann fáast úr vinnuni. Tað verður eisini sagt, at nevndin skal lýsa og gera meting av, hvussu tryggjast kann, at »fíggjarbygnaðurin« í eini fyritøku ikki leggur av­ gerðarrættin og fíggjarliga av­kastið til útlendskar fyri-­tøkur við lánsavtalum, øðr­um avtalum, »transfer pricing«, »tunnari kapitaliser­ ing« og øðrum. Politiskt eru tað nógv sum halda, at útlendskur kapi-talur als ikki eigur at vera í føroysku fiskivinnuni. Hinvegin vita tey eisini, at vanligari útlendskari fígging slepst ikki undan. Tí vilja hesi tryggja, at ræðisrættur ikki er knýttur at lanveiting. Hetta er bert ein lítil part­ ur av tí, sum nevndin skal gera. Hon skal eisini gera tilmæli um virðisøking, ser­ ligar reglur fyri út­róð­rar­ flotan og tryggja, at skipanin verður so gjøgnumskygd og einføld, sum til ber. Sambært arbeiðssetn­ing­ inum skal lands­stýris­mað­ urin hava tilmæli 1. August, men sum nevnt bendir nógv á, at hendan dagfesting verð­ ur útsett. UPPBOÐSSØLA Bólkurin, sum arbeiðir við uppskoti um nýggja fiskivinnuskipan Johnny í Grótinum, stjóri – Búskaparfrøðingur, formaður Hans Ellefsen, adjunktur - PhD Búskaparfrøðingur, næstformaður Árni M. Dam, sjálvstøðugur - Skipari og handilsútbúgving, nevndarlimur Eydna í Homrum, fiskifrøðingur - PhD Lívfrøðingur, nevndarlimur Herálvur Joensen, stjóri – Løgfrøðingur, nevndarlimur Kristina Samuelsen, advokatur – Løgfrøðingur, nevndarlimur Egil Olsen, fiskivinnuráðgevi – Fiskivinnufrøðingur, nevndarlimur Unn Laksá, granskingarleiðari - PhD Stjórnmálafrøðingur, nevndarlimur Malan Johansen, deildarleiðari – Búskaparfrøðingur, nevndarlimur Johnny í Grótinum er formaður í bólkinum, sum ger uppskot um nýskipan av fiskivinnuni Frá 1.januar 2018 skal arbeiðast og fiskast eftir nýggjari lóg um vinnuligan fiskiskap