hósdagur 21. juli 2016síða 10

FRÍGGJADAGUR 22. JULI 2016 SOSIALURIN 84 10 FILMSVINNA ÁRNI GREGERSEN Í Føroyum arbeiðir ein hóp­ ur av fólki í skapandi vinn­ unum, men ivasamt er um samfelagið fær nóg mikið burtur úr hesum vinnum. Ivasamt er eisini um tær verða nóg væl stuðlaðar. Tí eigur ein nýskapan­ar­ depil at setast á stovn. Hann skal savna allar stuð­ul­sumsitingar, almennu fígg­ing­arstovnarnar og ser­ frøðingarnar, sum veita ráð­geving til skapandi vinnurnar. Arbeiðsbólkurin, sum mælir til, hvussu vit skipa okk­um við skapandi vinn­ un­um heldur, at vit eiga at samskipa alt í einum nýskapanardepli, men sam­ stundis tryggja, at hesar vinnurnar, sum ofta ikki eru serliga vælskipaðar, varðveita so stóran part av sínum sjálvræði, sum til ber. Eitt annað tilmæli er, at vit skjótast møguligt seta eina kanning í verk av hesum vinnum, so vit meira nágreiniliga vita, hvat tosað verður um. Í Íslandi var ein slík kann­ing jørd fyri nøkrum árum síðani. Hon hevði stóra ávirkan á hugburðin, sum vanligi borgarin hevur til skapandi vinnurnar og skapandi búskapin. Mælt verður til sum skjót­ ast at gera kortlegging, sum við dømum og hagtølum lýsir vavið og týdningin av føroyska skapandi bú­skap­ inum. Mælt verður til, at støð­ ið verður tikið í íslendsku greiningini frá 2011. Kannast skal, um grein­ ingin kann verða gjørd sum ein bíløgd ph.d-verk­ ætlan, (vinnu-ph.d.) í sam­ starvi við Hagstovuna og Fróðskaparsetrið. Endamálið við hesum er at byggja upp akademiska vitan um skapandi búskap­in í Føroyum og at menna ein leist til at fylgja gongdini í skapandi vinnunum. Ein ph.d. verkætlan fer at kosta umleið 1,5 milljónir krónur. Alt kostar Sum við øllum øðrum, sum skal gerast, so kostar tað í fyrstu atløgu. Umframt at tað kostar, so setir tað sum oftast eis­ ini krøv til nýggjar fígg­ing­ armøguleikar. Um skapandi vinn­ur­ nar verður sagt, at fígg­ing­ armøguleikarnir eru sera av­markaðir. Ein orsøk er helst, at íleggj­arar og lánistovnar kenna lítið til skapandi vinn­ ur, og tí eru serliga varnir. Ein onnur orsøk er, at láni­stovnar ofta krevja trygd í føstum veð, og tí hava trup­ult við at fíggja íløgur í skap­andi framleiðslur, har tað ofta er minni parturin av íløg­unum, sum skal nýtast til rakstrartól og bygningar. Samstundis mennast aðrir fíggingarhættir kring um í heiminum so sum crowd­funding, har ið fólk kunnu stuðla verkætlanum ella keypa vørur sum skap­ andi fólk ætla at menna og crowd equity, har ið vanlig fólk kunnu gera íløgur í nýggjar fyritøkur. Hesir fíggingarhættir eru eisini viðkomandi fyri skapandi vinnur í Før­oy­ um, men tað eru fleiri av­ bjóðingar. Millum annað finst hetta slag av fíging bert í ávís­um londum, og tí mugu før­ oyskir myndugleikar ansa eftir, at teir ikki eggja før­ oysku skapandi vinnuni at fara av landinum. Eisini er talan um skatta­ tekniskar forðingar við hes­ um slag av fígging. - Føroyar kunnu gerast eitt sera gott umhvørvi fyri skapandi vinnur, men skulu veruligar før­ oysk­ar eydnusøgur spyrj­ ast burtur úr hesum, er alneyðugt at menna fígg­ ing­ar­møguleikar fyri nýggj­ ar skapandi fyritøkur. Før­ oysku og norðurlendsku grunn­arnir, sum eru gjørd­ir fyri at menna og fjøltátta vinnulívið, eiga at ganga undan at lýsa og at royna nýggjar fíggingarleistir, skrivar føroyski bólkurin, sum hevur arbeitt við at skapa ein politikk fyri skap­ andi vinnurnar. DEPIL AT SAMSKIPA OG STÝRA ØLLUM SKAPANDI VINNUNUM Fyri at fáa meira burturúr skapandi vinnunum er neyðugt at samskipa viðurskiftini munandi betur Tað almenna eigur at skipa ein Nýskapanardepil, sum kann umsita og fáa til vega fígging. Sparingar eiga at gdeva eyka pening Skattatekniskar forðingar kunnu vera fyri, at vit fáa gjørt eina alternativa útlendska fígging til skapandi vinnurnar