týsdagur 23. august 2016síða 16

Mikudagur 24. august 2016 · Nr. 96 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov – Hví verður føroyska summarið sjáldan nevnt í sam­bandi við matgerð? Og hvat er tað, sum ger, at vit altíð taka heystið, veturin og várið framum, tá vit tosa um føroyskan mat? Tann spurningurin hevur verið og vent í huga­roks­ toyminum hjá matstovunum Heima í Havn, sum fevnir um matstovurnar hjá Gist & Vist í Gongini: Áarstovu, Fútastovu, Barbaru og Ræst. Úrslit av hesum var til­ takið »Summar­lamb«, sum var í Fútastovu fríggja­ kvøldið, og sum er vorðin fastur táttur í gastro­nomiska kalendar­an­um hjá mat­ stovunum. »Summarlamb« er ein roynd at njóta føroyskt lambs­kjøt og føroyskar urtir á sumri. Flestallir føroyingar siga, tá teir verða spurdir, at teimum dámar væl ræst kjøt. – Tann føroyski køkurin snýr seg næstan bara um heystið, veturin og várið. Tað er sera sjáldan, at føroyska summarið verður nevnt í sambandi við gastronomi. Og kortini standa Føroyar í fagrasta blóma nú í august, og nógv er at taka av. Tað sigur Johan Morten­ sen, sum er upp­runin til tiltakið við summar­ lambinum, og sum er partur av huga­roks­toym­in­um hjá mat­stovun­um »Heima í Havn«. Til endamálið vórðu flett 10 lomb frá Búnaðarstøðini í Kollafirði. Lombini eru frá maimánaði og vórðu borð­reidd á ymsar hættir saman við teimum fyrstu sandseplunum og grønmeti úr Sand­oynni og frá Gróður­ støðini í Hoydølum. Tann altíð so fryntligi tænarin, John Mikkelsen, tók ímóti við sínum fólkum, tæn­ ar­un­um Petur Kristin Vang og Hildur Poulsen, í søgu­ligu Fúta­stovu hetta kvøld­ið. Sum vælkomu­drykkur var boðin ein Mohito við føroyskari myntu og árgangs­røliku­ snapsur. Áðrenn farið varð til borðs, fingu gestirnir brellbitar – lambslivur við myntu og ristað breyð við føroyskum soppum, sum Johan Mortensen hevur funnið fram úr føroysku náttúruni. Komin til borðs varð borð­ reitt við tatar av lambsryggi við broysknum lamsleggi. Rátt malið kjøt, ikki júst tað, vit eru von við í føroyska køkinum. Men avbera væl smakkaði. Síðani fingu vit lambs­ hjarta við sól­berja­sós og lambs­pylsu við summar­ salati. Sjálvur høvuðsrætturin var grillað summar­lamb við eplum og gularøtum – ný­ upp­tik­in epli og gula­røtur frá sam­takinum Velt­uni á Sandi. Seinni skuldu vit royna ostar frá Arla Unika. John Günter er kendur oasta­maðurin frá Arla Unika, og hann greiddi frá ymsu egin­leikunum og ser­ligu smakkun­um við ostunum. Ostarnir vóru: Sirius – ein blá­skimmel­ostur, Hvid Dame & Trefold – turkaður Hvid Dame – sum er turkaður í Føroyum, at enda skyr við hyllublómu og rabarbum. Sambært Johan Motensen var ostaískoytið fyri at varpa ljós á ostagerð í Føroyum. – Vit fara at gera royndir við ostinum Hvide Dame í Føroyum. Fara at royna at lata hann liggja úti í føroysku náttúruni. Hann skal drekka tað í seg, sum sum legst á – og liggja í hálvanannan mánað í hjallum kring landið, greiðir Johan Mortensen so eldhugaður frá, áðrenn hann fer aftur føroyska summarmatin – sum rætti­ liga stóð í fagrasta blóma í Fúta­stovu hetta kvøldið. – Kanska fer tað at verða vanligt í fram­tíðini, at ólav­ søku­døgurðin verður fekst kjøt og fyrstu eplini heiman av Sandi – og grøn­meti, nú okara flora stendur í fullum blóma við hópin av átuligum urtum, blómum og soppum, sigur Johan Mortensen. Fríggjakvøldið var føroyskt summarlamb, føroyskt grønmeti og føroyska átuliga blómur á matarlepanum á serliga Summarlambs-kvøldinum hjá Áarstovu, sum hesaferð var í Fútastovu SUMMARLAMB FØROYSKT SUM BLÓMA Í FÚTAST – Tey, ið sáa hugflog, heysta veruleika, sigur danski síðumaðurin, John Günther, og greiðir frá um útferð í Mykinesi fyrr um dagin og døgurða á Koks kvøldið fyri. John Günther er umboðsmaður fyri Arla Unika ostafelagið. Hann var til »Summarlamb« í Fútastovu fríggjakvøldið – og niðanfyri prenta vit brot úr samrøðu, sum Birgir Kruse hevði við hann: – Tit hava alt beint uttan fyri dyrnar, ikki bara rávørurnar, men eisini lendið og náttúruna, sum hugtók ungu amerikansku og japansku døgurðagestirnar í Kirkjubø í gjár. – Tey koma her einaferð í lívinum, hesaferð hjá tykkum, næsta ár onkra aðrastaðni, har autentisiteturin leiðir tey, sigur John, sum býr í Hedensted í Jútlandi og er mennari hjá Arla. – Vit vóru á Trøllanesi, og har hekk ein Kristus­mynd á vegginum. Tað hug­ tók meg, tí so høgar sum aldurnar eru har, er greitt, at tað er eingin annar enn Gud, ið bankar á dyrnar hvønn dag. Virðingin fyri tilveruni er hugtakandi, tí eg haldi, at tit liva í pakt við guddómligu náttúruna, sigur John, sum er eins hugtikin av Kierkegaard, italskum tankum um slowfood og marknaðarfyribrigdum sum movers og adapters. – Movers eru uppfinnarar, íverk­ set­ar­ar og hugskotsfólk, sum Jóhan Mortensen, hinu­megin borðið, og so eru adapters, ið taka við og gera hugskotini at­komu­lig fyri ein av­markað­an skara, sum aldri skal blíva hóp­ídnað­ur, tí tá missa tit autentisitetin. Fimm prosent av hvørjum ættarliðið er nóg mikið, sigur John Gynter, og fiskar eftir nýggjum føroyskum orðum. – Eg elski at smakka nýggj orð, sigur hann. Eftir ymsar søgur, gevi eg honum føroyska orðið Kontórshavn, og hann gevur mær danska orðið flexitar, sum hevur verið í donsku orðabókini síðan 2009. Tað er ein vegetarur, sum onkuntíð etur kjøt. Flexitar Skilji á lagnum, at hesin bólkur, flexi­ tarar, er í stórum vøkstri. – Matur er ikki bara tað dna, sum er í fysisku vøruni framman fyri okkum, matur er fyri meg ein metaforisk upp­ living, tað at seta orð á, sigur John. – Ein bilur er ein bilur, men ein Fiat er ikki ein Ferrari. – Eg eri kræsin, men ikki kravmikil. Mær tørvar bara at fáa fimm prosent av marknaðinum. Tað leggi eg meg eftir. Ikki meir, sigur John Günther. Hann var her við einum amerikansk­ um filmsliði í vár at filma Arla-ostarnar í Norður­oyggjum. Gongst eftir ætlan verður osta­film­ urin úr Føroyum at síggja á Netflix innan árið er úti. Tað grør um gangandi fót í føroyskari matvinnu og matlist. Úr blogginum »Flower Power í Fútastovu« hjá Birgir Kruse http://birkblog.blogspot.dk TIT HAVA ALT BEINT UTTAN FYRI DYRNAR John Günter frá Arla Unika