týsdagur 13. september 2016síða 16

Mikudagur 14. september 2016 · Nr. 105 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 E itt ár er nú liðið, síðani øll lands­stýris­sam­gongan varð skift út, og Fram­sókn – saman við Javnaðar­flokkinum og Tjóðveldi – fyri fyrstu ferð tók við stjórnarvaldi. Hetta er eitt hóskandi høvi at steðga á og eftirmeta politisku gongd okkara. Tí stjórnarvald hevur bara tann uppiborið, sum við eyðmýkt og jøvnum millumbilum lítur í spegilin fyri at kanna eftir, um honum dám­ ar tað, hann sær. Í politikki merkir tað: Er samsvar ímillum tað, hann hevur lovað, og tað, hann hevur útint? Fyri okkum í Framsókn merkir tað meira neyvt, um tað, vit hava gjørt, eru stig móti einum meira tíðarhóskandi samfelag. Okkara virðisgrundarlag áleggur okkum at spyrja, um vit hava tikið týðandi stig fram móti størri persónligum, vinnuligum og tjóðskaparligum frælsi. Tá vit undan løgtingsvalinum í fjør buðu okkum fram til at stjórna Føroyum, mintu vit velj­ aran á hetta: Nýggjar tíðir elva til nýggjar avbjóðingar. Nýggjar avbjóðingar rópa eftir nýggjum loysnum. Nýggjar loysnir krevja ný­hugsan. Vit vístu á, at tíðin er runnin undan teimum gomlu ism­ un­um. At hon er runnin undan vinstra og høgra og borgarligum og sosialistiskum. At hon ger alt stríð millum miðstaðarøkið og útjaðaran høpisleyst, og at skilnaðurin mill­ um sonevnd gudilig og ógudilig er vandamikil. Allur hesin skilnaðurin møtir ikki dagsins avbjóðingum. Hann ger ikki annað enn at krógva okk­um burtur í avlæstar básar, haðani vit ikki røkka hvørjum øðrum, og haðani vit ikki fáa samstarvað. Í Framsókn ynsktu vit tí at knýta politisk bond við tey, ið vildu byggja einar Føroyar, sum megna at kappast við onnur lond um tað skapandi og virkisfúsa fólkið – bæði um tey, sum longu búgva her, og um útisetar og onnur, sum kunnu koma higar at ríka okk­ara samfelag. Tað var hetta, vit valdu at rópa »Tað tíðarhóskandi sam­felagið«. Eftir valið knýttu vit sum lovað bond við tey, ið vit mettu – og enn meta – hava viljan og dirvið at stríð­ast fyri hesum samfelagnum. Vit halda, at tað er spennandi og perspektivríkt at arbeiða sum eitt slag av minnilutastjórn. Hetta eggj­ar okkum til í enn størri mun at leita út um okkum sjálv fyri at finna semjur. Gaman í hava vit bert sitið í eitt ár, so enn eru politisk mál eftir at røkka – mál, sum vit vóna og vænta, at vit fara at fáa undirtøku fyri frá okkara samstarvspørtum. Hinvegin haldi eg, at vit hava tikið fleiri týðandi stig rætta vegin, og at vit samstundis ikki hava gjørt nógv, sum ikki samsvarar við tey lyfti, vit góvu. Vit smílast eitt sindur at tí, at onkur andstøðuflokkur – í mangli av betri – skýrir okkum at vera vinstravend, tá vit liberalisera eitt ávíst øki. Persónliga frælsið Eitt av hjartamálunum hjá Fram­ sókn er at gera Føroyar rúmligari. Virðingin fyri persónliga frælsinum skal broyta og beina burtur forboð og forðingar, sum ein minniluti av fólkinum hevur tikið sær rætt­ in til at áseta ella halda fast um – í summum førum móti meiri­ lutanum, í øðrum førum móti øðr­um minnilutum. Tað var tí ongan­tíð nakar ivi hjá nøkrum av okkara umboðum, at vit skuldu vera virkin í stríðnum fyri at geva samkyndum betri rúmd í Føroyum við at samtykkja broytingarnar í hjúnabandslógini. Persónligt frælsi fevnir eisini um fíggjarligt rásarúm hjá einstak­ ling­in­um og familjuni. Okkara sosiala akkersfesti áleggur okkum at tryggja eina hóskandi fígging av einum vælvirkandi almennum geira, men sum tann frælslynti flokk­urin mugu vit samstundis ansa eftir, at tað almenna ikki minkar meira enn neyðugt um møguleikarnar hjá tí einstaka at velja, hvussu hann brúkar sín pening. Í andstøðu tók Framsókn tí prin­ sipi­elt undir við flatskattinum fyri at minka um skattatrýstið á tær seinast vunnu lønarkrónurnar. Vit vóru hinvegin hart ímóti tí sosiala ójavnanum, sum púra óneyðugt eyðkendi tað inntrivið – bæði av privat- og landsbúskaparligum ávum. Hetta fyrsta árið í samgongu hava vit verið við til at rætta tann misjavnan við at lækka skat­t­ in hjá lág- og meðalløntum til­ sam­ans 150 milliónir krónur. Vit fegnast um at hava virkað við til at geva barnafamiljum og støk­um uppihaldarum eitt frægari øko­ nomiskt grundarlag. Samgongan hevur gjørt av at fíggja hendan lættan við brúk­ara­ gjøldum. Hetta gevur tveir fyri­ munir: Hin einstaki kann í størri mun sjálvur velja, hvussu hann brúkar sínar pengar. Samstundis bera fleiri herðar byrðarnar – teirra millum fólk, sum njóta allar teir føroysku ágóðarnar, hóast tey eru noydd at gjalda skatt aðrastaðni. Vinnuliga frælsið Eitt annað hjartamál hjá okkum er at tryggja Føroyum ein betri sam­felagsbúskap, sum eisini tryggj­ar vælferðina. Tað krevur, at tann frælsa vinnan fær størri ávirkan á samfelagsbúskapin, og at høvðusvinnurnar verða riknar eftir marknaðarbúskaparligum for­treytum. Tí leggja vit so stóran dent á nýggjar lunnar undir eina mark­ naðarstýrda fiskivinnu. Vit ynskja eina so breiða semju, sum tilber, um hetta álvarsmál. Tí man tað ørkymla onnur enn bara okkum, at summir flokkar og einstaklingar skapa so stóra almenna órógv, langt áðrenn serfrøðingabólkurin er komin við síni niðurstøðu. Serliga verða uppboðssølurnar av onkrari orsøk lagdar undir hatur. Uppboð er so bara ein av fleiri hugsandi tættum. Tað avgerandi er, at framtíðin bygg­ir á marknaðarbúskap. Tá løg­ tingið fer at viðgera nýggju fiski­ vinnuskipanina, fara øll tingfólk vónandi at arbeiða fyri alt Føroya fólk og ikki fyri nakrar fáar ein­ staklingar. Vit arbeiða við eini nýggjari alilóggávu. Hon skal í størri mun gera vinnuna bæði størri og meira Spegilsmyndin á TÍÐARGREIN Poul Michelsen form. í Framsókn og landsstýrismaður