hósdagur 15. september 2016síða 15

FRÍGGJADAGUR 16. SEPTEMBER 2016 SOSIALURIN 106 15 LIR NÆSTA ÁR at danska grundlógin er sett til viks við tí, at føroyingar hava staðið saman um egin áhugamál. – Við tí at Danmark, sum limur í ES, setti tiltøk í verk móti Føroyum, ásannaði Danmark, at grundlógin ikki regulerar ríkisfelagsskapin. Tað stóð heldur ikki føroyingum í boði at yvirtaka undirgrundina. Men av tí at føroyingar stóðu saman um ynskið, og gjørdu lógar­ broyting, bar til. Sostatt hevur tað ongan týdning, at man fer út um grundlógarinnar mark, sigur Sjúrður Skaale. Krevur sannførandi meiriluta Sum Kringvarpið fyrr í vikuni helt fyri er ivasamt, hvønn leg­i­tim­itet danska grundlógin hev­ur millum Føroya fólk. Hetta tí áhug­in fyri henni hevur verið lítil til fólka­ atkvøður, ið áður hava verið um hana. Eiheldur er nakað, ið bendir á, at føroyingar síggja donsku grund­ lógina sum sína egnu grundlóg. Samstundis hevur ríkis­felags­ skapurin verið so væl umhildin, at tað er ikki eydnast politisku flokk­um, ið hava viljað broytt við­ ur­skiftini grundleggjandi at fáa nóg stóra undirtøku til tess at seta ætlanirnar um sjálvstýri í verk. Lars Løkke Rasmussen, for­ sæt­is­ráðharri, krevur, at nýggja stjórnarskipanin skal vera innan fyri donsku grundlógina. Men sum Bárður Larsen, adjunktur í løgfrøði á Fróðskaparsetrinum, vísti á í útvarpssendingini Radaranum fyrr í vikuni, er veruleikin ein annar, enn statsrættarliga ástøðið, sum danska løgmálaráðið leggur fyri, tá tað viðger ríkisrættarligu støðu Føroya í ríkisfelagsskapinum. – Í veruleikanum er heldur talan um tríggjar statseindir, Danmark, Føroyar og Grønland, ið hvør sær hava fólksligan suverænitet ella sjálvstýri. Og verður komandi stjórnar­ skipanarlóg samtykt, og er hon í stríð við donsku grundlógina, rør Bárður Larsen fram undir, at Føroyar yvirtaka rættarskipanina, soleiðis at tað vera føroyskir dóm­ stólar, heldur enn danskir, ið skulu viðgera nýggju stjórnar­ skip­anarlógina, tá hon skal setast í gildi. Í grein í danska fakblaðnum Juristen, sum varð umrødd í Rad­ ararnum fyrr í vikuni, vísa Bárður Larsen og Kári á Rógvi, sáli, á, at fleiri ríki hava meira enn eina grundlóg, t. d. USA, Týskland, Sveis og Eysturríki. Hartil hevði Dan­ markar ríki sjálvt tvær grundlógir fram til 1918, tá Ísland gjørdist sjálvstøðugt. Harumframt sigur Bárður Lar­sen við Kringvarpið, at tað er um­ráðandi fyri stjórn­ar­skipan­ arlógina, at hon verður samtykt við einum sannførandi meiriluta, tí annars kann hon í Danmark verða fatað soleiðis, at Føroyar góðtaka tulkingina, at vald føroyinganna kemur úr Danmark.