hósdagur 15. september 2016síða 20

FRÍGGJADAGUR 16. SEPTEMBER 2016 SOSIALURIN 106 20 SÓLVIT E. NOLSØ L esley Anne Riddoch er ein skotsk tíðindakvinna, ið skrivar fyri bløðini The National og The Scotsman. Eisini hevur ein blogg á heimasíðu sínari, sum er nógv lisin. Hon tosar og skrivar nógv um støðu Skotlands í bretska ríkinum og hvat Skotland eigur at gera, fyri at endurfinna seg sjálvt og loysa tey trupulleikar innanlands, ið standa av at verða ein lítil partur av einum stórum og ójavnum pol­ itiskum felagsskapi. Hon hevur júst verið í Før­oy­ um og hildið fyrilestur í Norð­ur­ landahúsinum. Evnið var Skotland og framtíð tess. Tað vil siga, hvat hendir í Skotlandi eftir Brexit og skal Skotland hyggja longur norðeftir, til norðurlendsku londini fyri at fáa eitt nærri samstarv við tey? Lesley Anne Riddoch er sann­ førd í spurninginum: Ongland er politiskt sundursorað og Skotland skal hyggja aðrar vegir. Hvat hendi í Brexit atkvøðuni? Útvið 60% av skotum atkvøddu fyri at verða verandi í ES. Tað er ein avleiðing av fólkaatkvøðuni fyri tveimum árum síðan um loysing, tá stjórnin vísti eitt ynski um at verða verandi í ES og fólkið tók tað til sín. Tann kenslan hevur verið hangandi millum veljarar. Tí visti mann frammundan, at skot­ar fóru at atkvøða fyri framhald­andi ES limaskapi, sigur Lesley Riddoch. Lesley Riddoch sigur, at bæði loysingarrørslan og tey, ið ynsktu fram­haldandi sambandsríki, høv­ du eitt ynski um at verða verandi í ES. Hví heldur tú, at skotar ynskja framhaldandi limaskap í ES, meðan tykkara nærmasti granni, Ongland, atkvøddi tykkum út? - Eg haldi, at Skotland hevur altíð hugt meira úteftir enn Ongland. Vit høvdu tætt samstarv við Frak­land longu í 17 øld. Vit høvdu nógvan handil við Holland og vit høvdu tætt tilknýti til tey norð­ urlendsku londini áðrenn vit fóru í eitt ríki saman við Onglandi. Eg haldi tað hevur at gera við iso­ latiónina hjá Skotlandi, at vit søkja samband aðrastaðni frá, sigur Lesley Riddoch. Lesley Roddich sigur, at tíðar­ skeið­ið hjá Margaret Thatcher sum forsætismálaráðharri, eisini var við til at seta kílar í sambandið millum Ongland og Skotland og tað hevur hingið við. - Margaret Thatcher var eir­ inda­leys. Hon miðsavnaði ein stóran part av politisku avgerð­ unum og avtók ein stóran part av avgerðrarættinum frá skot­um. Skotar vórðu ógvuliga ónøgd­ir hennara tíðarskeið um for­sæt­ ismálaráðharri. Skotland hevur altíð atkvøtt meir til vinstru enn Ongland og í hennara tíðarskeiði máttu vit ofta biða Evropa um hjálp. Til dømis regulering av arbeiðs­tímum. ES rættaði nøkur viðurskifti viðvíkjandi arbeiðs­ tíðum og rættindum til arbeiðs­ fólk. Tað vildu skotar eisini, men Thatc­her var ikki áhugað. Tá fingu vit hjálp frá evroperarum. Evropa var tá ein Big Brother hjá okkum, men á ein góðan hátt, sigur Lesley Riddoch Í eini tíð tá ógvusligar rembing­ ar plága Evropa og ES, kann tað tykjast løgið, at Skotland hevur eitt ynski um at sleppa uppá ein felagsskap, sum møguliga hevur eina ótrygga framtíð og sum fyri tíðina er ein politisk fløkja. Er tað eisini áhugavert hjá Skotlandi at verða við í einum øðrum stórum felagsskapi, tá tey í núverandi støðu ynskja seg burturúr eini líknandi skipan? - Vit eru longu í einum felags­ skapi, ið er ein politisk fløkja, men tað er við Bretlandi og ikki ES. Spurningurin er, hvat fyri samstarv vil tú verða partur av. Í løtuni síggja vit tað bara sum eitt val ímillum Bretland ella ES. Vit hava ikki latið eyguni upp fyri einum breiðari samstarvi, men eg haldi heilt víst, at vit eiga at opna meira upp fyri einum samstarvi við tey norðurlendsku londini. Fólkaatkvøða allarhelst aftur á borðið Tað verður ein fólkaatkvøða aftur um loysing, men hon verður ikki fyrrenn ein samráðing hevur verið við Bretland um øll tey óloystu málini, sum liggja ímillum lond­ini, sigur Lesley Riddoch. Hon sigur víðari, at í løtuni vita skotar ikki eingang hvat endamál­ ið er við eini fólkaatkvøðu og tað skal gerast greitt fyrst. Tað vil siga, at fyrst skal mann gera sær greitt hvørja kós Skotland skal taka, og síðan skal mann hava fólkaatkvøðu um tað. - Vit fáa ein møguleika afturat og eg vænti tað verður í 2021 ella so. Tað verður í øllum førum eftir næsta val, sum verður í 2020. Skotland má gera sær greitt hvar kósin nú skal setast. Bretland fær tvey ár at samráðast við ES um at fara. Hvar gera vit so? Skulu vit loysa frá Bretlandi og melda okkum uppí ES ella royna at fáa eina avtalu um heimastýrið, eins og Føroyar, og velja ES til? Tað eru avgerðir, ið vit mugu taka, sigur Lesley Riddoch. - Eitt annað er, at veljara­kann­ ingar eru so javnar millum loys­ ing og samband, at hvørgin síðan torir at útskriva fólkaatkvøðu í nærmastu framtíð. Serliga loys­ing­ arsíðan torir ikki fyrenn tey hava ein lutfalsliga stóran meirluta fyri loysingini. Men er tað ikki ov tíðliga at hava ein fólkaatkvøðu aftur? Alex Salmond (fyrrverandi leiðari í SNP) segði, at nú hevði mann spurt hetta ættarliðið og tey søgdu nei. Nú mugu vit bíða eftir næsta ættarliði og spyrja tey. - Tað avgerðina eiga hvørki Alex Salmond ella nakar annar pol­itikkari. Men um tit longu hava eina fólkaatkvøður aftur nú, er tað so ikki bara at spyrja nóg ofta inntil tú fær tað svar, ið tú vil hava? SAMRØÐA SKOTLAND SKAL HY