hósdagur 15. september 2016síða 22

FRÍGGJADAGUR 16. SEPTEMBER 2016 SOSIALURIN 106 22 VIKUSKIFTIÐ SUM BROYTTI VALSTRÍÐIÐ FORSETAVALIÐ Trygga leiðslan, ið Hillary Clinton hevur havt yvir Donald Trump er horvin, og aftaná tveir minni hepnar tilburðir um vikuskiftið, er torført at meta um, hvør vinnur valið 8. november HALLUR AV RANA S penningur er aftur í ameri­kanska forseta­ val­stríðnum, eftir at leiðslan hjá Hillary Clin­ton, demokratiska forseta- valevninum, er minkað niður í nærum einki seinastu vikurnar. Ikki bara hevur Donald Trump megnað at minka um munin, men tveir tilburðir um vikuskiftið hava gjørt, at tað er vorðið mun- andi verri at meta um, hvør vinn- ur 8. november. Í samandráttinum av velj- arakanningum hjá Real Clear Politics, lá Hillary Clinton 7,9 prosent framman fyri Donald Trump, republikanska valevnið, 9. august og alt bendi á, at ameri­ kanarar 8. november fóru at velja Hillary Clinton til sín fyrsta kvinnu­liga forseta. Fýra vikur seinni eru ávar­ ingarlúðrarnir av álvara farnir at ljóða í demokratiska flokkinum, eftir at leiðslan hjá Hillary Clinton er minkað niður í 1,8 prosent. So­statt hevur Donald Trump megn­að at hála góð seks prosent inn á Hillary Clinton, og brád­liga er tað ikki óhugsandi longur, at ríkmaðurin úr New York kann taka yvir eftir Barack Obama, forseta. Donald Trump hevur nevni- liga prógvað, at hóast flestu fólk ikki dáma hann, so skal hann ikki undir­metast. Tá hann 16. juni 2015 í eini røðu í Trump Tower kunn­gjørdi, at hann ynskti at gerast forsetavalevnið hjá republ­i­kanska flokkinum, vóru tað fáir val­ser­frøðingar, ið mettu at hann hevði nakran møgu­leika yvir­høvur at vinna. Men hini sekstan valevnini hjá republikanarunum máttu lúta og Donald Trump er í dag for­seta­ val­evnið hjá republikanarunum. Kortini vóru tey fá, ið fyri nøkrum vikum síðan mettu, at Donald Trump kundi koma aftur, eftir at Hillary Clinton hevði lagt seg greitt á odda í kjalarvørrinum av landsstevnuni hjá demokratiska flokk­inum. Tætt men tó Hóast Donald Trump hevur mink­að nógv um munin seinastu vik­urnar, so hevur Hillary Clinton framhaldandi eina greiða leiðslu, har sum tað veruliga geld­ ur, nevni­liga í talinum av val­ umboðum. Til forsetavalið er tað nevni- liga ikki soleiðis, at valevnið við flest atkvøðum vinnur, sum Al Gore mátti ásanna í 2000, tá hann tapti móti George W. Bush, hóast hann hevði fleiri atkvøður. Tað er talið av valumboðum, ið valevnini vinna, sum er av­ gerandi. Valumboðini verða býtt eftir hvussu valevnini klára seg í teimum ymisku stat­unum. Sambært yvirlitinum hjá Real Clear Politics vísa veljarakann­ ingarnar, at Hillary Clinton hevur 55 fleiri umboð enn Donald Trump. So hóast tað er munandi nærri í prosentum millum valevnini, so var tað eingin orsøk hjá Hillary Clinton og hennara fólki at stúra fríggjamorgun. Líkindini fyri at Hillary Clinton gjørdist næsti forseti í USA vóru framhaldandi rímiliga stór. Ilt verri Men so kom vikuskiftið, ið illa kann lýsast sum annað enn ein long marra hjá Hillary Clinton. Tveir minni hepnir tilburðir hetta vikuskiftið kunnu nevniliga fáa avgerandi týdning fyri vónirnar hjá henni at gerast forseti. Fyrri tilburðurin var fríggja­ kvøld­ið, tá hon á einum fundi við fíggjarligar stuðlar í New York brúkti nøkur heldur óvanlig lýsingar­orð, tá hon tosaði um stuðl­arnar hjá Donald Trump. – Sum heild, so kann man bólka helmingina av Trump við­halds­fólkum í tað, ið eg kalli kurvina við neyðarsligum. Ikki satt? Tey eru rasistisk, sexistisk, homo­fobisk, xenofobisk, islamo­ fobisk – man kann halda fram. Teir fjølmiðlar, ið vóru til staðar, gjørdu skjótt av, og skjótt vóru orðini hjá Hillary Clinton at lesa og síggja í miðlum um alt USA. Fólk frá øllum síðum vóru skjót at fordøma ella taka frástøðu frá lýsingini hjá forsetavalevninum og Donald Trump kravdi eina umbering til sínar stuðlar. Hillary Clinton mátti eisini taka í egnan barm, og hóast talan ikki var um eina beinleiðis umbering, so ásannaði forsetavalevnið, at orðini nokk vóru betri ósøgd. Kann gera stóran skaða Hvørja ávirkan orðini fáa fyri sjálvt valstríðið, fer tíðin at vísa, men viðmerkjarar hava sam­anlíknað løtuna við tá Mitt Romney, for­seta­valevnið fyri republikanska flokkin í